Project Syndicate The FED

Дональд Трамптың федералдық қоры

КЕМБРИДЖ – Дональд Трамп Джером Пауэллді АҚШ Федералдық қор жүйесі кеңесінің кезекті төрағасы ретінде тағайындауы оның өз қызметінде қабылдаған ең маңызды шешімі болды. Бұл - ФҚЖ пайыздық мөлшерлеме саясатында қысқа мерзімді ізбасарлықты сақтап және реттеу саясатына қатысты қарапайым және түсінікті көзқарасты ұстанатын, ақылға қонымды таңдау.

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

Пауэлл қазіргі ФҚЖ төрағасы Джанет Йеллен мен оның оның алдындағы Бен Бернанке сияқты PhD докторы дәрежесі бар экономист болмаса да, ол өзінің ФҚЖ-ның «қарапайым» губернаторы болып қызмет атқарған жылдары басты мәселелерді терең зерттеген. Пауэлл басшы болған мекеме енді бүкіл жаһандық қаржы жүйесін басқаратын болады. Барлық басқа орталық банк банкирлері, қаржы министрлері, тіпті президенттер оған жете алмас.

Егер бұл тым аса айтылғандай болып көрінсе, ол тек көпшіліктің ФҚЖ істеріне күнделікті назар бөлмегендіктен болар. ФҚЖ қызметі реттелген кезде, баға тұрақтылығы қайта орнап, жұмыссыздық төмен деңгейде сақталып және өнімділік артады. Бірақ «дұрыс жұмыс жасау» әрдайым оңай емес, және ФҚЖ қателескен кезде мұның салдары өте нашар болуы мүмкін.

1920-шы жылдардың аяғында қор нарығының көпіршіктерін қолға аламын деген ФҚЖ әрекеттері 1930-шы жылдардағы Ұлы Тоқырауға апарды. (Бақытымызға орай, Трамп ФҚЖ-ны басқаруға қарастырған үміткерлердің ішінде әсіресе Пауэллдің бұл қатені қайталауы екіталай). ФҚЖ сол онжылдықтағы мұнай соққыларының салдарын бәсеңдету үшін 70-ші жылдары ақшаны аямай басып шығарған кезде, бұл өз кезегінде басылуына он жылдан астам уақыт керек болған инфляциялық толқынды тудырды.

Кейде американдықтарға қарағанда әлемнің басқа жақтары Федералдық қор жүйесінің саясаты туралы көбірек толғанып-ойланатындай көрінеді. Себебі АҚШ доллары ғаламдық қаржы жүйесінің негізінде жатыр емес пе? Және де әлемдік сауда-саттық пен қаржыландырудың көп бөлігі долларға индекстелгендіктен, көптеген елдер өздерінің айырбас бағамдарын тұрақтандыру үшін ФҚЖ саясатын ұстануға тырысады.

Пауэлл  өзінің бес жылдық қызмет мерзімнің басында бірнеше ерекше қиындықтарға тап болады. Кейбір есептеулерге сәйкес, қор нарығы бүгінгі таңда 1920-шы жылдардағыдан гөрі «көпіршігендей»  көрінеді. Бүгінгі таңдағы өте төмен пайыздық мөлшерлемелер салдарынан инвесторлар қаржы қайтарымына үлкен тәуекелдерді қосып жатыр.

Сонымен бірге, АҚШ пен жаһандық экономиканың тез өсіп келе жатқанына қарамастан, инфляция әлі төмен деңгейде қалып отыр. Бұл ФҚЖ-ның пайыздық мөлшерлемелер саясатын тұрақтандыруын қиындатып жатыр (ол әлі де 1%), ал бұл тұрақтандыру келесі рецессия орын алған кезде оларды төмендете алу үшін аса қажетті. (Алдағы кез келген жылда рецессияның орын алу ықтималдығы шамамен 17% -ды құрайды, және қазіргі жағдайда бұл болжам жаман емес.)

Егер Пауэлл мен ФҚЖ келесі рецессияға дейін пайыздық мөлшерлемелерді қалпына келтіре алмаса, онда олар не істемек? Йеллен алаңдауға еш себеп жоқ деп айтып отыр; ФҚЖ барлығын бақылауда ұстап отыр, себебі ол балама құралдарды оңай қолдана алады. Бірақ көптеген экономистер бұл сөздер тек көзбояушылық үшін айтылған деп санайды.

Мысалы, аталмыш сандық жұмсарту ФҚЖ қысқа мерзімді міндеттемелер арқасында ұзақ мерзімді мемлекеттік қарызын сатып алуды көздейді. Бірақ ФҚЖ АҚШ Қаржы министрлігінің иелігінде және мұндай қарызды сатып алуды өзі де жақсы атқара алады.

Кейбіреулер «тікұшақ ақшасын» қолдайды,  яғни ФҚЖ ақша шығарып, оны тұтынушыларға беру керек деп санайды. Бірақ бұл да көзбояушылық қой. ФҚЖ-да фискалдық саясатты жүргізу үшін заңды өкілеттігі де, саяси мандаты да жоқ; егер ол осылай жасаймын деп тырысса, онда ол тәуелсіздігін мәңгі жоғалтуы мүмкін.

