0

Zuid-Afrika kan de strijd tegen aids winnen

ERFURT – In de strijd tegen hiv/aids was Zuid-Afrika vele jaren het perfecte voorbeeld van hoe het niet moest. Tot voor kort was de reactie van de regering op de epidemie, die het land tot op het bot bedreigde, zwak en dom. De druk die afgelopen 20 jaar werd opgevoerd door maatschappelijke groeperingen, de media en meer verlichte politici lijkt eindelijk zijn vruchten af te werpen. De ziekte, die sociaal en economisch diepe wonden heeft geslagen en de levensverwachting dramatisch heeft doen dalen, lijkt op zijn retour.

Maar een nieuw VN-rapport toont aan dat de strijd in Zuid-Afrika tegen het virus nog lang niet gestreden is. Het land heeft het ernstigste hiv-probleem van de wereld, met zo’n 5,6 miljoen inwoners – meer dan 10 procent van de bevolking – die op dit moment door het virus zijn besmet. Elk jaar komen daar ongeveer 300.000 nieuwe besmettingen bij en worden er 270.000 aidsgerelateerde sterfgevallen geregistreerd. Hiv/aidspatiënten zijn ook vatbaar voor andere infectieziekten: naar schatting heeft 70 procent van de Zuid-Afrikanen met aids ook tuberculose, terwijl naar verwachting de helft van de dragers van het hiv-virus die ziekte ergens in hun leven nog zullen krijgen. Erger nog, een derde van de zwangere vrouwen – een bevolkingsgroep die hoog risico loopt met hiv besmet te raken – blijkt het virus te hebben, dat zij tijdens de bevalling kunnen doorgeven aan hun kind.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Het verwoestende karakter van de ziekte, en de snelheid waarmee deze zich verspreidde, overviel vele Afrikanen compleet. Net als in de ontwikkelde landen werd de hiv-infectie aanvankelijk vooral aangetroffen onder hemofiliepatiënten, seksueel actieve homoseksuele mannen en intraveneuze drugsgebruikers. Maar gedurende de jaren negentig, om redenen die nog steeds niet helemaal te verklaren zijn, liet het virus een explosieve groei zien onder de gehele bevolking. Het aantal besmette Zuid-Afrikanen (te vergelijken met de bevolking van Denemarken) is veel hoger dan dat van Mozambique, Lesotho, Botswana, Namibië, Swaziland en Zimbabwe bij elkaar.

Onbegrijpelijk genoeg leidde deze snelle verspreiding van hiv en het stijgende sterftecijfer aan aidsgerelateerde ziekten niet of nauwelijks tot actie bij de post-apartheidleiders in het land, met name de voormalige president Thabo Mbeki. Jarenlang leken de hoogste regeringskringen van het Africa National Congress de snelle verbreiding van hiv/aids en de maatregelen die nodig waren om deze te bestrijden eenvoudig te negeren.

Maatschappelijke groeperingen waren niet zo zelfgenoegzaam en maakten gebruik van de rechter, de media en burgerlijke ongehoorzaamheid om een verandering te bewerkstelligen. Hoewel er over de behandeling van hiv verschillende inzichten bleven bestaan, waren er de laatste tien jaar in elk geval hiv-remmers beschikbaar bij een aantal publieke voorzieningen. Maar een duidelijkere en meer samenhangende aanpak ontstond toen Aaron Motsoaledi in 2009 minister van Gezondheidszorg werd.

Het Zuid-Afrikaanse Nationale Ministerie van Gezondheidszorg en private zorginstellingen berichten nu dat de omstandigheden niet langer zo wanhopig zijn. Drie verschillende vormen van aanpak hebben de verspreiding helpen indammen: de verschaffing van hiv-remmers door de regering en donorinstellingen; betere behandeling van tuberculosepatiënten die vaak ook met hiv/aids besmet raken; en een grootschalig preventieprogramma om de moeder-op-kind-besmetting te voorkomen.

Deze hulpprogramma’s hebben het cijfer van nieuwe besmettingen omlaag gebracht (hoewel het aantal hiv-dragers, speciaal in de leeftijdsklasse van 15-49, blijft stijgen). Met bijna twee miljoen patiënten die nu hiv-remmers krijgen, is het aantal aidsgerelateerde doden sinds 2005 met 100.000 gedaald. De besmetting van pasgeboren baby’s, ooit gestegen tot ongeveer 70.000 per jaar, is met zo’n 63 procent gedaald, en de levens van miljoenen lijders aan hiv/aids zijn verlengd.

Een andere belangrijke factor is de betere onderlinge afstemming van de behandelingsprogramma’s. De regering heeft zijn vroege behandelingsprogramma voor bestaande gevallen dat in 2008 werd gestart nu samengevoegd met de vroege controleprogramma’s voor zwangere vrouwen. Nieuwe, effectievere preventieve behandelingen van tuberculose, met name van de tegen meerdere medicijnen resistente soorten, droegen ook bij aan de verbetering.

Er kan en moet nog meer worden gedaan. De besmetting van pasgeborenen, bijvoorbeeld, kan nog verder worden teruggebracht door meer zwangere vrouwen te overtuigen de klinieken te bezoeken die zijn opgericht voor vroege controle en nazorg na de bevalling.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Maar de huidige vorderingen moeten worden erkend, zo niet toegejuicht. De recente successen tonen aan dat met de politieke wil en voldoende middelen zelfs de grootste ramp kan worden bestreden – een les die niet alleen geldt voor Zuid-Afrika maar ook voor andere landen in Afrika en in de derde wereld.

Vertaling: Melle Trap