soros109_PictRiderGettyImages_EUflagvotingballotsun PictRider/Getty Images

Europa’s stille meerderheid spreekt zich uit

LONDEN – De verkiezingen voor het Europees Parlement van vorige maand hebben betere resultaten opgeleverd dan we hadden mogen verwachten, en om een eenvoudige reden: de stille pro-Europese meerderheid heeft zich uitgesproken. Wat die heeft gezegd is dat zij de waarden wil behouden waarop de Europese Unie is gegrondvest, maar dat er ook radicale veranderingen moeten komen in de manier waarop de EU functioneert. De voornaamste zorg is de klimaatverandering.

Dit is gunstig voor de pro-Europese partijen, met name de Groenen. De anti-Europese partijen, waarvan niet mag worden verwacht dat ze ook maar iets constructiefs zullen doen, zijn er niet in geslaagd de verwachte winst te boeken. Evenmin kunnen ze het verenigde front vormen dat ze nodig zouden hebben om invloedrijker te kunnen worden.

Een van de instellingen die veranding zullen moeten ondergaan is het systeem van de Spitzenkandidaten. Dat wordt verondersteld een soort indirecte selectie te bieden van het leiderschap van de EU. In feite is het, zoals Franklin Dehousse heeft uitgelegd in een briljant maar pessimistisch artikel in de EU Observer, erger dan helemaal geen democratische selectie. Iedere lidstaat heeft echte politieke partijen, maar hun trans-Europese combinatie levert kunstmatige constructies op die geen enkel ander doel dienen dan het bevorderen van de persoonlijke ambities van hun leiders.

Dit kan het beste worden aangetoond bij de Europese Volkspartij (EVP), die erin is geslaagd sinds 2004 steevast de voorzitter van de Europese Commissie te mogen leveren. De huidige leider van de EVP, Manfred Weber, die geen enkele ervaring heeft in een nationale regering, lijkt bereid om praktisch ieder compromis te sluiten om de parlementaire meerderheid te kunnen behouden, inclusief het omhelzen van de autocratische premier van Hongarije, Viktor Orbán.

Orbán is een serieus probleem voor Weber, omdat Orbán de Europese normen aan zijn laars lapt en een soort mafiastaat heeft ingericht. Bijna de helft van de nationale partijen waaruit de EVP is opgebouwd willen de partij van Orbán, Fidesz, eruit gooien. Maar in plaats van door te pakken is Weber erin geslaagd de EVP ervan te overtuigen een relatief makkelijke eis aan Fidesz te stellen: sta de Central European University (de CEU, die ik heb opgericht) toe om vrijelijk in Hongarije te blijven functioneren als een Amerikaanse universiteit.

Fidesz heeft niet aan deze eis voldaan. Niettemin heeft de EVP Fidesz er niet uitgegooid, maar louter geschorst, zodat de zetels van de partij toch meegeteld kunnen worden als de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie moet worden gekozen. Orbán probeert nu Fidesz opnieuw naar voren te schuiven als bona fide-lid van de EVP. Het zal interessant zijn om te zien of Weber een manier vindt om hem terwille te zijn.

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, and the entire PS archive of more than 14,000 commentaries, plus our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

Het systeem van Spitzenkandidaten is niet gebaseerd op een intergouvernementele overeenkomst, dus het zou makkelijk veranderd kunnen worden. Het zou veel beter zijn als de voorzitter van de Europese Commissie rechtstreeks gekozen zou worden uit een zorgvuldig geselecteerde lijst van gekwalificeerde kandidaten, maar daarvoor zouden verdragswijzigingen nodig zijn. De voorzitter van de Europese Raad zou gekozen kunnen blijven worden door een gekwalificeerde meerderheid van de lidstaten, zoals het Verdrag van Lissabon voorschrijft.

De hervorming waarvoor het verdrag gewijzigd zou moeten worden, wordt gerechtvaardigd door de toegenomen democratische legitimiteit die voortvloeit uit de recente verkiezingen voor het Europees Parlement. De opkomst bij de recente verkiezingen was hoger dan 50%, een scherpe stijging ten opzichte van de 42,6% in 2014. Dit is de eerste keer dat de opkomst is gestegen sinds de eerste verkiezingen in 1979, toen 62% van het electoraat kwam opdagen.

Vreemd genoeg belooft het systeem van Spitzenkandidaten deze keer een dream team te zullen bewerkstelligen. De Franse president Emmanuel Macron, die zich uit principe tegen het systeem van Spitzenkandidaten verzet, is grotendeels verantwoordelijk voor deze ontwikkeling. Tijdens een diner met de Spaanse premier Pedro Sánchez, de winnaar van de Spaanse parlementsverkiezingen die voorafgingen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement, kwamen de twee leiders overeen twee Spitzenkandidaten te zullen steunen die ideaal zouden zijn voor de Commissie en voor de Raad.

Duitsland is de voornaamste steunpilaar van het systeem van Spitzenkandidaten. Als Weber verliest, zal Duitsland erop aandringen dat Jens Weidmann, president van de Bundesbank, president van de Europese Centrale Bank (ECB) wordt. Dat zou allesbehalve ideaal zijn. In feite wordt hij gediskwalificeerd door het feit dat hij voor het Federale Constitutionele Hof van Duitsland tegen de ECB heeft getuigd in een zaak waarin werd getracht de zogenoemde “regelrechte monetaire transacties” van de Bank ongeldig te laten verklaren, een beleid dat juist van cruciaal belang was om de crisis in de eurozone van eerder dit decennium te kunnen overwinnen. Ik hoop dat dit feit meer bekendheid zal krijgen.

Iedere andere gekwalificeerde kandidaat zou de voorkeur boven Weidmann als ECB-president moeten genieten. Zoals de zaken er nu voor staan, zal Frankrijk geen enkele van de topbanen krijgen. Het zou goed zijn als Duitsland er ook geen zou krijgen, want dan zou er meer ruimte overblijven voor andere landen.

Er zijn naast het systeem van de Spitzenkandidaten nog veel Europese instellingen die radicale hervormingen vergen. Maar dat kan wachten tot nadat we erachter zijn gekomen of, en in welke mate, de belofte van de verkiezingen voor het parlement verwezenlijkt gaat worden. Dit is nog niet de tijd om de overwinning op te eisen, te relaxen en feest te vieren. Er moet nog veel werk worden verzet om van de EU een goed functionerende organisatie te maken die haar grote potentieel waarmaakt.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/w2cNfLk/nl;
  1. haass102_ATTAKENAREAFPGettyImages_iranianleaderimagebehindmissiles Atta Kenare/AFP/Getty Images

    Taking on Tehran

    Richard N. Haass

    Forty years after the revolution that ousted the Shah, Iran’s unique political-religious system and government appears strong enough to withstand US pressure and to ride out the country's current economic difficulties. So how should the US minimize the risks to the region posed by the regime?

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.