Ақша-несие саясатының рецессияға қарсы қорғаныстың бірінші және ең үздік желісі екенін ескере отырып, жаңа төраға үшін ең өзекті мәселе - жақсырақ тәсілді дамыту болмақ. Бақытымызға орай, жақсы идеялар бар және Пауэлл тез арада ұзақ мерзімді түзетулерді зерттеу жөніндегі комитетті құруға көшуі әбден мүмкін.

Сол идеялардың бірі - ФҚЖ-ның инфляциялық нысаналы көрсеткішін көтеру. Бірақ бұл қиын болады, сонымен қатар инфляцияны 2%  деңгейінде ұстап тұрамыз деген онжылдықтар бойы орын алған уәдені де бұзбақ. Сонымен қатар, жоғары инфляция индекстеуді күшейтеді, және нәтижесінде монетарлық саясат тиімділігіне нұқсан келеді. Тиімді теріс пайыздық мөлшерлеме саясатына жол ашу одан да радикалды, бірақ талғампаз шешім болмақ.

Банк қызметін реттеу ФҚЖ мандатының құрамына кіреді. 2010 жылы Додд-Франк қаржылық реформа туралы заңнамасы шеңберінде 30 мың беттен тұратын ережелер жасалды және олар заңгерлер үшін өте пайдалы болды. Алайда, ережелердің жаппай сақталуына жұмасалған зор шығындар ақырында шағын және орта бизнестің мойнына түсті. Банктерден облигациялар арқылы емес, қор нарығында ресурстарын арттыруды талап ету оңайырақ болар еді. Осылайша, дағдарыс кезінде салық төлеушілер емес, акционерлер үлкен соққыға ұшырайды.

Мен айқын бір мәселені айтып өтпедім- барлық институционалдық нормаларға қарсы тұрғысы келетін президенттен ФҚЖ тәуелсіздігіне қатер төніп тұрғаны. Президент Ричард Никсон 1972 жылы қайта сайлануға ниеттенген кезде, ол сол кездегі ФҚЖ төрағасы Артур Бернске экономиканың «құнарландыру» үшін үлкен қысым көрсетті. Никсон қайта сайланды, бірақ инфляция өсті және экономикалық өсу құлады. Никсон ақырында импичментке ұшыраса да, ешкім бұл оқиғаның қайталануы қаламас.

http://prosyn.org/At3g7OO/kk;

Handpicked to read next

  1. Chris J Ratcliffe/Getty Images

    The Brexit Surrender

    European Union leaders meeting in Brussels have given the go-ahead to talks with Britain on post-Brexit trade relations. But, as European Council President Donald Tusk has said, the most difficult challenge – forging a workable deal that secures broad political support on both sides – still lies ahead.

  2. The Great US Tax Debate

    ROBERT J. BARRO vs. JASON FURMAN & LAWRENCE H. SUMMERS on the impact of the GOP tax  overhaul.


    • Congressional Republicans are finalizing a tax-reform package that will reshape the business environment by lowering the corporate-tax rate and overhauling deductions. 

    • But will the plan's far-reaching changes provide the boost to investment and growth that its backers promise?


    ROBERT J. BARRO | How US Corporate Tax Reform Will Boost Growth

    JASON FURMAN & LAWRENCE H. SUMMERS | Robert Barro's Tax Reform Advocacy: A Response

  3. Murdoch's Last Stand?

    Rupert Murdoch’s sale of 21st Century Fox’s entertainment assets to Disney for $66 billion may mark the end of the media mogul’s career, which will long be remembered for its corrosive effect on democratic discourse on both sides of the Atlantic. 

    From enabling the rise of Donald Trump to hacking the telephone of a murdered British schoolgirl, Murdoch’s media empire has staked its success on stoking populist rage.

  4. Bank of England Leon Neal/Getty Images

    The Dangerous Delusion of Price Stability

    Since the hyperinflation of the 1970s, which central banks were right to combat by whatever means necessary, maintaining positive but low inflation has become a monetary-policy obsession. But, because the world economy has changed dramatically since then, central bankers have started to miss the monetary-policy forest for the trees.

  5. Harvard’s Jeffrey Frankel Measures the GOP’s Tax Plan

    Jeffrey Frankel, a professor at Harvard University’s Kennedy School of Government and a former member of President Bill Clinton’s Council of Economic Advisers, outlines the five criteria he uses to judge the efficacy of tax reform efforts. And in his view, the US Republicans’ most recent offering fails miserably.

  6. A box containing viles of human embryonic Stem Cell cultures Sandy Huffaker/Getty Images

    The Holy Grail of Genetic Engineering

    CRISPR-Cas – a gene-editing technique that is far more precise and efficient than any that has come before it – is poised to change the world. But ensuring that those changes are positive – helping to fight tumors and mosquito-borne illnesses, for example – will require scientists to apply the utmost caution.

  7. The Year Ahead 2018

    The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

    Order now