A man accused of the attack on a journalist in Russia Mikhail Pochuyev/Getty Images

We kunnen niet stil blijven over geweld tegen journalisten

AMSTERDAM – Gemiddeld wordt er iedere vijf dagen ergens ter wereld een journalist vermoord vanwege zijn of haar werk. Negen van de tien keer wordt er niemand vervolgd, wat leidt tot een klimaat van straffeloosheid dat verder gaat dan louter doodsbedreigingen of geweld. Er zitten meer journalisten in de gevangenis dan ooit tevoren, en leden van de pers worden routinematig mishandeld en geïntimideerd als ze aan het werk zijn. Vandaag de dag is de journalistiek overal ter wereld een van de gevaarlijkste beroepen.

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

Eén manier om iets aan deze situatie te doen is erover praten. Drie recente voorbeelden onderstrepen de risico's die journalisten nemen om over het nieuws te berichten, en benadrukken waarom het publiceren van hun problemen de enige manier is om veranderingen te bewerkstelligen.

Neem Maria Ressa, CEO van Rappler.com, een online nieuwsnetwerk, gevestigd op de Filippijnen. Sinds de oprichting van Rappler in 2012 is Ressa’s website een onschatbare bron van informatie geworden over de buitengerechtelijke moordpartijen, verbonden aan de “war on drugs” van president Rodrigo Duterte. Wegens haar gedurfde reportages heeft Ressa alleen de afgelopen maand al ruim tachtig doodsbedreigingen ontvangen. Veel van die waarschuwingen kwamen van anonieme bloggers, met IP-adressen die herleidbaar waren naar medewerkers van de president.

Dan is er het geval van William Ntege, een journalist die heeft bericht over de recente betogingen tegen het besluit van de Oegandese president Yoweri Museveni om aan de volgende presidentsverkiezingen deel te nemen, ondanks een grondwettelijk verbod om dat te doen. Ntege werd door de politie zwaar mishandeld wegens zijn berichtgeving, en ruim tien dagen vastgehouden.

Tenslotte is daar ook de afbrokkeling van de persvrijheid in Myanmar. Een nieuwe clausule in de mediawet van dat land geeft burgers de mogelijkheid een rechtszaak te beginnen als zij een klacht hebben over een artikel of een nieuwsonderwerp, ook al worden zij daarin zelf niet rechtstreeks genoemd. Deze wettelijke bepaling – die in scherpe tegenspraak is met de internationale normen – heeft ertoe geleid dat er sinds februari 2016, toen de Nationale Liga voor Democratie van Aung San Suu Kyi aan de macht kwam, 61 zaken aanhangig zijn gemaakt tegen journalisten.

Inbreuken op de persvrijheid zoals deze zijn doorsneetactieken geworden voor autocratische regimes, van Turkije tot Rusland en daarbuiten. Maar het zijn niet louter despoten en sterke mannen die de pers de oorlog hebben verklaard. In Colombia en Mexico zijn honderden journalisten onder gewapende bewaking geplaatst om ze te beschermen tegen criminele syndicaten. Toch heeft dit journalisten in heel Latijns-Amerika er niet van weerhouden de beroepsgroep in groten getale de rug toe te keren. Een favoriete strategie van Mexicaanse drugsbendes die proberen uit de krantenkoppen te blijven, is het bedreigen van de kinderen van onderzoeksjournalisten. Geen wonder dat de gelederen van de media slinken.

Een deel van de reden dat de meeste nieuwsconsumenten deze verhalen niet kennen, is dat organisaties als de mijne er lang aan hebben gewerkt om er zorg voor te dragen dat journalisten nooit zelf het verhaal worden. Groeperingen die de persvrijheid hoog in het vaandel dragen, opereren doorgaans vanuit de veronderstelling dat de beste manier om op feiten gebaseerde onderzoeksjournalistiek te beschermen het behoeden van de verhalenverteller tegen geweld is. En net als de meeste journalisten hebben we ervoor gekozen ons werk in stilte te verrichten, in plaats van onze lezers en kijkers te belasten met informatie over hoe gevaarlijk ons beroep is geworden. Maar het is tijd die aanpak te veranderen en een punt te maken van het onderstrepen van de gevaren.

Ntege werd bijvoorbeeld pas vrijgelaten na aanzienlijke inspanningen van een team advocaten van Reporters Respond, het noodfonds van Free Press Unlimited voor de veiligheid van journalisten. Sinds de oprichting van dat fonds in 2011 heeft het tientallen journalisten over de hele wereld geholpen, inclusief – het meest recentelijk – een groep verslaggevers die op de vlucht waren voor volksgeweld in Burundi. En een groot aantal organisaties helpt journalisten in nood in het Midden-Oosten, Oost-Europa en elders. Deze verhalen achter het nieuws moeten worden verteld.

