12

De omkering van de brain drain

DUBAI – In 1968, toen ik studeerde aan de Mons Officer Cadet School in het Verenigd Koninkrijk, moest ik naar het ziekenhuis. Daar ontmoette ik een dokter die tot mijn verbazing vloeiend Arabisch sprak. Ik kwam erachter dat hij nieuw was in Engeland, dus ik vroeg of hij lang wilde blijven of naar huis wilde gaan. Hij antwoordde met een Arabisch spreekwoord dat zich vertaalt als: ‘mijn huis is waar ik te eten heb’.

De woorden van die dokter bleven vele jaren bij me hangen, omdat ze de contradictie tussen onze geïdealiseerde blik van ‘thuis’ en de harde werkelijkheid van het leven dat getalenteerde mensen van huis wegdrijft benadrukten.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Deze dokter was een klassiek geval van het brain drain fenomeen dat ontwikkelingslanden al tientallen jaren plaagt. Deze landen besteden hun schaarse hulpmiddelen aan het opleiden van dokters, ingenieurs en wetenschappers in de hoop dat ze aanjagers van welvaart zullen worden. Dan zien we ze met ontzetting migreren naar het Westen terwijl ze de belofte van hun talent meenemen.

Het is natuurlijk het recht van een ieder om voor een beter leven te kiezen, waar in de wereld ze ook willen. We begrijpen waarom ze vertrekken. Talent wordt als een magneet richting kansen getrokken.

Voor de landen die achterblijven echter voelt het al een eindeloze vicieuze cirkel; ze hebben talent nodig om kansen te creëren, maar zonder kansen trekt talent naar de neonlichten van het Westen. De Verenigde Naties rapporteren zelfs dat de werkmigratie sinds 2000 met een derde gestegen is. Een op de negen afgestudeerden uit Afrika woont en werkt nu in het Westen. Velen zullen niet terugkeren: voor geschoolde werknemers is het zes maal waarschijnlijker dat ze weg blijven.

Maar er is momenteel iets opmerkelijks aan de hand. In sommige landen is de richting van de brain drain omgedraaid. De oorzaken zijn fascinerend en er is reden voor optimisme dat de vicieuze cirkel doorbroken kan worden en daarmee de balans van hoop en kansen tussen ontwikkelingslanden en geavanceerde economieën veranderd kan worden.

Een nieuwe studie door LinkedIn, ’s werelds grootste online professionele netwerk en wervingsplatform, heeft de netto internationale beweging van talent onder zijn leden gemeten. Bovenaan de lijst als bestemming voor talent staat mijn eigen land, de Verenigde Arabische Emiraten, met een netto talent-winst van 1,3 % van de beroepsbevolking in 2013. Andere talentenmagneten zijn Saudi-Arabië, Nigeria, Zuid-Afrika, India en Brazilië.

Het meest interessante is dat minder dan een derde van de netto talenten-importeurs ontwikkelde landen zijn. Het is zelfs zo dat de top talenten-exporteurs in deze studie Spanje, Groot-Brittannië, Frankrijk, de Verenigde Staten, Italië en Ierland zijn. Rijke landen die tot voor kort onze slimste geesten weglokten sturen die van hun nu onze kant op.

Natuurlijk is dit slechts één studie, en veel arme landen lijden nog steeds onder een chronische talenten exodus. Data van de OECD laten zien dat veel landen in Afrika en Latijns-Amerika migratieniveaus voor afgestudeerden hebben van boven de 50%.

We weten dat kennisvlucht vaak even goed een optelsom van veiligheid is als van economische kansen. Een deel van de tragedie die speelt in de landen van het Midden-Oosten die getroffen zijn door conflicten is dat mochten hun meest getalenteerde zonen en dochters de kans hebben om hun vaardigheden thuis te kunnen toepassen, ze een deel van de oplossing zouden worden; vertegenwoordigers van de vrede door middel van ontwikkeling. Dit maakt het des te belangrijker om te onderzoeken hoe sommige landen het voor elkaar hebben gekregen om de uitstroom om te keren.

Het basis-ingrediënt is kansen. Talent vloeit van nature naar landen die een milieu voor economische groei creëren, die het leven makkelijk maken voor ondernemers, die investeringen aantrekken en verwelkomen, en die een cultuur van verworvenheden voeden. Vaardigheden worden aangetrokken door uitdagingen en mogelijkheden.

Kansen op deze schaal worden een schaarse grondstof in veel gedeelten van het Westen. Maar dit is niet het geval in de ontwikkelingswereld, ten minste in landen met de honger en vastberadenheid om goed te besturen en voortdurend hun concurrentiepositie te verbeteren.

Ten tweede doet de kwaliteit van leven er veel toe. Een generatie geleden zouden veel getalenteerde mensen het werken buiten het Westen zien als een ‘zware post’. Vandaag de dag valt de levensstandaard in de VAE bijvoorbeeld onder de hoogste ter wereld. We hebben laten zien dat de zaak van het omkeren van de brain drain ook een zaak is van het opbouwen van een beter leven voor burgers en bezoekers. Het bouwen van geluk is ten slotte overal het voornaamste doel van goed regeren.

Ons verhaal is in het bijzonder een verhaal van grote hoop voor het Midden-Oosten, waar generaties van conflict en wanhoop hoge niveaus van migratie gestuwd hebben. Ik heb altijd betoogd dat, afgezien van goed bestuur, de beste oplossingen voor de verdeeldheid en strijd van de Arabische wereld liggen in ontwikkeling vanaf de basis en in economische kansen. Nu hebben we laten zien dat het mogelijk is om de krachten om te draaien die onze meest getalenteerde mensen hadden verdreven.

Een andere bron van hoop is dat deze omkering opmerkelijk snel kan plaatsvinden. Onderzoek laat zien dat kleine landen disproportioneel onder kennisvlucht lijden. Maar we hebben laten zien dat het zelfs voor een klein land als de VAE en zelfs in een regio verdeeld door conflict waardevol is om een eiland van mogelijkheden op te bouwen.

Maar laat me duidelijk zijn: het omkeren van een brain drain gaat over meer dan een lek dichten. Het betekent het omdraaien van een vicieuze cirkel in een positieve cirkel. Door het aantrekken van het beste talent van over de hele wereld kunnen we een levendige en diverse maatschappij creëren die innovatie en welvaart aanjaagt, wat op zijn beurt weer nog meer talent aantrekt.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Om dit te laten werken moeten we in mensen geloven. Mensen - hun ideeën, innovaties, dromen en connecties - zijn het kapitaal van de toekomst. In deze zin is het omkeren van de brain drain niet zozeer een verworvenheid op zich maar een leidende indicator van ontwikkeling, omdat op de plek waar de grote geesten vandaag heen gaan, er morgen grote dingen staan te gebeuren.

Vertaling Melle Trap