4

De vele gezichten van ondervoeding

ABUJA – Mocht je je nu met twee andere mensen in een ruimte bevinden, dan zou volgens het gemiddelde één van de drie ondervoed moeten zijn. En dat hoef je niet eens door te hebben: wereldwijd lijdt één op drie mensen aan ondervoeding, en dit ziet er niet altijd uit zoals je misschien zou verwachten.

Van de twee miljard volwassenen die te zwaar zijn tot de 159 miljoen kinderen met een groeiachterstand; ondervoeding kent vele verschijningsvormen. Als arts ontmoet ik vrouwen die gezond lijken, maar lijden aan bloedarmoede, mede door een te lage ijzerinname. En ik zie relatief normaal gebouwde mannen met grote bierbuiken, wat hun kans op hartziekte vergroot.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

West-Afrika is een van de plekken met de hoogste ondervoedingscijfers ter wereld. En deze omvatten ook het meest uitgesproken ‘gezicht’ van de aandoening: ongeveer 9% van de West-Afrikaanse kinderen onder de vijf lijden aan acute ondervoeding of zijn te dun voor hun lengte. In zijn meest ernstige vorm is acute ondervoeding dodelijk.

Maar West-Afrika heeft ook te kampen met veel andere vormen van ondervoeding. Een derde van de kinderen onder de vijf in de regio hebben een groeiachterstand (ze zijn te kort voor hun leeftijd), een gesteldheid met onomkeerbare effecten op de cognitieve ontwikkeling. Volgens de Cost of Hunger in Africa studies, ontvangen kinderen met een groeiachterstand over het hele continent gezien tot 3,6 jaar minder onderwijs dan goed doorvoede kinderen.

Maar dit probleem treft niet alleen kinderen. De helft van alle vrouwen van de vruchtbare leeftijd in West-Afrika heeft bloedarmoede. Bloedarmoede draagt mondiaal niet alleen bij aan bijna een vijfde van alle moedersterfte; baby’s die geboren worden bij vrouwen met bloedarmoede hebben ook meer kans op ondergewicht. Het resultaat is een vicieuze cirkel van slechte gezondheid.

Het minst vanzelfsprekende gezicht van ondervoeding is daarentegen waarschijnlijk overgewicht en obesitas. Op dit moment is 31% van de volwassen in West-Afrika te zwaar of obees. In Nigeria, waar ik vandaan kom, is dit aandeel 33%. Afgezien van hartziekten verhoogt dat extra gewicht het risico op diabetes, hoge bloeddruk, beroertes, en meer.

Ondervoeding heeft ook serieuze economische consequenties. Het Global Nutrition Report 2016 schat ondervoeding in heel Afrika resulteert in een verlies van 11% van het bbp – meer dan de jaarlijkse verliezen geleden door de mondiale financiële crisis van 2008-2010.

Op individueel niveau hebben volwassenen die in hun kindertijd een groeiachterstand hebben opgelopen – een gesteldheid waar in sommige gebieden bijna 70% van de beroepsbevolking mee te maken heeft – vaak een verminderde arbeidscapaciteit en zijn minder in staat om rond te komen, als gevolg van de ontwikkelingsuitdagingen die ze zijn tegengekomen. De effecten van acute ondervoeding op de menselijke ontwikkeling en economische vooruitgang zijn bijna net zo diepgaand.

Het imperatief om af te rekenen met ondervoeding kan dan ook niet evidenter zijn. Toch is de vooruitgang tot nu toe wisselvallig, vooral in West-Afrika.

Zeker, er zijn landen die een indrukwekkende vooruitgang hebben geboekt, dankzij ingrijpende actie van de overheid. In slechts tien jaar heeft Ghana groeiachterstanden met de bijna de helft teruggebracht, gedeeltelijk door investeringen in sectoren die invloed hebben op voeding, zoals de landbouw en sociale zekerheid. De regering van Niger heeft in dezelfde tijdspanne het aantal sterfgevallen onder kinderen onder vijf gehalveerd, door specifieke budgettaire en operationele beslissingen om ernstige acute ondervoeding op te lossen.

Maar andere landen hebben nog nauwelijks een deuk in het ondervoedingsprobleem kunnen slaan. In Togo zijn de niveaus van groeiachterstand de laatste tien jaar nauwelijks veranderd. In Mali en Guinee groeit de acute ondervoeding. En deze landen zijn hierin niet alleen.

Veel andere Afrikaanse landen staan echter wellicht op het punt hun eigen succesverhaal te kunnen schrijven. Ivoorkust heeft zichzelf gepositioneerd om groeiachterstand terug te brengen, terwijl Senegal goed op weg is om acute ondervoeding aan te pakken. In beide landen zouden extra investeringen – zowel politiek en financieel – een buitengewone impact kunnen hebben.

Toch blijven veel donoren en regeringen huiverig om in de benodigde fondsen te voorzien. Volgens het Global Nutrition Report 2016 stagneren de fondsen voor interventies gericht op voeding rond de één miljard dollar. Negen West-Afrikaanse regeringen spenderen gemiddeld maar net meer dan 1% van hun begrotingen aan voeding.

En toch is voeding een van de beste investeringen die we kunnen doen, waarbij elke dollar geïnvesteerd in voeding in zestien dollar rendement oplevert. In veel landen, zoals India, eisen obesitas-gerelateerde ziekten zoals hartziekten tot 30% van de jaarinkomens van huishoudens op. Tenzij Afrikaanse regeringen beginnen met slimme keuzes en slimme investeringen te maken kan dit continent een zelfde lot te wachten staan.

Fake news or real views Learn More

Veel Afrikaanse regeringen hebben ambitieuze doelen gesteld wat betreft veiligheid, stabiliteit, en lange termijn welvaart. Voeding is cruciaal om elk van deze te bereiken, en is van vitaal belang voor de ontwikkeling van ons continent, en zou dus hoge prioriteit moeten hebben voor onze beleidsmakers. Er hangen hier miljoenen levens van af.

Vertaling Melle Trap