Skip to main content

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions

nye194_NICHOLAS KAMMAFPGetty Images_trump Nicholas Kamm/AFP/Getty Images

De gevolgen van Trump voor het Amerikaanse buitenlandse beleid

CAMBRIDGE – Het gedrag van de Amerikaanse president Donald Trump op de recente top van de G7 in Biarritz is door veel waarnemers bekritiseerd als onbezonnen en ontwrichtend. Anderen betoogden dat de pers en deskundigen te veel aandacht besteden aan de persoonlijke fratsen, tweets en politieke spelletjes van Trump. Op de lange termijn, zo betogen zij, zullen historici die louter als kleine uitglijders beoordelen. De grotere vraag is of het presidentschap van Trump een keerpunt zal betekenen in de Amerikaanse buitenlandse politiek, of slechts een kleine historische aberratie.

Door het huidige debat over Trump wordt een oude vraag nieuw leven ingeblazen: zijn grote historische gebeurtenissen het product van menselijke keuzes, of zijn zij grotendeels het resultaat van overweldigende structurele factoren die voortkomen uit economische en politieke krachten die wij niet kunnen controleren?

Sommige analisten vergelijken de stroom van de geschiedenis met een snel vliedende rivier, waarvan de loop wordt bepaald door het klimaat, de regenval, de geologie en de topografie, en niet door wat de rivier met zich meesleept. Maar zelfs als dit zo is, zijn menselijke spelers niet eenvoudigweg als mieren die zich vastklampen aan een tak die door de stroom wordt meegevoerd. Zij zijn eerder als rafters die proberen bij te sturen om rotsen te ontwijken, zo nu en dan omslaan en er soms in slagen de gewenste bestemming te bereiken.

Het begrijpen van de keuzes en mislukkingen van leiders op het gebied van het Amerikaanse buitenlandse beleid in de afgelopen eeuw kan ons helpen beter om te gaan met de kwesties waar we vandaag de dag mee te maken hebben door het presidentschap van Trump. In ieder tijdperk denken leiders dat ze geconfronteerd worden met unieke krachten van verandering, maar de menselijke natuur blijft hetzelfde. Keuzes kunnen er wel degelijk toe doen; en het falen om keuzes te maken kan net zo veel gevolgen hebben als het kiezen voor doortastend optreden. Het onvermogen van de Amerikaanse leiders om in de jaren dertig in te grijpen heeft bijgedragen aan het ontstaan van een hel op aarde; en dat geldt ook voor de weigering van Amerikaanse presidenten om kernwapens te gebruiken toen de Verenigde Staten daar nog een monopolie op hadden.

Werden dergelijke grote beslissingen bepaald door de situatie of door de persoon in kwestie? Als we nu een eeuw terugkijken, zien we dat Woodrow Wilson met de traditie brak en Amerikaanse strijdkrachten naar Europa zond om daar te vechten, maar dat had ook onder een andere leider (bijvoorbeeld Theodore Roosevelt) kunnen gebeuren. Het punt waarop Wilson een groot verschil maakte, was in de moralistische toon van zijn rechtvaardiging en – op contraproductieve wijze – in zijn koppige vasthouden aan een strategie van alles of niets inzake toetreding tot de Volkerenbond. Sommigen geven het moralisme van Wilson de schuld voor de ernst van Amerika's terugkeer naar het isolationisme in de jaren dertig.

Franklin D. Roosevelt (FDR) was niet in staat om de VS de Tweede Wereldoorlog binnen te brengen tot aan het Japanse bombardement op Pearl Harbor, en die ramp had zich ook onder een conservatieve isolationist kunnen voltrekken. Niettemin waren de manier waarop Roosevelt de dreiging die van Hitler uitging afschilderde, en zijn voorbereidingen om die dreiging het hoofd te bieden, cruciaal voor de Amerikaanse deelname aan de oorlog in Europa.

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Subscribe today and get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, the PS archive of more than 14,000 commentaries, and our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

Na de Tweede Wereldoorlog schiep de bipolariteit tussen de twee supermachten het kader voor de Koude Oorlog. Maar de stijl en de timing van het Amerikaanse antwoord hadden anders kunnen zijn geweest als Henry Wallace (die in 1944 door FDR als vice-president opzij werd gezet) in plaats van Harry Truman president was geworden. Na de verkiezingen van 1952 had, onder een presidentschap van de isolationistische Robert Taft of de assertieve Douglas MacArthur, de betrekkelijk soepel verlopende consolidatie van Trumans indammingsstrategie onder zijn opvolger Dwight D. Eisenhower heel anders kunnen uitpakken.

