Skip to main content

acemoglu10_Brendan SmialowskiGetty Images_constitution Brendan Smialowski/Getty Images

De grondwet zal de Amerikaanse democratie niet redden

CAMBRIDGE – De berichten dat een klokkenluider uit de inlichtingengemeenschap de Amerikaanse president Donald Trump ervan beticht heeft onfatsoenlijke beloften te hebben gedaan aan een buitenlandse leider hebben de hoop nieuw leven ingeblazen die onlangs was gewekt door het rapport van de Speciale Aanklager Robert Mueller. Velen van degenen die het gehad hebben met Trumps normen-schendende, waarheids-verdraaiende en polariserende presidentschap hoopten dat het systeem hem op de een of andere manier zou disciplineren, beteugelen of verwijderen. Maar die hoop was destijds al ijdel en is dat nu weer.

De kiezers die genoeg hebben van Trump en de Republikeinse Partij die zich loyaal achter hem heeft opgesteld mogen niet verwachten dat Trump ter verantwoording zal worden geroepen door insiders in Washington of een ridder op een wit paard. Dat is de verantwoordelijkheid van de samenleving, in de eerste en voornaamste plaats via de stembus, en door op straat te betogen indien dat noodzakelijk is.

Het waanbeeld dat de Verenigde Staten gered kunnen worden door insiders in Washington en de grondwet maakt deel uit van een gebruikelijk narratief over de oorsprong van de Amerikaanse instellingen. Volgens dit narratief hebben de Amerikanen hun democratie en hun vrijheden te danken aan het briljante, van een vooruitziende blik getuigende ontwerp van een systeem met de juiste soorten checks en balances, scheiding der machten, en andere waarborgen.

Zoals we in ons nieuwe boek The Narrow Corridor: States, Societies, and the Fate of Libertyuitleggen, is dit niet de manier waarop democratische instellingen en vrijheden tot stand komen. Zij duiken op en worden beschermd door de mobilisatie van de samenleving, haar assertiviteit en haar bereidheid om de stembus te gebruiken waar dat kan en de straat als dat niet mogelijk is. De VS zijn geen uitzondering.

De stichters van de VS streefden er net als de economische en intellectuele elites in Groot-Brittannië destijds naar om wetten en instellingen te ontwikkelen die een sterke, capabele staat zouden steunen, onder het beheer van gelijkgestemde heersers. Een aantal van hen zag een soort monarchie als de beste oplossing.

De Amerikaanse grondwet, die in 1787 werd geschreven, weerspiegelde deze uitgangspunten. De grondwet kende geen Bill of Rights en bevatte vele niet-democratische elementen. Dit was geen nalatigheid. Het voornaamste doel van de stichters was het tot bedaren brengen van het opkomende enthousiasme voor democratie onder gewone Amerikanen en het tot de orde roepen van de parlementen van de staten, die veel bevoegdheden hadden gekregen onder de voorganger van de grondwet, de Articles of Confederation.

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Subscribe today and get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, the PS archive of more than 14,000 commentaries, and our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

In de nasleep van de Onafhankelijkheidsoorlog waren veel mensen, enthousiast over de nieuwe vrijheden die hen beloofd waren, vastbesloten om actief deel te nemen aan de beleidsvorming. De staten reageerden op de druk van het volk, en vergaven schulden, drukten geld en verhoogden de belastingen. Hun spilzucht en autonomie kwam op veel van de stichters van de VS, met name op James Madison, Alexander Hamilton en George Washington, over als subversief. De grondwet die zij ontwierpen was bedoeld om niet alleen het nationale economische beleid en de defensie in goede banen te leiden, maar ook om de democratische geest terug de fles in te dwingen.

Madison benadrukte dit op eloquente wijze: “Je moet er eerst voor zorgen dat de regering de controle verkrijgt over de geregeerden; en daarna verplicht je haar zichzelf te controleren.” De stichters vonden het geen goed idee als mensen gingen betogen, hun vertegenwoordigers rechtstreeks zouden kiezen, of te veel betrokken zouden raken bij de politiek.

Op dezelfde manier maakte Madison zich zorgen dat “een toename van de bevolkingsomvang noodzakelijkerwijs zal leiden tot een stijging van het percentage van degenen die door het leven op de proef worden gesteld & in het geheim verlangen naar een gelijkwaardiger verdeling van de zegeningen ervan. Deze mensen kunnen in de loop der tijd degenen in aantal overtreffen die boven de gevoelens van behoeftigheid geplaatst zijn.” De grondwet was bedoeld om te voorkomen dat het verlangen naar “een gelijkwaardiger verdeling van de zegeningen” echt beleid zou worden.

Een van de katalysatoren voor de grondwet was Shays’ Rebellion in westelijk Massachusetts in 1786-'87, toen zo'n vierduizend mensen de wapens opnamen in een protest, onder leiding van oorlogsveteraan Daniel Shays, tegen de zware economische omstandigheden, hoge belastingen en politieke corruptie. Het onvermogen van de federale overheid om een leger te financieren en op pad te sturen om de rebellie te onderdrukken was een wake-up call: er was een sterkere staat nodig om de populaire mobilisatie in bedwang te houden. De grondwet was bedoeld om dat te bewerkstelligen.

Maar die inspanningen verliepen niet helemaal zoals gepland. De pogingen van de stichters om een staat op te bouwen stuitten op wantrouwen. Velen vreesden de gevolgen van een sterke staat, vooral als de democratische impuls eenmaal was teruggedraaid. Oproepen voor expliciete waarborgen van de rechten van het volk namen toe, en Madison zelf begon te pleiten voor een Bill of Rights om zijn eigen staat Virginia over te halen om de grondwet te ratificeren. Hij stelde zich vervolgens kandidaat voor het presidentschap met een Bill of Rights-programma, terwijl hij betoogde dat dit nodig was “om de geest van het volk te verzoenen.”

