14

Трамптың валюталық ойжұмбақтары

НЬЮ-ЙОРК – Дональд Трамп АҚШ президенттік сайлауында Хиллари Клинтонды жеңген кезде нарықтан дереу теріс әсер күтілген еді. Бірақ, келесі күні нарықтың  кезекті төмендеуі керісінше өзгерді.

Трамптың жеңіс сөзінен соң, АҚШ акциялары мен облигацияларының табыстылығы өсті;  және бұл сөзі ол орталыққа қарай бағыт бұра бастағанының белгісіндей болды-ал мұндай әрекетті одан осы жазда оның Республикашыл партиясы атынан жеңіп, бүкілхалықтық сайлау науқанына кіргенінен кейін инвесторлар аса күтуде еді.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Өз сөзінде, Трамп барлық американдықтар үшін олардың президенті болуға уәде беріп, Клинтонның өткен мемлекеттік қызмет істерін жоғары бағалады; сондай-ақ корпорациялар мен дәулетті тұлғаларға салынатын салықтарды қысқарту мен инфрақұрылым шығындарына бағытталған жаппай фискалдық-ынталандыру саясатын жүргізуге уәде берді.

Нарықтар қазірше Трампқа кінәсіздік презумпциясын береді; бірақ инвесторлар енді оның өз әкімшілігіне қандай адамдарды тағайындайтынын, фискалдық саясаты іс жүзінде қандай болатынын,  сонымен қоса ол ақша-несие саясатының қандай бағытта жүргізетінін қазір бақылап отыр.

Олар ең тығыз ақша-кредит саясатын бақылап отыруы мүмкін. Өз сайлау науқаны барысында, Трамп АҚШ Федералдық резервтік жүйесінің тәуелсіздігіне сес көрсетті, және ФРЖ басшысы Джанет Йелленді аса қатты сынады. Бірақ Трамп жылжымайтын мүлік магнаты екенін ескерсек, біз дереу, оны шкафтағы көгершін емес, шынайы монетарлық саясаттың қаршығасы деп те атай алмаймыз. Оның сайлау науқанының риторикасы ФРЖ-ға қарсы алтын қоңыздарға толған Республикалық партияға бағытталған болуы да мүмкін.

Трамп ФРЖ-дағы қазіргі бос екі орынға қаршығаларды тағайындай алады, сондай-ақ ол міндетті түрде Йелленді 2018 жылы, оның қызмет мерзімі аяқталғанда алмастырады. Бірақ ол сол уақытқа дейін оны жұмыс орнын босатуға мәжбүрлеуі екіталай, себебі нарық орталық банк тәуелсіздін осылай айқы�� бұзуды жазалауы мүмкін.

Егерде Трамп Йелленді қаршығамен ауыстырам десе де, оның тағайындаған адамы ашық нарық бойынша федералды комитет (FOMC) үшін primus inter pares яғни

теңдестердің ішіндегі үздігі ғана болары анық. Йелленнің орнын басушы жеті адамнан тұратын Басқарушылар кеңесі мен  Резервтік Банктің бес президенттеріне өз пікірін зорлап міндеттей алмайды.

ФРЖ бұрынғы төрағасы Алан Гринспеннің басқаруы кезінде ФРЖ абсолюттік монархияға ұқсаса, Гринспеннің орнын басушы Бен Бернанке кезінде конституциялық монархияға айналды. Йеллен басқаруы кезінде, ол ең нақты демократиялық республика ретінде сипаттала алынады. Бұл трансформация кері айнала алмайды: FOMC әр мүшеcінің ақша-кредит саясатының бағдары туралы қалыптасқан жеке пікірі бар, сондай-ақ әрбірі қажет болған кезде басқа пікірлерге қосылмауға да дайын.

Бұл Трамп тағайындаған радикалды қаршыға азшылықта қалуы мүмкін дегенді білдіреді, және ФРЖ-дағы көпшілік көгершіндер оны дәйікті түрде дауыс беру кезінде өткізбей тастауы мүмкін. Әрине, Трамп уақыт өте келе ФРЖ басқарма құрамын, Стэнли Фишер, Лайелл Брейнард, Даниэл Тарулло және Джером Пауэл  қызмет мерзімдері аяқталғанда олардың орнына жаңа бастықтарды тағайындау арқылы өзгерте алуы мүмкін. Бірақ, егер ол осы бағдарды алса, нарық әлі де ФРЖ әрекетін бақылап, тексереді. Егер жалғасқан төмен деңгейдегі өсу мен төмен инфляция тез пайыздық мөлшерлеме өсуін ақтамаса, мөлшерлеме мен төлемдері өсірген ФРЖ қаршығасын бәрібір нарық қатал тәріпке келтіреді, және бұл Трампқа да сондай әсер етеді.

Сонымен қатар, ерте және шамадан тыс “қаршығашылық” АҚШ долларын нығайтып, күрт АҚШ сауда тапшылығы арттыра алады, бұл Трамптың жаңа жұмыс орындарын құрып және көк жағалылар, жұмысшы топтан тұратын өз сайлау базасының табыстарын арттырамын деп көрсеткен мақсатына нұқсан келтіреді. Егер Трамп өз базасының қамын ойласа, немесе ол кем дегенде, олардан саяси қарсылық көргісі келмесе, ол доллардың әлсіреуіне әкеп соғатын оңай олжа саясатына болысатын ФРЖ “көгершін” басшыларын тағайындауы тиіс. Қызығы, Президент Барак Обаманың тағайындаған Брейнард және Тарулло, шын мәнінде Трамптың күн тәртібі үшін өте қолайлы адамдар болып табылады.

Егер Трамп “қаршығашылық” монетарлық бағдарды таңдаса, онда бұл оның басқа ұсыныстарының салдарына қосылып, долларға күмәнді әсер етеді. Бұрынғы президент Рональд Рейганның алғашқы мерзімінде орын алғандай, бостау фискалдық саясат және қатаң монетарлық саясат, негізі, долларды нығайтулары керек; бірақ егер Трамп АҚШ-ты протекционизмге қарай итермелесе, ол доллардың әлсіреуі мен АҚШ ел қаупін арттыратын экономикалық және геосаяси тәуекелдерді тудырады.

Сол сияқты, Трамптың фискалды саясаты бастапқы анағұрлым қымбаттаудан кейін, уақыт өте доллардың әлсіреуіне әкеледі, себебі айтарлықтай жоғары тапшылық шығыстары, не оңай ақша немесе облигациялар шығарылымдарымен қаржыландырыла алады, ал бұл АҚШ егемендігіне тиетін қауіпті арттырады. Осы факторлардың барлығының долларға таза әсері фискалдық саясаттың еркіндік деңгейі мен монетралық саясаттың қатаңдылығына тығыз байланысты болады.

Fake news or real views Learn More

Трамп ұсынған саясаттар жиынтығы, егер ол ФРЖ-ға қаршығаларды тағайындаса, сондай-ақ өсуге дүдәмал және мардымсыз әсер ете алады.  Еркіндеу фискалдық саясат қысқа мерзімді экономикалық өсуге көмектесер еді; бірақ қатаңырақ монетарлық саясат сол пайданы қысқартып отырады. Сол сияқты, егер Трамп шын мәнінде (мүмкіндігінше үлкен «егер») кейбір табысты елордадан жұмысшыларға, корпоративтік пайдадан жалақыларға қайта бөлгісі келсе, оның саясаты тұтынуды арттыруы мүмкін; бірақ оның популистік, протекционистік саясаты, жоғары инфляция арқылы тұтынушылардың сатып алу қабілетін азайта отырып, сонымен қатар бизнес сеніміне, капиталды шығындарға нұқсан келтіре алады.

Қор нарықтары сөзсіз, фискалдық саясатты босата отырып, бизнес және қаржыларды қайта реттеп, салықтарды қысқартуды қолдаған Трамптың ұсыныстарын қолдайды. Бірақ инвесторлар протекционизмді, Уолл-Стрит және иммигранттарды құртуды, және тым агрессивті монетарлық “қаршығашылықты” күтеді. Уақыт пен нарық қана Трамп оң теңгерімді тапты ма, әлде таппады ма, соны көрсетеді.