John F. Kennedy was van cruciaal belang doordat hij tijdens de Cubaanse rakettencrisis een kernoorlog wist af te wenden, en daarna het eerste verdrag over beperking van de kernbewapening ondertekende. Maar zowel hij als zijn opvolger Lyndon B. Johnson leidde het land het moeras in van het onnodige en kostbare fiasco van de Vietnam-oorlog. Aan het eind van de eeuw veroorzaakten structurele krachten de erosie van de Sovjet-Unie, en zorgde Michail Gorbatsjov voor een versnelling van die ineenstorting. Maar de opbouw van de Amerikaanse defensie onder Ronald Reagan en zijn onderhandelingsvaardigheden, evenals de bekwaamheid van George H.W. Bush op het gebied van het crisisbeheer, speelden een belangrijke rol in het tot een vreedzaam einde brengen van de Koude Oorlog.

Met andere woorden: leiders en hun vaardigheden doen er wel degelijk toe. In zekere zin is dit slecht nieuws, want het betekent dat Trumps gedrag niet zo makkelijk terzijde kan worden geschoven. Belangrijker dan zijn tweets zijn zijn verzwakking van Amerika's instituties, van Amerika's bondgenootschappen en van Amerika's zachte macht van de aantrekking, waarvan uit opiniepeilingen blijkt dat die onder Trump is afgenomen. Hij is de eerste president in zeventig jaar die zijn rug toekeert aan de liberale internationale orde die de VS na de Tweede Wereldoorlog in het leven hebben geroepen. Generaal James Mattis, die ontslag nam nadat hij had gediend als Trumps eerste minister van Defensie, heeft onlangs zijn beklag gedaan over de veronachtzaming van bondgenootschappen door de president.

Presidenten moeten gebruik maken van zowel harde als zachte macht, en die op manieren met elkaar combineren die eerder complementair zijn dan tegenstrijdig. Machiavelliaanse en organisatorische vaardigheden zijn van essentieel belang, maar dat geldt ook voor emotionele intelligentie, waar de vaardigheden van zelfbewustzijn en zelfbeheersing uit voortvloeien, evenals contextuele intelligentie, die leiders in staat stelt ontwikkelingen te doorzien, trends te benutten en hun andere vaardigheden dienovereenkomstig aan te wenden. Emotionele en contextuele intelligentie zijn niet Trumps sterkste punten.

Leiderschapstheoreticus Gautam Mukunda heeft erop gewezen dat leiders die zorgvuldig “gefilterd” worden door gevestigde politieke processen doorgaans voorspelbaar gedrag vertonen. George H.W. Bush is een goed voorbeeld. Anderen zijn “ongefilterd,” en de manieren waarop zij eenmaal aan de macht presteren lopen enorm uiteen. Abraham Lincoln was een betrekkelijk “ongefilterde” kandidaat en tevens een van Amerika's beste presidenten. Trump, die nooit een openbare functie heeft bekleed voordat hij president werd, en de politiek binnenkwam als vastgoedmagnaat uit New York en presentator van een realityshow op televisie, heeft bewezen buitengewoon vaardig te zijn in het beheersen van de moderne media, het trotseren van conventionele wijsheden en het omarmen van ontwrichtende vernieuwing. Terwijl sommigen denken dat dit kan leiden tot positieve resultaten, bijvoorbeeld inzake China, blijven anderen sceptisch.

Trumps rol in de geschiedenis kan afhangen van de vraag of hij herkozen zal worden. Instituties, vertrouwen en zachte macht zullen eerder eroderen als hij acht jaar aan de macht is dan als zijn presidentschap tot vier jaar beperkt blijft. Maar hoe dan ook zal zijn opvolger te maken krijgen met een veranderde wereld, deels vanwege de gevolgen van Trumps beleid, maar ook vanwege structurele machtsverschuivingen in de wereldpolitiek, zowel van het Westen naar het Oosten (de opkomst van Azië) als van statelijke naar niet-statelijke actoren (onder invloed van digitale technologie en artificiële intelligentie). Zoals Karl Marx opmerkte, maken wij de geschiedenis, maar niet onder de voorwaarden die wij zelf kiezen. Het Amerikaanse buitenlandse beleid na Trump blijft een open vraag.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/TWqbghonl;
  1. haass107_JUNG YEON-JEAFP via Getty Images_northkoreanuclearmissile Jung Yeon-Je/AFP via Getty Images

    The Coming Nuclear Crises

    Richard N. Haass

    We are entering a new and dangerous period in which nuclear competition or even use of nuclear weapons could again become the greatest threat to global stability. Less certain is whether today’s leaders are up to meeting this emerging challenge.

    0