1

Het aanpakken van Afrika’s waterproblematiek

ABIDJAN – Water is essentieel voor het leven, en toch is het in veel delen van de wereld een schaars goed. Als gevolg van de klimaatverandering ervaart Afrika de zwaarste droogte sinds 1945, vooral in Zuid-Soedan, Somalië, Ethiopië en Noord-Nigeria.

Deze kwetsbare regio's hebben nu behoefte aan steun van de wereldgemeenschap. We moeten veerkrachtige systemen bouwen om voor iedereen de toegang tot drinkwater te kunnen garanderen, en de levering van water en sanitaire voorzieningen te verbeteren in Afrika's snelgroeiende stedelijke gebieden.

We moeten beginnen het vermogen van Afrika uit te breiden om afvalwater te hergebruiken. Dankzij investeringen en het juiste management kan afvalwater voor veel Afrikanen een duurzame bron van welvaart worden, met extra voordelen voor de menselijke gezondheid,  de landbouwproductiviteit en de ecologische duurzaamheid.

De afgelopen zes jaar heeft de Afrikaanse Ontwikkelingsbank $3,3 mrd geïnvesteerd in projecten om de toegang tot water uit te breiden en de sanitaire voorzieningen te verbeteren. Ongeveer $2,2 mrd van dat bedrag is naar stedelijke diensten gegaan die minstens 17 miljoen mensen bereiken.

De Afrikaanse Ontwikkelingsbank steunt een geïntegreerd stedelijk watermanagement-model (IUWM) dat, in overeenstemming met de Duurzame Ontwikkelingsdoelstelling 6 van de Verenigde Naties, gemeenschappen in staat stelt een duurzaam inkomen te ontlenen aan het beheer van vloeibaar en vast stedelijk afval.

IUWM-inspanningen vergen aanzienlijke aanvangsinvesteringen, en brengen hoge kapitaal- en operationele kosten met zich mee. Slechts een paar Afrikaanse steden verzamelen en verwerken meer dan 20% van hun afvalwater via gecentraliseerde managementsystemen. De resterende 80% vormt een grote, onaangeboorde bron van mogelijk waardevol vloeibaar en vast afval. Met de juiste investeringen, een goede toekomstplanning en de nodige toewijding kan deze ondergewaardeerde hulpbron banen opleveren en voor duurzame groei zorgen.

Afvalwater-management is dus een centraal onderdeel van de strategische prioriteiten van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, die bekend staan als de High 5s, en ten doel hebben de levenskwaliteit voor Afrikanen te verbeteren, de openbare gezondheidszorg een impuls te geven, gendergelijkheid te verwezenlijken, banen te creëren en de weerstand van gemeenschappen tegen de effecten van de klimaatverandering te versterken. Water zal ook een sleutelrol vervullen bij het bereiken van de doelstellingen op het gebied van de industrialisering en de duurzame landbouw.

In Yaoundé, Kameroen, heeft de Afrikaanse Ontwikkelingsbank geholpen zo'n 300.000 mensen en hun bezittingen te beschermen door de frequentie van overstromingen terug te brengen van 15 incidenten per jaar naar slechts drie. En via een met $40 mln gesubsidieerd project voor sanitaire voorzieningen heeft de bank geholpen het deel van de stadsbevolking dat malaria oploopt te verlagen van 16% naar 12%.

In Abidjan, Ivoorkust, heeft het door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank met $23 mln gefinancierde Gourou Basin Integrated Watershed Management Project de overstromingen in het gehele Gourou Basin aanzienlijk verminderd en de levensomstandigheden van 2,8 miljoen inwoners verbeterd.

In Zimbabwe, waar 4300 mensen zijn overleden ten gevolge van de cholera-pandemie van 2008-2009, hebben de Afrikaanse Ontwikkelingsbank en andere donoren met $43,6 mln het Urgent Water Supply and Sanitation Rehabilitation Project gesteund, waarmee noodreparaties aan afvalwatersystemen in stedelijke gebieden konden worden verricht, zodat 2,5 miljoen mensen geholpen konden worden.

Alle door de Afrikaanse Ontwikkelingsbank gesteunde afvalwatersystemen volgen duurzaamheidsstrategieën om ervoor te zorgen dat zij de economische voordelen versterken, plaatselijke gemeenschappen ten goede komen, en betaalbaar blijven. Deze projecten helpen landen ook afvalwaterstromen te benutten, door rioolwater om te zetten in biogas en mest.

Bovendien completeert de African Water Facility (AWF) van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank deze projectfinancieringen door downstream-investeringen in waterinfrastructuur aan te trekken. In februari hebben de overstromingen en sterke winden van de tropische storm Dineo de kust van Mozambique verwoest, met alle gevolgen van dien voor de plaatselijke bevolking. Maar slechts een paar weken later lanceerde de AWF een haalbaarheidsstudie om de levensomstandigheden en de weerbaarheid tegen klimaatverandering te verbeteren in de hele provincie Inhambane van Mozambique, waar de storm had toegeslagen.

In samenwerking met het Global Water Partnership implementeert de AWF IUWM-systemen in vijf Afrikaanse steden, waaronder Kinshasa in de Democratische Republiek Congo (DRC) en Marondera in Zimbabwe. Alleen al in de DRC mag worden verwacht dat deze IUWM-systemen in 2030 de waterlevering en de sanitaire voorzieningen voor 17 miljoen mensen zullen hebben verbeterd.

De Bill & Melinda Gates Foundation draagt ook bij aan de expertise van de Afrikaanse Ontwikkelingsbank, door een subsidie van $18 mln ter beschikking te stellen voor de financiering van Fase II van het Urban Sanitation Program van de bank. Deze inspanning zal ertoe bijdragen zakelijke innovaties te ontwikkelen voor betaalbare en duurzame sanitaire voorzieningen in Afrika, waardoor twee miljoen stadsbewoners rechtstreeks kunnen worden bereikt, en nog eens zes miljoen mensen via aanvullende projecten.

De problemen van Afrika’s afvalwater-management zijn aanzienlijk en complex. Maar de Afrikaanse Ontwikkelingsbank is vastbesloten mogelijkheden te bieden die Afrikaanse gemeenschappen voordeel opleveren – op het gebied van de openbare gezondheidszorg, verbeterde sanitaire voorzieningen, economische ontwikkeling en milieubescherming.

Voor het verbeteren van de levenskwaliteit van alle Afrikanen zal politieke toewijding nodig zijn, evenals publiek-private partnerschappen en robuuste publieke betrokkenheid. Via het High 5s-raamwerk werkt de Afrikaanse Ontwikkelingsbank er hard aan om deze drie ingrediënten samen te brengen.

Alle belanghebbenden – in Afrika en internationaal – moeten onze inspanningen verdubbelen om schoon, betaalbaar water te kunnen garanderen voor iedereen, en om de Afrikaanse landen te steunen die kampen met een historische droogte. We hebben de morele plicht om dit te doen. Water betekent immers leven.

Vertaling: Menno Grootveld