86

Trumps schurkenstaat Amerika

NEW YORK – Donald Trump heeft een bom gelegd onder de mondiale economische architectuur die met zoveel moeite geconstrueerd werd in de jaren na het einde van de Tweede Wereldoorlog. De poging tot vernietiging van dit op regels gebaseerde systeem van mondiaal bestuur – momenteel weerspiegeld in Trumps terugtrekking uit het klimaatverdrag van Parijs van 2015 – is nog maar het jongste aspect van de aanval van de president op ons fundamentele systeem van waarden en instituties.

De wereld wordt zich nog maar langzaam volledig bewust van de boosaardigheid van de agenda van de regering Trump. Hij en zijn stromannen hebben de Amerikaanse pers – een essentieel instituut om de vrijheid, rechten en democratie van Amerikanen in stand te houden – weggezet als ‘volksvijand.’ Ze hebben geprobeerd om de fundamenten van onze kennis en overtuigingen – onze epistemologie – te ondermijnen door alles wat hun doelstellingen en argumenten uitdaagt als ‘fake’ te omschrijven, en wijzen zelfs de wetenschap zelf af. Trumps valse rechtvaardigingen om het akkoord van Parijs naast zich neer te leggen zijn nog maar het meest recente bewijs hiervan.

Millennia lang tot midden achttiende eeuw stagneerde de levensstandaard. Het was de Verlichting met zijn omhelzen van een redelijk discours en wetenschappelijk onderzoek die de enorme verbeteringen in levenstandaard de daaropvolgende twee en een halve eeuw onderstutten.

Met de Verlichting ontstond ook een engagement om onze vooroordelen te ontdekken en aan te pakken. Terwijl het idee van gelijkheid – en zijn logische gevolg fundamentele individuele rechten voor iedereen – zich snel verspreidde begonnen maatschappijen hun strijd tegen de eliminatie van discriminatie op basis van ras, sekse, en, uiteindelijk, andere aspecten van de menselijke identiteit waaronder handicaps en seksuele oriëntatie.

Trump wil dit alles terugdraaien. Zijn afwijzing van de wetenschap, en in het bijzonder van klimaatwetenschap, bedreigt de technologische vooruitgang. En zijn vooringenomenheid tegen vrouwen, Latijns-Amerikanen, en moslims (behalve diegenen waarvan hij en zijn familie kunnen profiteren, zoals de heersers van de oliesjeikdommen in de Perzische Golf) bedreigt het functioneren van de Amerikaanse maatschappij en zijn economie, door het ondermijnen van het vertrouwen van het volk dat het systeem rechtvaardig voor iedereen is.

Als populist zijnde heeft Trump de gerechtvaardigde economische onvrede die zo wijdverbreid geraakt is de afgelopen jaren omdat veel Amerikanen economisch neerwaarts mobiel zijn geworden te midden van een uit de pan rijzende ongelijkheid geëxploiteerd. Maar zijn echte doelstelling – om zichzelf en andere bevoorrechte profiteurs te verrijken ten koste van degenen die ze steunden – wordt blootgelegd door zijn belasting- en zorgplannen.

Trumps voorgestelde belastinghervormingen overtreffen voor zover we kunnen overzien die van George W. Bush in hun regressiviteit (het deel van de winst dat naar de top van de inkomenspiramide gaat). En in een land waar de levensverwachting al aan het afnemen is zou zijn herziening van de gezondheidszorg nog eens 23 miljoen Amerikanen zonder zorgverzekering laten.

Terwijl Trump en zijn kabinet wellicht weten hoe ze zakendeals moeten sluiten hebben ze geen flauw idee hoe het economische systeem als geheel werkt. Wanneer de macro-economische plannen van de regering worden doorgevoerd zullen ze resulteren in een groter handelstekort en een verdere afname van de productie.

Amerika zal ernstig onder Trump lijden. Zijn rol van mondiaal leiderschap was al lang en breed vernietigd voordat Trump het vertrouwen van meer dan 190 landen verloor door zich terug te trekken uit het akkoord van Parijs. Op dit moment zal het heropbouwen van dat leiderschap een waarlijk heroïsche inspanning vergen. We delen een gezamenlijke planeet en de wereld heeft door schade en schande geleerd dat we met elkaar door één deur moeten en samen moeten werken. We hebben ook geleerd dat samenwerking profijtelijk voor allen kan zijn.

Dus wat moet de wereld met een kinderachtige pestkop in de zandbak, die alles voor zichzelf wil en zich niet laat tegenspreken? Hoe moet de wereld omgaan met een ‘schurkenstaat’ VS?

De Duitse kanselier Angela Merkel gaf het juiste antwoord toen ze na afgelopen maand Trump en andere G7 leiders te hebben ontmoet zei dat Europa niet langer ‘volledig kon rekenen op anderen’ en ‘ we zelf zullen moeten vechten voor onze eigen toekomst.’ Dit is het moment voor Europa om zich bijeen te rapen, zichzelf hernieuwd te engageren aan de waarden van de Verlichting, en om op te staan tegen de VS, zoals de nieuwe Franse president Emmanuel Macron zo eloquent deed met een handdruk die Trumps kinderlijke alfa-mannetjes benadering van het doen gelden van macht dwarsboomde.

Europa kan voor zijn defensie niet vertrouwen op een door Trump geleide VS. Maar tegelijkertijd zou het moeten inzien dat de Koude Oorlog voorbij is – hoe onwillig het Amerikaanse militair industrieel complex ook moge zijn om dit te erkennen. Alhoewel het gevecht tegen terrorisme belangrijk en kostbaar is, is het bouwen van vliegdekschepen en supergevechtsvliegtuigen niet het antwoord. Europa moet voor zichzelf beslissen hoeveel het wil besteden in plaats zich te onderwerpen aan de dictaten van militaire belangen die 2% van het bbp eisen. Politieke stabiliteit kan wellicht veel zekerder verworven worden door het hernieuwde Europese engagement aan zijn sociaaldemocratische economische model.

We weten nu ook dat de wereld niet op de VS kan rekenen in het aanpakken van de existentiële dreiging die het klimaat vormt. Europa en China deden het juiste door hun engagement aan een groene toekomst te verdiepen – het juiste voor de planeet en het juiste voor de economie. Zoals investeringen in technologie en onderwijs Duitsland een duidelijk voordeel hebben gegeven in geavanceerde productie boven een VS die wordt gehinderd door republikeinse ideologie, zo zullen ook Europa en Azië een vrijwel onoverkoombaar voordeel tegenover de VS bewerkstelligen in de groene technologieën van de toekomst.

Maar de rest van de wereld mag een schurkenstaat Amerika niet de planeet laten vernietigen. Noch mag het een schurkenstaat Amerika voordeel laten halen uit een onverlichte – en zelfs anti-Verlichting – ‘Amerika eerst’ politiek. Wanneer Trump Amerika terug wil trekken uit het klimaatverdrag van Parijs moet de rest van de wereld een koolstof-compensatie-belasting opleggen aan Amerikaanse exporten die niet in overeenstemming zijn met mondiale standaarden.

Het goede nieuws is dat de meerderheid van de Amerikanen het niet met Trump eens is. De meeste Amerikanen geloven nog steeds in de waarden van de Verlichting, accepteren de realiteit van de opwarming van de aarde en zijn bereid actie te ondernemen. Maar wat Trump betreft moet het allang helder zijn dat een beredeneerd debat niet gaat werken. Het is nu tijd voor actie.

Vertaling: Melle Trap