De grondwet omvatte de checks en balances en de scheiding der machten deels om “[de regering] te verplichten zichzelf te controleren.” Maar de voornaamste doelstelling was niet het democratischer maken van Amerika en het waarborgen van de rechten van het volk. In de visie van de stichters waren deze institutionele arrangementen, inclusief een elitaire, indirect gekozen Senaat, niet nodig om het volk tegen de federale overheid te beschermen, maar om die overheid te beschermen tegen overdreven democratische hartstochten.

Het mag dan ook geen verrassing zijn dat de democratische rechten en vrijheden op cruciale momenten in de Amerikaanse geschiedenis niet zozeer werden bevorderd door de waarborgen van het systeem tegen excessieve democratie of door het briljante ontwerp van de grondwet, maar door populaire mobilisatie.

In de tweede helft van de negentiende eeuw, toen machtige tycoons, de “robber barons,” de Amerikaanse economie en politiek gingen domineren, werden zij bijvoorbeeld niet ingeperkt door de gerechtshoven of het Congres (integendeel, zij controleerden deze takken van de overheid). De robber barons en de instituties die hen van macht voorzagen werden ter verantwoording geroepen toen de mensen mobiliseerden, zich organiseerden en erin slaagden om politici te kiezen die beloofden de tycoons te zullen reguleren, het economisch speelveld eerlijker te zullen maken en de democratische participatie te zullen verhogen door bijvoorbeeld de directe verkiezing van senatoren.

Op dezelfde manier was het in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw niet de scheiding der machten die uiteindelijk heeft geleid tot de afschaffing van het wettelijk racisme en de onderdrukking in het zuiden van de VS. Het was het werk van demonstranten die zich organiseerden, de samenleving ontwrichtten en een massabeweging opbouwden die de federale instellingen dwongen om in actie te komen. President John F. Kennedy werd tenslotte overtuigd om tussenbeide te komen en introduceerde vervolgens de Civil Rights Act in reactie op de “Children’s Crusade” van 2 mei 1963, toen honderden kinderen werden gearresteerd in Birmingham, Alabama, wegens hun deelname aan de protesten. Zoals Kennedy het verwoordde, “hebben de gebeurtenissen in Birmingham en elders de roep om gelijkheid zodanig versterkt dat geen stad of staat of wetgevend lichaam het zich kan veroorloven die te negeren.”

Ook vandaag de dag kan alleen de mobilisatie van de samenleving de VS redden in dit uur van politieke onrust en crisis. Er kan niet van worden uitgegaan dat ridders op witte paarden of checks en balances het werk zullen opknappen. En zelfs als dat wel zou kunnen, zou al het andere dan een klinkende nederlaag bij de verkiezingen de aanhangers van Trump het gevoel geven dat ze bedrogen zijn, waardoor de polarisatie zich nog verder zou verdiepen. Erger nog: er zou een precedent worden geschapen voor een situatie waarin de elites de elites controleren, waardoor de samenleving als geheel tot grotere passiviteit wordt veroordeeld. Wat gebeurt er in dat geval de volgende keer dat een weinig scrupuleuze leider nog ergere dingen doet dan Trump en de elites ons vervolgens niet te hulp schieten?

Vanuit dit perspectief bezien was Muellers grootste geschenk aan de Amerikaanse democratie een rapport dat geen impeachment-proces op gang heeft gebracht, maar de leugenachtigheid, corruptie en misdaden van de president blootlegde, zodat de kiezers zich kunnen mobiliseren om hun macht uit te oefenen en hun verantwoordelijkheid te nemen als het gaat om het vervangen van slechte leiders.

De grondwet zal de Amerikaanse democratie niet redden. Dat is nog nooit gebeurd. Alleen de Amerikaanse samenleving kan dat doen.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/Cnzt1yynl;
  1. palacio101_Artur Debat Getty Images_earthspaceshadow Artur Debat/Getty Images

    Europe on a Geopolitical Fault Line

    Ana Palacio

    China has begun to build a parallel international order, centered on itself. If the European Union aids in its construction – even just by positioning itself on the fault line between China and the United States – it risks toppling key pillars of its own edifice and, eventually, collapsing altogether.

    5
  2. rajan59_Drew AngererGetty Images_trumpplanewinterice Drew Angerer/Getty Images

    Is Economic Winter Coming?

    Raghuram G. Rajan

    Now that the old rules governing macroeconomic cycles no longer seem to apply, it remains to be seen what might cause the next recession in the United States. But if recent history is our guide, the biggest threat stems not from the US Federal Reserve or any one sector of the economy, but rather from the White House.

    3
  3. eichengreen134_Ryan PyleCorbis via Getty Images_chinamanbuildinghallway Ryan Pyle/Corbis via Getty Images

    Will China Confront a Revolution of Rising Expectations?

    Barry Eichengreen

    Amid much discussion of the challenges facing the Chinese economy, the line-up of usual suspects typically excludes the most worrying scenario of all: popular unrest. While skeptics would contend that widespread protest against the regime and its policies is unlikely, events elsewhere suggest that China is not immune.

    4
  4. GettyImages-1185850541 Scott Peterson/Getty Images

    Power to the People?

    Aryeh Neier

    From Beirut to Hong Kong to Santiago, governments are eager to bring an end to mass demonstrations. But, in the absence of greater institutional responsiveness to popular grievances and demands, people are unlikely to stay home.

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions