4

Naar een verstandig gebruik van antibiotica

LONDEN – Om het probleem dat antibiotica-resistentie heet op te lossen heeft de wereld niet alleen dringend behoefte aan nieuwe medicijnen, maar ook aan nieuw gedrag – door alle zeven miljard van ons. Door het misbruik en overmatig gebruik van antibiotica worden algemene infecties als longontsteking en tuberculose steeds resistenter tegen bestaande behandelingen, en in sommige gevallen zijn ze al volledig immuun geworden.

En dit is een dreiging op wereldschaal. Volgens de Review on Antimicrobial Resistance, die ik voorzit, doden medicijnresistente infecties minstens 700.000 mensen per jaar. Tegen 2050 zouden er, wanneer er niets gedaan wordt om dit probleem aan te pakken, zo’n tien miljoen mensen per jaar kunnen sterven aan aandoeningen die eens te behandelen waren.

 1972 Hoover Dam

Trump and the End of the West?

As the US president-elect fills his administration, the direction of American policy is coming into focus. Project Syndicate contributors interpret what’s on the horizon.

Het ontwikkelen van nieuwe medicijnen is een belangrijke stap in de gecoördineerde respons tegen antibiotica-resistentie. Maar dit alleen is niet afdoende. We moeten ook de vraag naar antibiotica verminderen en inzien dat ze soms meer kwaad dan goed doen. Volgens een schatting is bijna de helft van alle verstrekte recepten voor antibiotica in de Verenigde Staten ongepast of onnodig. Dus de scherpe stijging in antibiotica-resistentie zou nauwelijks als een verrassing moeten komen.

Meer begrip van dit probleem te kweken bij mensen zal een cruciaal zijn in het omdraaien van deze trend. De meeste mensen zijn ofwel geheel onwetend van het bestaan van resistentie tegen antibiotica ofwel denken ten onrechte dat het het lichaam is dat immuun wordt, en niet de bacterie zelf. Een beter begrip van wanneer en hoe ze effectief te gebruiken zal mensen helpen bij verantwoordelijk antibiotica gebruik.

We hebben campagnes nodig zoals die gelanceerd door het Australische goede doel NPS MedicineWise, dat een filmprijsvraag organiseerde voor het bevorderen van het publiek bewustzijn omtrent antibioticagebruik. Het resultaat was een serie korte, geestige filmpjes die op simpele en humoristische manier uitlegden hoe antibiotica misbruikt worden.

Dit soort inspanningen zijn wereldwijd nodig, vooral in de grootste en snelst groeiende landen. De BRIC-landen (Brazilië, Rusland, India en China) consumeren minder antibiotica per capita dan de VS. Maar ze komen snel dichterbij nu de groei van de antibiotica consumptie sneller gaat dan de economische groei.

Pessimisten zullen beweren dat gedrag moeilijk te veranderen is, zeker als dit afhangt van het verklaren van wetenschappelijke kennis over microben aan onopgeleide mensen. Deze manier van redeneren doet denken aan een van de meest walgelijke argumenten tegen het produceren van betaalbare hiv-medicijnen voor patiënten in lagelonenlanden; mensen in Afrika hebben geen horloges, dus zullen ze toch niet in staat zijn om hun antiretrovirale medicijnen drie keer per dag op tijd in te nemen.

De waarheid, zoals aangetoond door onderzoekers, is dat Afrikanen prima in staat zijn om betrouwbaar antiretrovirale therapie toe te dienen; en vaak zelfs beter dan Noord-Amerikanen. In juli kondigde UNAIDS zelfs aan dat de doelstelling om tegen eind 2015 15 miljoen mensen onder levensreddende hiv-behandeling te hebben eerder dan op schema was behaald.

Elk jaar brengt Wereldaidsdag de kwestie op 1 december onder de aandacht en vergroot zo het mondiale bewustzijn. We hebben een vergelijkbare inspanning nodig om de gevaren van antibiotica-resistentie tegemoet te treden. De Europese Antibioticadag op 18 november is een goed begin, maar we moeten ook andere nieuwe creatieve manieren vinden om de boodschap uit te dragen.

De technologische vooruitgang biedt ons ongekende mogelijkheden om mensen direct te bereiken. Ruwweg 95% van de Chinezen en 75% van de Indiërs gebruikt regelmatig een mobiele telefoon. In gebieden waar het percentage geletterden hoog is kan het versturen van tekstberichten een snelle en effectieve manier zijn om een boodschap te verspreiden. Onderzoek in Europa en de VS laat zien dat 90% van de tekstberichten binnen drie minuten na ontvangst wordt gelezen.

Sociale media zijn nog zo een krachtig en relatief goedkoop middel om miljoenen mensen te bereiken. In China – met 641 miljoen thuisland van het grootste aantal internetgebruikers ter wereld – gebruikt 80% van de dokters smartphones voor professionele doeleinden, inclusief het verstrekken van medisch advies via sociale media, waarbij sommige artsen miljoenen volgers aantrekken. Het betrekken van deze medische sociale media-supersterren bij het onderwijzen van het publiek over de urgentie van het probleem van antibiotica-resistentie is een opwindende mogelijkheid.

Een antirookcampagne via sociale media geleid door de Wereldgezondheidsorganisatie is nog een ander model dat ons tot voorbeeld kan strekken. Er werden hierbij Internetposts door bekende Chinezen gebruikt om het bewustzijn over een wet die roken in openbare gebouwen verbiedt te verhogen.

In sommige delen van de wereld zal de beste manier om medicijnresistentie te bestrijden het aanmoedigen van een gedragsverandering zijn die de verspreiding van infecties reduceert en de noodzaak tot behandeling te minimaliseert. Grondig handen wassen is hiervoor een goed beginpunt. In India maakte een slimme campagne geheten SuperAmma gebruik van beelden van mensen blootgesteld aan onhygiënische omstandigheden om het wassen van handen aan te moedigen. De campagne deed het regelmatig wassen van de handen onder de betrokken groepen van 1% tot ongeveer 30% stijgen.

Fake news or real views Learn More

De kosten van een mondiale inspanning om het bewustzijn van de dreiging van antibiotica-resistentie te verhogen zouden miniem zijn in vergelijking tot het bedrag dat wordt besteed aan de ontwikkeling van nieuwe medicijnen en technologieën, die sowieso pas over jaren verkrijgbaar zullen zijn. Landen moeten dringend educatieve campagnes lanceren om te beginnen onze gedrag te veranderen. Als we allemaal samenwerken is het mogelijk om onze slechte gewoonten op het gebied van antibiotica te doorbreken.

Vertaling Melle Trap