People hold pictures of jailed journalists in Turkey OZAN KOSE/AFP/Getty Images

Wanneer het gevecht tegen nepnieuws censuur gaat voeden

WASHINGTON, DC – Veel media-analisten hebben al terecht op de gevaren van nepnieuws gewezen, maar vergeten vaak wat dit fenomeen voor journalisten zelf betekent. Niet alleen is de term een verzamelnaam geworden om een hele industrie in diskrediet te brengen; autocraten beroepen zich erop als excuus om reporters in de gevangenis te gooien en censuur te rechtvaardigen, vaak op grond van verzonnen beschuldigingen van ondersteuning van terrorisme.

Het aantal eerlijke journalisten dat afgelopen jaar over de hele wereld gevangen is gezet voor het publiceren van nep of gefingeerd nieuws bereikte een recordniveau van minstens 21. Nu ondemocratische leiders de tegenstroom van ‘fake news’ steeds vaker gebruiken om onafhankelijke media te sluiten zal dit getal waarschijnlijk alleen nog maar hoger worden.

De Verenigde Staten, ooit wereldleider in de verdediging van vrijheid van meningsuiting, heeft zich uit zijn rol teruggetrokken. De Twitter-tirades van president Donald Trump over ‘fake news’ hebben autocratische regimes een sjabloon gegeven om hun eigen aanvallen op de media goed te praten. In december publiceerde de Chinese staatskrant het Volksdagblad tweets en een Facebook post die het ‘fake news’-mantra van Donald Trump verwelkomden, waarbij het noteerde dat dit op een ‘algemenere waarheid qua westerse media stoelt.’ Dit borduurde voort op de lof van de Egyptische regering voor de regering Trump uit februari 2017, toen de minister van Buitenlandse Zaken van het land Westerse journalisten bekritiseerde om hun verslaggeving over het mondiale terrorisme.

En in januari 2017 prees de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan Trump omdat hij een CNN-reporter tijdens een live-persconferentie de les las. Erdoğan, die de zender al eerder bekritiseerde om zijn verslaggeving over prodemocratische protesten in Turkije in 2013, zei dat Trump de journalist ‘zijn plek had leren kennen’. Trump retourneerde het compliment een paar maanden later tijdens een ontmoeting met Erdoğan. Trump maakte terwijl hij zijn tegenhanger prees vanwege zijn bondgenootschap in de strijd tegen terrorisme geen enkele melding van Erdoğans eigen karige antecedenten qua persvrijheid.

Het mag geen toeval heten dat deze drie landen er als de kippen bij waren om de ‘fake news’ slogan van Trump te omhelzen. China, Egypte, en Turkije zijn samen verantwoordelijk voor meer dan de helft van de journalisten die in 2017 over de hele wereld gevangen zijn gezet, en zetten hiermee de trend uit het jaar daarvoor door. Het zwijgen van de internationale gemeenschap over de aanvallen van deze regeringen op de onafhankelijke media lijken als goedkeuring te zijn geïnterpreteerd.

Vooral in Turkije, waar al twee jaar achtereen de meeste journalisten ter wereld worden opgesloten, is de erosie van de vrije meningsuiting snel gegaan. Sinds de mislukte coup in 2016 hebben de Turkse rechtbanken ongeveer 46.000 aanklachten behandeld tegen mensen die worden beschuldigd van belediging van de president, de natie, of zijn instituties. Alle 73 journalisten die momenteel achter de tralies zitten worden onderzocht op of beschuldigd van misdaden tegen de staat. De meest algemene aanklacht tegen reporters is het toebehoren aan, ondersteunen van, of propaganda maken voor een beweerde terroristische organisatie.

What do you think?

Help us improve On Point by taking this short survey.

Take survey

Vaag geformuleerde wetten die verslaggeving over terrorisme verwarren met het ondersteunen ervan bieden een dekmantel voor de intentie van regimes om ongunstige nieuwsberichten te weren. Zo kunnen pogingen om te schrijven over de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) in Turkije, de Moslimbroederschap in Egypte, of de Oeigoeren in China reporters bijvoorbeeld al snel in de cel doen belanden voor het hebben van terroristische sympathieën. Volgens de meest recente enquête van het Committee to Protect Journalists wordt bijna drie kwart van de 262 journalisten die over de hele wereld in de gevangenis zit vastgehouden op grond van aanklachten dat ze tegen de staat opereren.

Zelfs wanneer journalisten niet gearresteerd worden halen autocraten de claim van nepnieuws steeds vaker aan om legitieme verslaggeving in diskrediet te brengen. En hier hebben inspanningen door sommige Westerse regeringen om de sociale media te reinigen van nep of gewelddadig materiaal ironisch genoeg deze autocraten in de hand gespeeld. Alhoewel de doelstellingen van deze schoonmaakwerkzaamheden – om bijvoorbeeld het soort electorale inmenging dat Rusland heeft geperfectioneerd te voorkomen – prijzenswaardig zijn, is een onbedoelde consequentie censuur van eerlijke journalisten die bericht uitbrengen over echte verhalen op de meest gevaarlijke plekken ter wereld.

Overweeg wat er vorig jaar gebeurde met videoberichtgeving over de burgeroorlog in Syrië; In een poging extremistische content aan te pakken verwijderde YouTube honderden video’s die aan het conflict gerelateerd zijn, inclusief vele gepost door het Shaam News Network, Qasioun News Agency, en Idlib Media Center – alle onafhankelijke kanalen die de ramp in kaart brachten.

Overeenkomstig verwijderde Facebook de profielen van individuen en organisaties die het platform gebruikten om geweld tegen de moslim Rohingya-bevolking in Myanmar te documenteren, een crisis die de Verenigde Naties al een ‘schoolvoorbeeld van etnische zuiveringen’ heeft genoemd. Facebook zei dat het handelde in respons op overtredingen van de ‘gemeenschapsnormen’ van het platform.

En in Egypte en Syrië heeft Twitter volgens journalisten wier accounts gesloten zijn tientallen burgerjournalisten tegengehouden om verslag te doen van mensenrechtenschendingen. De censoren van Twitter hebben zelfs Europa in het hart geraakt; in januari werd een Duits satirisch tijdschrift door het platform geweerd nadat de Bundestag wetgeving aannam die boetes tot 50 miljoen euro op kan leggen aan sociale media bedrijven die illegale content niet tijdig weten te verwijderen. Andere Europese landen overwegen overeenkomstige maatregelen om internetbedrijven te overtuigen om misinformatie en extremisme te bestrijden.

Wetten die zijn bedoeld om haatzaaierij, geweld, of ‘fake news’ in te perken zijn dan wel goedbedoeld, maar de implementatie ervan is slordig geweest, met te weinig mechanismes om aansprakelijkheid, transparantie, om omkeerbaarheid te garanderen. Regeringen besteden censuur uit aan de private sector, waar maximalisatie van de winst voor de aandeelhouders en niet het hooghouden van de journalistieke vrijheid de besluitvorming drijft.

Leiders van democratieën waar dan ook moeten de anti-liberale aanvallen op onafhankelijke nieuwsorganisaties weten te weerstaan, en dat betekent het heroverwegen van als los zand in elkaar hangende content-wetten die kwetsbaar zijn voor misbruik. Vrije dynamische media zijn van vitaal belang voor het functioneren van een gezonde maatschappij, en misinformatie kan dit ondermijnen. Maar officiële remedies die uiteindelijk zij die het nieuws brengen het zwijgen opleggen zijn erger dan de kwaal zelf.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/P7E037D/nl;

Handpicked to read next