Skip to main content

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions

acemoglu15_Bilgin S. SasmazAnadolu AgencyGetty Images_trumpfascistposter Bilgin S. Sasmaz/Anadolu Agency/Getty Images

Wordt Amerika fascistisch?

CAMBRIDGE – Het witte nationalisme is in opkomst in de Verenigde Staten. Volgens de Anti-Defamation League vonden er in de VS in 2018 en 2019 6.768 incidenten van extremisme en anti-semitisme plaats (meestal van de kant van rechts). Dit aantal is aanzienlijk hoger dan in voorgaande jaren, wat velen tot de slotsom heeft gebracht dat president Donald Trump schuld draagt voor de toename van het binnenlands extremisme.

Sinds de lancering van zijn presidentiële campagne in 2015 heeft Trump openlijk en heimelijk geweld van de kant van zijn aanhangers gestimuleerd. Nadat een witte racist, James Alex Fields Jr., met zijn auto was ingereden op tegendemonstranten in Charlottesville, Virginia, waarbij één persoon omkwam en tientallen anderen gewond raakten, zei Trump dat “zich aan beide zijden een paar heel fijne mensen bevonden.” En hij heeft racistische retoriek niet geschuwd in zijn beschrijving van Afrikaanse landen en zelfs niet van niet-witte leden van het Amerikaanse Congres.

De woorden van Trump hebben gevolgen. Naast de Charlottesville killer hebben diverse andere bekende witte nationalisten die verantwoordelijk zijn voor geweldsdaden of daden van binnenlandse terreur gezegd dat ze door de president geïnspireerd werden. Hiertoe behoren Cesar Sayoc Jr., die staafbommen verzond aan prominente Democraten, onder wie de voormalige president Barack Obama en Hillary Clinton, de tegenstander van Trump in 2016; Robert Bowers, die elf mensen vermoordde in een synagoge in Pittsburgh; en Patrick Crusius, die 22 mensen doodschoot in El Paso. Uit nieuw onderzoek van de economen Karsten Müller van de universiteit van Princeton en Carlo Schwarz van de universiteit van Warwick blijkt een rechtstreeks oorzakelijk verband tussen Trumps anti-islamitische tweets en hate-crimes tegen moslims.

Als gevolg van Trumps neiging om geweld te bevorderen en de waarheid te verdraaien hebben velen geconcludeerd dat hij een fascist is. Het meest onheilspellend is dat Trump probeert democratische instellingen en onpartijdige bureaucratische procedures van hun legitimering te ontdoen, niet alleen om de twijfelachtige zakelijke deals van hemzelf en zijn familie te beschermen, maar ook als strategie om zijn persoonlijke macht en gezag te vergroten. De Italiaanse fascisten en de Duitse naziʼs gebruikten vanaf de jaren twintig routinematig soortgelijke strategieën.

Maar het zou een vergissing zijn om deze overeenkomsten te overdrijven. Om te beginnen kan het fascisme van tussen beide wereldoorlogen niet worden begrepen zonder de opkomst van het communisme, dat veel Duitsers en Italianen uit de middenklasse als een existentiële bedreiging zagen. Vandaag de dag bestaat zoʼn dreiging niet. De verkiezing van Obama als de eerste zwarte president van de VS heeft de angst onder de extremisten versterkt dat de witte bevolking van de VS zal worden “vervangen.” Maar zulke samenzweringstheorieën kunnen niet worden vergeleken met de reële dreiging van het communisme na het succes van de Russische bolsjewistische revolutie in 1917.

In de tweede plaats bestond een aanzienlijk deel van de bevolking van veel landen in de periode na de Eerste Wereldoorlog uit getraumatiseerde, gedesillusioneerde en in de strijd geharde jonge mannen. Hoewel veel veteranen uit de oorlogen in Irak en Afghanistan soortgelijke traumaʼs hebben ondergaan (en sommigen van hen trouwe aanhangers van Trump zijn), kunnen zij noch qua aantal noch qua politieke invloed tippen aan hun tegenhangers uit het interbellum.

Project Syndicate is conducting a short reader survey. As a valued reader, your feedback is greatly appreciated.

