2

De strijd tegen meningitis in Afrika

SEATTLE – De vooruitgang in de Afrikaanse strijd tegen hersenvliesontsteking (meningitis) is een van de best bewaarde geheimen in de mondiale gezondheidszorg. Dankzij de ontwikkeling en inzet van een goedkoop vaccin zijn de levens van honderdduizenden kinderen gered, en bloeien gemeenschappen die anders misschien door de ziekte zouden zijn verwoest.

Meningitis A is een bacteriële infectie, ten gevolge van meningokokken, van de beschermende membranen rond de hersenen en het ruggenmerg, en kan dodelijk zijn. Ruim een eeuw hebben meningitis-epidemieën huisgehouden in 26 landen in het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika, waarbij jaarlijks tienduizenden voornamelijk jonge mensen omkwamen. De ziekte wordt op het continent zeer gevreesd; zij kan binnen een paar uur toeslaan en haar slachtoffers ernstig hersenletsel bezorgen.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Uitbraken doen zich gewoonlijk voor aan het begin van het kalenderjaar, als droge winden uit de Sahara in zuidelijke richting gaan waaien. De epidemie van 1996-'97 resulteerde in ruim 250.000 gevallen en 25.000 doden in het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika, onder wie veel kinderen. Van de overlevenden hield een op de vier er een vorm van permanente invaliditeit aan over, uiteenlopend van verlamming, blindheid, gehoorverlies en beroertes tot aan hersenbeschadiging.

De gevolgen van meningitis A voor gezinnen en gemeenschappen zijn verwoestend. Om de behandeling te kunnen betalen moeten veel gezinnen de bezittingen verkopen die ze nodig hebben om in hun levensonderhoud te kunnen voorzien: vee, zaaigoed en gereedschappen. Bovendien kan de invaliditeit die door de infectie wordt veroorzaakt ertoe leiden dat de overlevenden minder goed in staat zijn inkomen te verwerven of voor henzelf en hun gezinnen te zorgen. Hele gemeenschappen kunnen in diepere niveaus van armoede verzeild raken, terwijl gezondheidszorgwerkers hun best doen om uitbraken in de hand te houden.

Het lijden dat door de ziekte wordt veroorzaakt heeft als een aanzet tot actie gefungeerd. Zestien jaar geleden hebben Afrikaanse ministers voor volksgezondheid, de internationale gezondheidszorg-NGO PATH, de Wereldgezondheidsorganisatie WHO, het Indiase Serum Institute, de Bill & Melinda Gates Foundation, en tientallen andere partners het startsein gegeven voor het Meningitis Vaccine Project (MVP). De missie was eenvoudig: het ontwikkelen van een betaalbaar vaccin om meningitis A in Afrika te bestrijden.

Het project was succesvol. Binnen tien jaar werd het MenAfriVac-vaccin gelanceerd, dat een onmiddellijke en dramatische breuk teweeg heeft gebracht in de cyclus van meningitis A-epidemieën. Ik was in 2010 in Burkina Faso voor de introductie van het vaccin. Ik maakte me zorgen of er wel iemand zou komen opdagen. Maar toen ik de dag vóór de lancering de minister voor volksgezondheid ontmoette en hem vroeg wat zijn grootste zorg was, gaf hij me een verrassend antwoord: “Crowd control.”

Hij had gelijk. Op iedere inentingsplek vormden zich grote menigten, die in de hete zon in de rij stonden om zich te beschermen tegen de dodelijke ziekte. Het was vrij letterlijk een staatsevenement, waarbij de president aanwezig was. De eerste inentingscampagne bereikte vrijwel iedereen in het land in de leeftijdsgroep van 1 tot 29.

In de vijf jaar daarna zijn ruim 235 miljoen mensen in het onder de Sahara gelegen deel van Afrika ingeënt. In 2020 zal het vaccin naar verwachting ruim 400 miljoen mensen beschermen – en één miljoen gevallen van meningitis A, 150.000 sterfgevallen als gevolg van de ziekte en 250.000 gevallen van ernstige invaliditeit onder de overlevenden voorkomen.

Het MVP is een krachtig voorbeeld van wat er mogelijk is als Afrikaanse leiders en deskundigen vanuit het hele scala van de mondiale gezondheidszorg samenwerken. Krachtige tijdelijke partnerschappen, die doelgericht zijn, kunnen werkelijk als een katalysator fungeren. Maar het werk is nog lang niet voorbij. Vorig jaar keurde de WHO MenAfriVac goed voor gebruik in reguliere inentingscampagnes, waardoor het mogelijk is dat miljoenen méér worden beschermd.

De inzet is hoog. Universele toegang tot inenting is een hoeksteen van de gezondheidszorg, de ontwikkeling en de economische groei. Op basis van dit inzicht maken diverse Afrikaanse landen al plannen om vaccins tegen meningitis en andere ziekten dit jaar op te nemen in routinematige inentingsprogramma's. De taak waar Afrikaanse leiders voor staan is het verzekeren van een soepele en volledige transitie van massale inentingscampagnes naar routinematige inentingsprogramma's.

Vorige week kwamen overheidsfunctionarissen in Ethiopië bijeen voor de eerste Ministersconferentie over Inenting in Afrika ooit, waar zij opnieuw beloofden dat iedereen op het continent toegang moet krijgen tot de benodigde vaccins. Hiervoor zullen er nieuwe investeringen in inentingen moeten komen, evenals verbeterde dataverzameling en -analyse, nieuwe gereedschappen en benaderingen, en – het allerbelangrijkst – sterke partnerschappen.

Fake news or real views Learn More

We moeten voortbouwen op de erfenis van het MVP en toewerken naar een wereld waarin ieder kind de levensreddende vaccins krijgt toegediend die het nodig heeft om te kunnen overleven en floreren.

Vertaling: Menno Grootveld