20

Onderwijs is een veiligheidsvraagstuk

LONDEN – In november heb ik voor het eerst sinds dertien jaar in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gesproken. Het trof me hoe verschillend de stemming nu is. In september 2000 maakte de wereld een heel andere indruk. We probeerden de nieuwe veiligheidsorde te schetsen in het decennium na de val van de Berlijnse Muur. Uiteraard waren er problemen. Maar de sfeer was licht, positief zelfs, toen we bespraken hoe de armoede in de ontwikkelingslanden moest worden bestreden.

Ditmaal was de stemming somber, en de eerste dagen van 2014 hebben het er niet beter op gemaakt. Neem het nieuws van een willekeurige dag en je vindt wel verhalen over terrorisme en geweld, gepleegd uit naam van een verwrongen interpretatie van religie. Een deel daarvan wordt begaan door staten, en een deel door niet-statelijke organisaties of privé-personen; maar al deze dingen gebeuren in de context van verdeeldheid en conflict, gedefinieerd door geloofsverschillen.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Dit is de nieuwe strijd van de 21ste eeuw. We zullen die niet winnen als we niet in staat zijn de oorzaken en de afschuwelijke gevolgen ervan weg te nemen.

Vandaag de dag worden we, in een boog die zich uitstrekt van het Verre Oosten via het Midden-Oosten naar de straten van steden in Europa en de Verenigde Staten, geconfronteerd met een gesel die onschuldige levens heeft geëist, gemeenschappen littekens heeft toegebracht en landen heeft gedestabiliseerd. Het is een dreiging die voortdurend evolueert, groeit en muteert, om onze strijd ertegen te hinderen.

De extremisten die dit geweld propageren, beschikken over netwerken waarmee ze jonge mensen kunnen bereiken, en kennen de macht van de informatie, formeel of informeel. Extremisten vullen jonge geesten met het geloof dat iedereen met een afwijkende mening een vijand is – en niet alleen hun vijand, maar de vijand van God.

Het veiligheidsdebat heeft zich begrijpelijkerwijs vaak geconcentreerd op de gevolgen. Na een aanval denken staten na over onmiddellijke veiligheidsmaatregelen. Terroristen worden opgejaagd. Vervolgens keren we terug naar ons dagelijks leven, tot de volgende keer dat er weer iets gebeurt.

Maar duurzame veranderingen hangen af van de manier waarop we de grondoorzaken van het extremisme aanpakken. Uiteraard speelt de politiek een rol. En de extremisten zijn er goed in om te profiteren van politieke grieven. Maar de bodem waarin zij hun haat zaaien wordt bemest met onwetendheid.

Dat is de reden dat we het onderwijs moeten gaan zien als een veiligheidsvraagstuk.

De extremisten rechtvaardigen het moorden uit naam van God. Dit is een obscene perversie van een 'normaal' geloof. En het is een bedreiging, zowel door de schade die het rechtstreeks aanricht als door de schadelijke verdeeldheid en het sektarisme dat het indirect voedt. Iedere moord is een menselijke tragedie, maar veroorzaakt ook een kettingreactie van bitterheid en haat. Er bestaat een reële angst in de gemeenschappen die door zulk extremisme worden geplaagd, een angst die het normale leven verlamt en de mensen van elkaar wegduwt.

De mondialisering intensiveert en vermenigvuldigt dit extremisme. Niet belemmerd door grenzen kan het overal opduiken. We zijn meer met elkaar verbonden dan op welk punt in de menselijke geschiedenis ook, en steeds meer mensen komen in contact met mensen die anders zijn dan zij. De noodzaak om een buurman te respecteren die niet op jou lijkt is des te groter, maar de mogelijkheid om hem of haar als vijand aan te duiden eveneens.

En dit geldt niet louter voor islamitisch terrorisme. Er zijn extremistische daden begaan tegen moslims vanwege hun religie, en vandaag de dag zijn er tevens fanatieke christenen, joden, hindoes en boeddhisten die de ware aard van hun geloof verloochenen.

Dat is de reden dat het onderwijs in de 21ste eeuw een veiligheidsvraagstuk voor ons allemaal is. De uitdaging is om jonge mensen die gevoelig zijn voor de lokroep van terroristen te tonen dat er een betere manier is om hun stem te laten horen, en een betekenisvollere manier om met de wereld om te gaan.

Het goede nieuws is dat we weten hoe we dit moeten doen. Ik gebruik mijn Faith Foundation louter als voorbeeld. Ons schoolprogramma propageert de cross-culturele dialoog tussen studenten van 12 tot 17 jaar over de hele wereld. Ons programma, dat studenten in meer dan twintig landen bereikt, verbindt hen via een beveiligde website waar ze vanuit hun klaslokalen met elkaar in contact kunnen treden onder begeleiding van getrainde docenten.

Via videoconferencing-software bespreken de studenten mondiale vraagstukken vanuit diverse geloofsachtergronden. Zij verkrijgen de discussievaardigheden die nodig zijn om conflicten te voorkomen, door religieuze en culturele stereotypen af te breken. Voor scholen in de armste gebieden gebruiken we speciale regelingen, omdat ze niet op eigen kracht op het internet kunnen komen.

De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat we slechts een druppel op een gloeiende plaat zijn. Maar we hebben nu ervaring opgedaan op ruim duizend scholen; meer dan 50.000 studenten zijn daarbij bereikt, en we werken in landen, uiteenlopend van Pakistan, India, de Verenigde Staten, Jordanië, Egypte, Canada, Italië en de Filippijnen tot Indonesië. Ik heb het voorrecht gehad er getuige van te zijn geweest deze studenten zich de culturen en religies eigen te hebben zien maken die zoveel mensen over de hele wereld hebben geïnspireerd.

Er zijn veel andere voorbeelden van dit soort werk. Maar zij missen de middelen, het gewicht en de erkenning die ze nodig hebben.

We moeten mobiliseren om het extremisme te verslaan. En we moeten mondiaal handelen. Alle regeringen moeten hun verantwoordelijkheid serieus nemen om jonge mensen ertoe op te leiden mensen met een ander geloof en een andere cultuur te respecteren.

Er is geen urgenter vraagstuk. Er bestaat een reëel gevaar dat religieuze conflicten de plaats in zullen nemen van de ideologisch getinte conflicten van de afgelopen eeuw, op een even verwoestende manier.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Het is de taak van ons allemaal om mensen te laten zien dat we betere ideeën hebben dan de extremisten – om van elkaar te leren en met elkaar te leven. Dit moet de kern uitmaken van het onderwijs dat jongeren krijgen.

Vertaling: Menno Grootveld