Uiteraard is het vertellen van deze verhalen pas het begin. Pleitbezorgers van de persvrijheid moeten journalisten ook een sterker, beter gecoördineerd raamwerk bieden voor hun bescherming en veiligheid. Om dat doel te bereiken werkt Free Press Unlimited samen met andere mondiale instellingen om het UN Plan of Action on the Safety of Journalists and the Issue of Impunity (VN-Plan van Actie inzake de Veiligheid van Journalisten en het Probleem van de Straffeloosheid) te versterken. We houden ook regelmatig vergaderingen met andere groeperingen op het gebied van de mediavrijheid, om een weg voorwaarts te banen. En we zijn begonnen ervoor te zorgen dat de bescherming van de media wordt ondersteund door wetgeving en de afdwinging daarvan. Journalisten zullen moedige openbare aanklagers en rechters nodig hebben om aanvallers ter verantwoording te roepen, als we de straffeloosheid willen beëindigen.

Maar de belangrijkste veranderingen moeten uit de mediasector zelf komen. Omdat de veiligheid van journalisten rechtstreeks betrekking heeft op werknemers, freelancers en het publiek van nieuwsorganisaties, moeten die organisaties berichten over dit onderwerp. Nu de aanvallen op de pers toenemen, is de oude aanpak – een trotse stilte – niet langer houdbaar. Als journalisten hun platforms gebruiken om de wereld te informeren over de gevaren waarmee zij en hun collega's worden geconfronteerd, zal de wereld wel moeten luisteren.

Geweld tegen journalisten is altijd een probleem geweest dat de krantenkoppen niet heeft gehaald. Op 2 november, als de wereld de International Day to End Impunity for Crimes Against Journalists (Internationale Dag ter Beëindiging van de Straffeloosheid van Misdaden tegen Journalisten) viert, moeten we ons erop toeleggen van deze verhalen voorpaginanieuws te maken.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/hFs1YKC/nl;

Handpicked to read next

  1. Patrick Kovarik/Getty Images

    The Summit of Climate Hopes

    Presidents, prime ministers, and policymakers gather in Paris today for the One Planet Summit. But with no senior US representative attending, is the 2015 Paris climate agreement still viable?

  2. Trump greets his supporters The Washington Post/Getty Images

    Populist Plutocracy and the Future of America

    • In the first year of his presidency, Donald Trump has consistently sold out the blue-collar, socially conservative whites who brought him to power, while pursuing policies to enrich his fellow plutocrats. 

    • Sooner or later, Trump's core supporters will wake up to this fact, so it is worth asking how far he might go to keep them on his side.
  3. Agents are bidding on at the auction of Leonardo da Vinci's 'Salvator Mundi' Eduardo Munoz Alvarez/Getty Images

    The Man Who Didn’t Save the World

    A Saudi prince has been revealed to be the buyer of Leonardo da Vinci's "Salvator Mundi," for which he spent $450.3 million. Had he given the money to the poor, as the subject of the painting instructed another rich man, he could have restored eyesight to nine million people, or enabled 13 million families to grow 50% more food.

  4.  An inside view of the 'AknRobotics' Anadolu Agency/Getty Images

    Two Myths About Automation

    While many people believe that technological progress and job destruction are accelerating dramatically, there is no evidence of either trend. In reality, total factor productivity, the best summary measure of the pace of technical change, has been stagnating since 2005 in the US and across the advanced-country world.

  5. A student shows a combo pictures of three dictators, Austrian born Hitler, Castro and Stalin with Viktor Orban Attila Kisbenedek/Getty Images

    The Hungarian Government’s Failed Campaign of Lies

    The Hungarian government has released the results of its "national consultation" on what it calls the "Soros Plan" to flood the country with Muslim migrants and refugees. But no such plan exists, only a taxpayer-funded propaganda campaign to help a corrupt administration deflect attention from its failure to fulfill Hungarians’ aspirations.

  6. Project Syndicate

    DEBATE: Should the Eurozone Impose Fiscal Union?

    French President Emmanuel Macron wants European leaders to appoint a eurozone finance minister as a way to ensure the single currency's long-term viability. But would it work, and, more fundamentally, is it necessary?

  7. The Year Ahead 2018

    The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

    Order now