4

Het verwezenlijken van gelijke rechten voor man en vrouw in het Midden-Oosten

MASQAT – Vrouwen in de hele wereld hebben eeuwenlang moeten strijden voor de meest fundamentele rechten. De strijd voor gelijke rechten is niet gemakkelijk geweest, en is nog lang niet voorbij. Dat is zeker het geval in het Midden-Oosten, waar de uitdagingen waarmee vrouwen worden geconfronteerd doorgaans geworteld zijn in sociale normen, culturele systemen en religieuze doctrines, en soms zelfs in wetten zijn vastgelegd.

In sommige landen van het Midden-Oosten mogen vrouwen niet reizen, werken of zich als stemgerechtigde laten registreren, zonder toestemming van een man uit hun familie. Ook al is het niet uitdrukkelijk verboden, het is voor vrouwen dikwijls heel moeilijk aan werk te komen, niet in de laatste plaats vanwege wijdverbreid verzet van de mannen die deze samenlevingen domineren. Iedere vrouw die heeft geprobeerd een baan te krijgen weet hoe hevig dat verzet kan zijn.

Het gevolg van deze normen en structuren is dat vrouwen in het Midden-Oosten vaak het slachtoffer zijn van discriminatie, isolatie en frustratie. Zij zijn niet in staat vrijelijk aan hun samenlevingen deel te nemen of bij te dragen aan de economische ontwikkeling van hun land.

Maar de wereld verandert snel. In een tijd van steeds grotere onderlinge verbondenheid zijn de mensen zich meer dan ooit bewust van wat mogelijk is, en meer gemotiveerder dan ooit om naar hervormingen op zoek te gaan die hun levens kunnen verbeteren – op onderwijskundig, economisch of politiek gebied. Welke hervormingen zijn dus nodig om ervoor te zorgen dat vrouwen gelijke rechten krijgen?

Een centraal aandachtsgebied moet het onderwijs zijn. In de allereerste plaats bieden scholen meisjes de kennis die ze nodig hebben om hun potentieel in de toekomst te verwezenlijken. Maar het is ook van cruciaal belang meisjes én jongens te doordringen van de noodzaak van sociale en economische gelijkheid, ter weerspiegeling van de fundamentele gelijkheid van kansen die zij allemaal verdienen.

Voor het bevorderen van gelijke rechten voor man en vrouw zijn ook veranderingen in beleid en regelgeving nodig. Naast het waarborgen van gelijke wettelijke rechten moeten landen ook werken aan de versterking van de vertegenwoordiging van vrouwen in politiek en overheid. Vrouwen moeten weten dat zij posities van werkelijk gezag kunnen bereiken, zelfs in domeinen waar zij van oudsher buitengesloten zijn geweest – en ze moeten worden aangemoedigd om daar te komen.

Hetzelfde geldt voor de economie. Vrouwen hebben kansen en steun nodig om hun eigen bedrijven op te zetten en te leiden, om te innoveren en om financieel onafhankelijk te worden. Dit zou niet alleen vrouwen ten goede komen, maar ook hun gezinnen, gemeenschappen en de economie als geheel. Zelfs vrouwen die geen bedrijven bezitten of besturen hebben veel te bieden, als ze de kans krijgen tot de beroepsbevolking toe te treden en in hun eigen levensonderhoud te voorzien.

Voor dit doel is training van cruciaal belang. Vrouwen hebben behoefte aan toegang tot opleidingen, workshops en langetermijnprogramma's, die hen voorbereiden op hun deelname aan de arbeidsmarkt, en ervoor zorgen dat ze hun rechten kennen en kunnen verdedigen.

Een belangrijk initiatief dat een bruikbaar model kan bieden voor dergelijke inspanningen is het Springboard Women’s Development Programme, ontwikkeld door de British Council. Dit programma stelt zich ten doel vrouwen het vertrouwen en de mogelijkheden te bieden die zij nodig hebben om een beter leven voor zichzelf in te richten, zowel beroepsmatig als persoonlijk; om hun rol en invloed in het openbare leven uit te breiden; en om te helpen open, stabiele en inclusieve samenlevingen te steunen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika.

De sleutel tot het succes van het programma is de nadruk die wordt gelegd op het in staat stellen van vrouwen om hun potentieel te verwezenlijken. Het helpt deelnemers hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen, en die toe te passen in een praktische setting, zoals het verkrijgen van financiering om hun eigen bedrijf te starten of uit te breiden. Het bereidt vrouwen er ook op voor de hindernissen onder ogen te zien – en te overwinnen – waar ze onvermijdelijk op zullen stuiten als zij onafhankelijkheid en invloed willen verkrijgen.

Aangeboden door een netwerk van gediplomeerde trainers is het Springboard Women’s Development Programme al door ruim 230.000 vrouwen in meer dan veertig landen gebruikt. In een tijdsbestek van slechts vier jaar heeft het programma in mijn land, Oman, via het ministerie van Onderwijs ruim zevenhonderd vrouwen getraind. En nog veel meer vrouwen staan te trappelen om er aan deel te nemen.

Het verwezenlijken van gelijke rechten voor man en vrouw in het Midden-Oosten zal een lang proces zijn, dat fundamentele hervormingen vergt op het gebied van het onderwijs, de samenleving en de economie. Maar het verstrekken van de juiste training aan vrouwen kan dit proces op gang brengen, zodat de helft van de bevolking eindelijk zijn potentieel zal kunnen verwezenlijken – ten gunste van iedereen.

Vertaling: Menno Grootveld