49

Alleen nóg meer Europa kan de Europese nationalisten verslaan

BRUSSEL – De keuze van de Britse kiezers om de Europese Unie te verlaten is ongelukkig, maar weinig verrassend. Tientallen jaren lang hebben Britse politici vermeden een pleidooi te houden voor het lidmaatschap van de EU, of het Britse volk zelfs maar uit te leggen hoe de Unie werkt en waarom zij nodig is.

Zijn hele premierschap lang is David Cameron er niet in geslaagd enig leiderschap te tonen, noch de bereidheid zich op een betekenisvolle manier in te laten met de EU. Hij hield altijd één voet buiten de deur, terwijl hij tegelijkertijd tekeer ging tegen de anonieme bureaucraten in Brussel. Helaas volstonden zijn ultieme pogingen om het EU-lidmaatschap tijdens de Brexit-campagne te verdedigen niet om de invloed van tientallen jaren van leugens op Britse publieke opinie ongedaan te maken.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Groot-Brittannië heeft gekozen voor isolement in Europa, tegen het advies van zijn vrienden en bondgenoten in. Nu zijn post-imperiale neergang voltooid is, is de belangrijkste les die kan worden getrokken uit het “Brexit”-referendum dat het lot van het land heeft bezegeld, dat je het nationalisme niet kunt verslaan door de nationalisten tegemoet te komen. Als de Europese Unie af wil zien te komen van de plaag van het nationalisme, waardoor haar hele raison d'être wordt ondermijnd, zal zij moeten luisteren naar de zorgen van de mensen en een radicale nieuwe visie moeten bieden op effectief bestuur. Ander zal de nationalistische kanker zich blijven verspreiden.

Om te beginnen moeten de resterende EU-landen nu het Europees recht eerbiedigen en aandringen op een snelle, duidelijke boedelscheiding. De burgers van Groot-Brittannië hebben ervoor gekozen uit de EU te treden, en de politieke leiders van het land bezweren dat zij de uitkomst van het referendum zullen respecteren. Het is dus geen “straf” om vast te houden aan de eis dat dit nu zo snel mogelijk zijn beslag krijgt. Als Britse laksheid ertoe leidt dat Europa economisch blijft lijden onder de politieke onzekerheid, moet een volledige scheiding eenzijdig worden ingezet.

Politiek gezien is Engeland al bezig een tegenstander in plaats van een betrouwbare partner te worden van de EU. Voordat ze zichzelf corrigeerde toen ze onder vuur kwam te liggen, heeft Theresa May – de minister van Binnenlandse Zaken die nu op kop ligt om Cameron als premier op te volgen – impliciete dreigingen geuit over de toekomstige status van staatsburgers van de EU die in Groot-Brittannië wonen door te beloven dat zij “deel zouden uitmaken van de onderhandelingen” over het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU.

May was eigenlijk tegenstander van een Brexit. Maar haar vijandigheid jegens Europa verschilt slechts procentueel en niet in essentie van die van pro-Brexit-politici als Daniel Hannan, lid van Europees Parlement namens de Conservatieven, en Nigel Farage, de leider van de UK Independence Party (UKIP), die zich verheugen in de mogelijkheid van exit-referenda in de hele EU.

Gelukkig heeft die post-Brexit-besmetting zich tot nu toe niet voorgedaan, waarschijnlijk dankzij het beschamende publieke spektakel dat Groot-Brittannië sinds 23 juni heeft tentoongespreid, waarbij de economische vooruitzichten slechter zijn geworden, de financiële sector – een mondiaal powerhouse – op zoek is gegaan naar nieuwe locaties, en de leiders elkaar een mes in de rug steken.

Het referendum kan andere EU-landen – waaronder die met luidruchtige eurosceptische partijen, zoals Denemarken en Zweden – er zelfs toe hebben gebracht de rijen te sluiten ter ondersteuning van het lidmaatschap van de EU. Uit een na het referendum gehouden opiniepeiling in Zweden bleek dat 66% van de respondenten nog steeds vóór het lidmaatschap van de EU waren. In Denemarken lieten soortgelijke opiniepeilingen na het Brexit-referendum een sprong van 9% zien in de steun voor het EU-lidmaatschap.

De EU-leiders moeten niet op hun handen gaan zitten. De Brexit-crisis moet worden aangegrepen als een kans voor de Unie, gezien het feit dat de zorgen over de mondialisering, het terrorisme, de immigratie en de ongelijkheid nu algemeen zijn geworden. Een verdeeld Europa is er niet in geslaagd op deze uitdagingen te reageren; en hoewel de Britten zullen worden gemist, zal de EU nu minder verdeeld zijn.

Toch is de huidige EU niet in staat tot beslissende, grootschalige actie. Om een alternatief te bieden voor de emotionele aantrekkingskracht van het populistische nationalisme, moet de Unie meer oor gaan krijgen voor de wensen van haar burgers. Hiervoor zullen radicale structurele hervormingen nodig zijn van de eurozone en van de centrale politieke instellingen van de EU.

Economen zijn het er over het algemeen over eens dat een eenheidsmunt zonder begrotingsunie of gemeenschappelijk “ministerie van Financiën” niet te handhaven is. Als de Europeanen het werk niet afmaken dat ze zijn begonnen toen ze de euro invoerden, zullen ze de economische pijn van structurele onenigheid blijven voelen. Alleen volledige integratie zou werkelijk leiden tot voorspoed en een beter bestuur.

Ook de Europese veiligheidsarrangementen kampen met soortgelijke tekortkomingen. Het is absurd dat Europa het mondiaal gerespecteerde European Space Agency heeft, maar geen geloofwaardige organisatie voor het verzamelen en delen van inlichtingen in de strijd tegen het terrorisme. De aanslagen in Parijs van november vorig jaar hadden duidelijk moeten maken dat grenzeloos terrorisme zich uitsluitend laat bestrijden door inlichtingenwerk zonder grenzen, maar de lidstaten van de EU blijven individuele soevereiniteit vóór laten gaan op collectieve veiligheid. Méér intergouvernementele samenwerking alleen is niet genoeg. Europa heeft een centrale inlichtingendienst nodig met tanden.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Alleen door met zulke verreikende hervormingen te beginnen kan Europa de opkomst van het populisme het hoofd bieden dat heeft geleid tot het succes van de Britse “Leave”-campagne. Sommigen zeggen dat er meer soevereine bevoegdheden aan de lidstaten van de EU moeten worden teruggegeven. Ik ben het daar hartgrondig mee oneens. Dit zou het integratieproject, dat de vrede en voorspoed in Europa tientallen jaren lang heeft bevorderd, alleen maar verder verzwakken. Het populisme en euroscepticisme zijn de vijanden van dit project. De enige manier om die vijanden te verslaan is het bouwen van een Europa dat werkt voor zijn burgers. Alles wat minder is dan dat speelt louter de demagogen in de kaart die Groot-Brittannië de wildernis in willen volgen.

Vertaling: Menno Grootveld