Skip to main content

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions

willems5_FRANCOIS GUILLOTPOOLAFP via Getty Images_charliehebdomemorial Francois Guillot/Pool/AFP via Getty Images

Het demoniseren van journalisten moet stoppen

AMSTERDAM – Deze maand is het vijf jaar geleden dat Saïd en Chérif Kouachi de Parijse kantoren van het Franse satirische tijdschrift Charlie Hebdo bestormden en, tijdens een nachtmerrie die maar een paar minuten duurde, twaalf mensen vermoordden. In de dagen daarna gingen miljoenen mensen in Frankrijk en elders de straat op om uiting te geven aan hun solidariteit met de vermoorde journalisten.

Voor Europeanen vertegenwoordigden de Charlie Hebdo-moorden de eerste massale aanval op journalisten vlakbij huis. #JeSuisCharlie (“Ik ben Charlie”) werd een van de meest populaire hashtags op Twitter ooit. De persvrijheid was een “trending topic.”

Maar sindsdien is de strijd ter verdediging van de persvrijheid geluwd, en is de mobilisatie van het publiek van voorbijgaande aard gebleken – ook in het geval van Charlie Hebdo. In januari 2019 klaagde het personeel van het tijdschrift in een redactioneel commentaar dat de mensen niet langer over de schietpartij wilden horen. “Misschien moeten jullie er maar eens over ophouden!” werd naar verluidt tegen hen gezegd.

Deze klaarblijkelijke onverschilligheid heeft veel te maken met waar velen denken dat Charlie Hebdo voor staat: de vrijheid om jezelf te uiten op een manier die anderen kan provoceren. En deze vrijheid is de afgelopen vijf jaar nóg meer onder druk komen te staan.

Een dergelijke trend blijkt duidelijk uit de reacties, gericht op journalisten die hun licht laten schijnen op impopulaire of ongemakkelijke feiten en meningen. Ze zijn blootgesteld aan een dagelijkse barrage van aanvallen op hun integriteit, ook van de kant van belangrijke politieke leiders. In de Verenigde Staten heeft president Donald Trump journalisten die kritisch tegenover hem staan herhaaldelijk “vijanden van het volk” genoemd. En op een persconferentie twee jaar geleden zwaaide de Tsjechische president Miloš Zeman met een replica van een AK47-geweer, waarop “voor journalisten” geschreven stond. Door dergelijk gedrag te vertonen normaliseren deze en andere leiders aanvallen op leden van de pers.

En leden van de pers staan heel vaak bloot aan aanvallen. Volgens Reporters Without Borders werden in 2019 wereldwijd 49 journalisten vermoord vanwege hun werk. (Het jaarlijkse gemiddelde over de afgelopen vijf jaar is met 81 zelfs nog hoger). Bovendien steeg het aantal journalisten dat willekeurig gevangen werd gezet naar 389 vorig jaar. Op de sociale media zijn dreigementen, met name tegen vrouwelijke journalisten, aan de orde van de dag; journalisten worden routinematig in elkaar geslagen, met traangas bestookt of beroofd van hun apparatuur.

Project Syndicate is conducting a short reader survey. As a valued reader, your feedback is greatly appreciated.

Take Survey

Geweld tegen journalisten is een aanslag op een cruciale pijler van de democratie. En zolang deze aanslagen voortduren is het helemaal geen tijd “om erover op te houden.”

Integendeel, het is tijd dat de leiders van de Europese Unie wakker worden en journalisten die bedreigd worden beter beschermen. Inspanningen als het PersVeilig-initiatief in Nederland, waarin politie, openbare aanklagers, de journalistenvakbond en hoofdredacteuren samenwerken om het geweld tegen journalisten tegen te gaan, moeten in heel Europa worden geïmplementeerd. Politici die journalisten verbaal aanvallen moeten ter verantwoording worden geroepen, en media-organisaties moeten meer doen om hun solidariteit te tonen met collegaʼs bij de concurrentie.

Meer in het algemeen is er dringend behoefte aan een groter besef over en een krachtiger publieke verdediging van de waarde van de journalistiek voor de samenleving. De afgelopen jaren zijn hier succesvolle voorbeelden van geweest. De moorden op de journalisten Ján Kuciak in Slowakije en Daphne Caruana Galizia op Malta hebben geleid tot massale protesten, waardoor de premiers van deze twee landen gedwongen werden af te treden. Daarnaast heeft het onderzoek door speciaal rapporteur van de Verenigde Naties Agnès Callamard naar de moord op Jamal Khashoggi, een columnist van The Washington Post, het publieke bewustzijn over het criminele gedrag van het Saoedische leiderschap verhoogd.

Deze gevallen hadden langdurige aandacht nodig, en hebben die ook gekregen. Maar wie heeft ooit gehoord van Norma Sarabia uit Mexico, of van Eduardo Dizon van de Filippijnen, die eveneens de ultieme prijs hebben moeten betalen voor het uitoefenen van hun beroep? De Nigeriaanse journalist Jones Abiri is vorig jaar voor de tweede maal gevangen gezet op grond van verzonnen aanklachten, terwijl een Nicaraguaanse fotograaf ons onlangs vertelde dat hij voorlopig is gestopt met zijn werk als journalist, omdat dat betekende dat hij iedere dag zijn leven op het spel zette. Wie staat er op voor deze minder bekende personen?

Het rechtssysteem zou een hogere prioriteit moeten toekennen aan de vervolging van aanslagen tegen journalisten, maar een reeks relevante resoluties van de Algemene Vergadering en de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft beperkte resultaten opgeleverd. Een betere manier om een einde te maken aan het gebrek aan juridische daadkracht zou het oprichten van een internationale onderzoekscommissie zijn, wat ook de weg zou vrijmaken om honderden oude zaken van journalisten die tijdens hun werk zijn vermoord op te lossen.

Ieder jaar worden tientallen journalisten vermoord, en in negen van de tien gevallen blijven de daders buiten schot. Zolang dergelijke straffeloosheid blijft bestaan is het lonend om journalisten te vermoorden.

Vijf jaar geleden waren we allemaal Charlie. Laten we vandaag de dag ook de honderden andere journalisten zijn die sindsdien zijn vermoord.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/88PGZq8nl;

Edit Newsletter Preferences

Set up Notification

To receive email updates regarding this {entity_type}, please enter your email below.

If you are not already registered, this will create a PS account for you. You should receive an activation email shortly.