Take Survey

In de derde plaats heeft Trump, ondanks zijn retoriek en pogingen om de hulp van andere landen in te roepen bij zijn herverkiezingscampagne, nog niet geprobeerd zijn macht te consolideren met niet-electorale middelen. Dat zou kunnen veranderen als hij in november verliest van zijn Democratische uitdager. Maar zelfs in dat geval zou dit nog lang niet hetzelfde zijn als de systematische ondermijning van democratische processen door fascisten in het verleden.

En in de laatste plaats is er, hoewel de onvoorwaardelijke steun van de Republikeinse partij voor Trump griezelig veel weg heeft van het gedrag van centrum-rechtse politici die Benito Mussolini en Adolf Hitler steunden, niets specifiek fascistisch aan politici zonder principes die zich oneervol gedragen.

Dit is belangrijk, omdat het er werkelijk toe doet of je Trump een fascist noemt, in plaats van enig ander label op hem toe te passen. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat een tweede termijn voor Trump een existentiële crisis zou betekenen voor de Amerikaanse instituties. De krachten die zijn agenda hebben gedwarsboomd – met name gemobiliseerde burgers – zouden minder sterk worden naarmate zijn heerschappij verder zou normaliseren. Politieke conventies zouden nog radicaler ondermijnd worden dan tijdens zijn eerste termijn. De pogingen van de regering-Trump om onpartijdige expertise uit te bannen uit de bureaucratie zouden onverminderd blijven doorgaan. Het politieke systeem, inclusief de rechterlijke macht, zou onherstelbaar gepolariseerd kunnen raken.

Maar partijdige polarisatie en de eliminatie van iedere mogelijkheid om tot compromissen te komen zijn belangrijke wapens in Trumps eigen strijd tegen de instituties die hem in toom moeten houden. Degenen die hem en zijn aanhangers voor fascisten uitmaken verdiepen slechts de kloof en bagatelliseren de (dikwijls valide) grieven van miljoenen Amerikanen, van wie de meesten niets van doen hebben met wit nationalisme of extremisme.

De meest veelbelovende strategieën voor het weerstaan en verslaan van Trump lijken in niets op de strategieën die nodig waren om de 20e-eeuwse fascistische bewegingen te bestrijden. Toen Mussolini en Hitler de macht eenmaal hadden overgenomen, was er binnen het systeem eenvoudigweg geen manier meer om hen een halt toe te roepen. De meest effectieve manier om Trump te verslaan verloopt daarentegen via de stembus, zoals werd aangetoond bij de tussentijdse Congresverkiezingen van 2018, toen de Democraten de Republikeinen het Huis van Afgevaardigden weer afhandig wisten te maken.

De beste weg voorwaarts bestaat derhalve uit een tweeledige strategie. In de eerste plaats moeten de Democraten (en alle andere geïnteresseerde partijen) een betere manier zien te vinden om met de miljoenen te communiceren die op Trump hebben gestemd, omdat zij zich – en in veel gevallen terecht – economisch achtergesteld en politiek genegeerd voelden. Iedere beweging die haar rug toekeert aan deze Amerikanen reduceert niet alleen de eigen kansen op het winnen van politieke macht, maar verdiept ook de polarisatie die Trump in staat heeft gesteld om nagenoeg met een carte blanche op te treden. Ja, de meeste Trump-aanhangers zullen dit jaar niet snel overstappen naar de Democratische presidentskandidaat. Maar het is niettemin cruciaal dat de Democratische kandidaten de zorgen van deze kiezers serieus nemen en bruggen naar hen gaan bouwen.

In de tweede plaats moeten de Democraten een beslissende overwinning boeken. Anders zullen Trump en zijn aanhangers beweren dat de verkiezing hen ontstolen is. Een overweldigende Democratische overwinning is noodzakelijk om het land duidelijk te maken dat de meeste Amerikanen tegen de destructieve agenda van Trump zijn, evenals tegen zijn gebrek aan respect voor Amerikaanse politieke instituties en tegen zijn polariserende retoriek.

Het is nog niet te laat om iets te doen aan de grieven van veel Amerikanen en aan de wederopbouw van de instituties van het land. Maar dat zal niet mogelijk zijn in een politiek gepolariseerd klimaat, en aantijgingen van fascisme zullen dat klimaat alleen maar minder gastvrij maken voor de tegenstanders van Trump.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/JgA7BJhnl;

Edit Newsletter Preferences

Set up Notification

To receive email updates regarding this {entity_type}, please enter your email below.

If you are not already registered, this will create a PS account for you. You should receive an activation email shortly.