1

De gezondheidskosten van veranderende ecosystemen

OXFORD – De afgelopen jaren wordt de wereld steeds meer in beslag genomen door het catastrofale potentieel van de opwarming van de aarde en andere door mensen veroorzaakte veranderingen in de natuur - en terecht. Maar één van de grootse gevaren wordt vrijwel genegeerd: de dreiging voor de menselijke gezondheid.

Zeker, zorgen over wat een temperatuurstijging boven pre-industriële niveaus voor de planeet zou kunnen betekenen zijn geheel gerechtvaardigd. En velen zijn begrijpelijkerwijs verontrust dat ’s werelds armsten hier disproportioneel onder zullen lijden, terwijl de Verenigde Staten, het land met de op één na grootste uitstoot van koolstofdioxide ter wereld, zich aan zijn verantwoordelijkheden lijkt te onttrekken.

Maar over de implicaties voor de gezondheid van door mensen veroorzaakte ecologische veranderingen wordt grotendeels heen gekeken, terwijl de kwaliteit van leven van toekomstige generaties op het spel gezet wordt voor economische winsten. Deze implicaties zijn het meest zichtbaar in de opkomende markten van Afrika, Azië, Noord- en Zuid-Amerika, en Europa.

Snelle groei en stijgende inkomens hebben geleid tot ongekende verbeteringen in voeding, onderwijs, en sociale mobiliteit. De afgelopen 35 jaar hebben landen zoals Brazilië, China, India, Indonesië, Mexico, Rusland, Zuid-Afrika, en Turkije allemaal buitengewone winsten geboekt qua humanitaire ontwikkeling.

Maar deze vooruitgang is vaak nagejaagd met weinig relatie tot de stabiliteit van natuurlijke ecosystemen. De vervuiling van ongeveer de helft van ’s werelds zoetwatervoorraden, het verdwijnen van meer dan 2,3 miljoen vierkante kilometer bos sinds 2000, mismanagement van vast afvalstromen, en het wijdverspreide verdwijnen van soorten, de vernietiging van habitatten, en overbevissing vernietigen de hulpbronnen die we zo nodig hebben om te overleven.

Mensen veranderen natuurlijke ecosystemen zo drastisch en in ons eigen nadeeel dat wetenschappers geloven dat we een nieuw geologisch tijdperk zijn betreden – het ‘Antropoceen’ - dat rond 1950 begonnen is en wordt gekarakteriseerd door een ongekende vervuiling van de planeet.

Het Emerging Markets Symposium aan het Green Templeton College aan de Universiteit Oxford concludeerde onlangs dat deze veranderingen serieuze implicaties meedragen voor de gezondheid van de mens, vooral in opkomende economieën. Tot een kwart van ‘s werelds ziektelasten wordt geassocieerd met door mensen veroorzaakte milieufactoren, zo vond het symposium. Kinderen onder de vijf jaar oud lopen het meeste gevaar om een ziekte te krijgen die wordt veroorzaakt door slecht rentmeesterschap van de natuur.

Het repareren van de ecosystemen op aarde en het herstellen van de gezondheid van ’s werelds meest kwetsbare populaties is echter mogelijk. Maar succes zal radicale veranderingen in ons milieu-, economisch, en sociaal beleid vergen.

Landen die zich vroeg ontwikkeld hebben, voor de opkomst van de moderne milieuwetenschappen, kunnen terecht beweren dat ze niet beter wisten. Zo was het bijvoorbeeld pas nadat wetenschappers wezen op de carcinogene eigenschappen van asbest of de neurologische effecten van watertransport door loden pijpen dat wetten en regulering werden ingesteld om deze problemen aan te pakken.

Maar vandaag de dag kunnen landen zich niet meer verstoppen achter wetenschappelijke onwetendheid. Zelfs opkomende landen moeten hun economische ambities tegenwoordig verzoenen met de volle (of ten minste gedeeltelijke) wetenschap van de ecologische consequenties van groei. Leiders overal ter wereld moeten er op voorbereid zijn zich sterk te maken voor veranderingen in attitude, levensstijl, en ontwikkelingsstrategieën. En ze moeten een grotere nadruk leggen op ontwikkelingsdoelen die het milieu en de volksgezondheid beschermen.

Deze aanpassingen zullen lastig structureel te beheren en zelfs nog moeilijker politiek aan de man te brengen zijn. In sommige gevallen zullen ze het welzijn van de planeet boven nationale belangen stellen. Maar leiders in opkomende markten en elders moeten erkennen dat er geen andere optie is. Jaren van ongebreidelde groei, en de foute aanname dat ecosystemen gewoon door zouden gaan met blijven geven, onafhankelijk van hoe intensief ze geëxploiteerd werden, hebben ons tot op dit punt gebracht.

Er is echter ook goed nieuws. Een rigoureus rentmeesterschap van de natuur is wel degelijk verenigbaar met economische groei, sociale vooruitgang, en politieke stabiliteit. Dit geldt zelfs voor de armste landen die een duurzaam beleid voeren dat gezonde, niet destructieve ontwikkelingsmodellen bevordert.

Kortzichtige beslissingen zoals die genomen door de regering-Trump om de VS terug te trekken uit het klimaatakkoord van Parijs hebben het potentieel de wereld de verkeerde kant op te sturen. Dit mogen we niet laten gebeuren. De overgebleven ondertekenaars van het akkoord moeten samenwerken om de ecologische uitdagingen van de wereld tegemoet te treden, en daarbij de gezondheidskosten van inertie goed in de gaten houden. Het huidige traject kan niet gecorrigeerd worden tenzij alle landen accepteren dat economische groei en rentmeesterschap kunnen co-existeren.

Mondiale fora zoals de G20 en de Verenigde Naties kunnen fungeren als cruciale kanalen voor de promotie van een duurzame ontwikkeling. In het bijzonder moeten strategieën om gezondheid en welzijn te bevorderen beter geïntegreerd worden in lokale, statelijke, en internationale beleidsplanning.

En vergis je niet: overtuigde tegenstanders zullen de wetenschap in twijfel trekken, en degenen bekritiseren die zeggen dat de menselijke gezondheid op het spel wordt gezet door veronachtzaming van de natuur. Maar voor deze critici heb ik zelf ook een vraag: ‘Bent u bereid het risico te nemen ernaast te zitten?’

Vertaling Melle Trap