1

Waarom kunnen we geen einde maken aan polio?

BERN, LONDEN, GENÈVE – 24 oktober 2016 moet een unieke dag in de geschiedenis van de polio worden. Als alles volgens plan verloopt, zal dit de laatste jaarlijkse Wereld Polio Dag zijn voordat de ziekte wordt uitgeroeid. Maar dit is geen tijd voor vieringen  of zelfvoldaanheid; hoewel we weten hoe we de polio moeten elimineren, hebben we het werk nog niet afgemaakt.

Denk hier eens over na: in augustus 2014 heeft de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) de ebolacrisis in West-Afrika tot een Public Health Emergency of International Concern (PHEIC, Volksgezondheidsprobleem van Internationale Aandacht) verklaard; in maart 2016 werd die status weer ongedaan gemaakt. In mei 2014 verklaarde de WHO ook de internationale verspreiding van het wilde poliovirus tot een PHEIC; maar die status is vandaag de dag nog steeds van kracht, waardoor je je gaat afvragen of de wereldleiders er wel genoeg aandacht aan besteden.

 1972 Hoover Dam

Trump and the End of the West?

As the US president-elect fills his administration, the direction of American policy is coming into focus. Project Syndicate contributors interpret what’s on the horizon.

Dat zouden ze wel moeten doen. Het aanhouden van het polio-PHEIC bedreigt het succes van het Global Polio Eradication Initiative (GPEI, Mondiaal Initiatief tot Uitroeing van Polio), waarin de wereld sinds de lancering ervan in 1988 $15 mrd heeft geïnvesteerd; en het bedreigt de mondiale volksgezondheid in het algemeen.

Om te beginnen zouden de inspanningen in het kader van het GPEI om de doorgifte van het poliovirus te doorbreken hun jongste doeldatum kunnen missen; helaas zou dat niet de eerste keer zijn. Ten tijde van de oorspronkelijke doeldatum in 2000 was het aantal poliogevallen met ruim 99% gedaald ten opzichte van de naar schatting 350.000 gevallen in 1988. Sindsdien is echter een lange, hardnekkige “staart” van infecties blijven voortbestaan, vooral in verafgelegen, arme regio's en in conflictgebieden. De pogingen om deze sluimerende infectiehaarden aan te pakken zijn moeizaam en blijven onvolledig, ondanks de PHEIC-status.

Toch zijn er wel successen geboekt, zoals in India, dat in 2014 poliovrij werd verklaard, en in Nigeria, dat de keten van besmettingen hetzelfde jaar wist te doorbreken. Maar er hebben zich ook tegenslagen voorgedaan: in 2016 telde Nigeria plotseling twee nieuwe poliogevallen onder kinderen uit een gebied dat zojuist was bevrijd van de militante groepering Boko Haram.

De twee andere landen waar polio altijd endemisch is geweest, Afghanistan en Pakistan, misten hun uitroeingsdoelstelling in 2015 en moesten er nog een jaar aan toevoegen, met kosten die $1,5 mrd bedroegen. Voor het oplossen van de grondoorzaken van de gemiste deadlines van beide landen zal een delicate, behendige politieke aanpak nodig zijn. Tot die grondoorzaken behoren interne conflicten die kinderen ontoegankelijk maken voor volksgezondheidsfunctionarissen, verzet van sommige religieuze leiders, en publiek wantrouwen jegens nationale overheden en internationale initiatieven.

Het uitroeien van polio is duur, maar het zou nog tientallen miljarden dollars meer kosten om tot in lengte van dagen tegen de ziekte te moeten blijven strijden. Politici en beleidsmakers moeten eraan herinnerd worden dat een poliovrije wereld een mondiaal publiek belang is, dat uitroeing veruit de beste (en goedkoopste) optie is, en dat aanhoudende financiering en politieke steun noodzakelijk zijn om het succes van het GPEI te garanderen.

Maar het is ook belangrijk om ervoor te zorgen dat waardevolle verworvenheden en praktijken, die in de loop der tijd door het GPEI zijn opgebouwd, niet overboord gegooid worden zodra de polio is verdwenen. Daartoe behoren de zogenoemde  “cold chains” voor het behoud van vaccins tijdens het transport van fabriek naar patiënt; vaste “inentingsdagen” en door onderhandelingen overeengekomen “rustdagen” in conflictzones, wanneer vaccinaties kunnen worden toegediend; getrainde gezondheidszorgwerkers; en systemen voor toezicht, laboratoriumanalyses en snelle reacties. Deze verworvenheden hebben bij de bestrijding van andere ziekten hun waarde bewezen: Nigeria was tijdens de uitbraak van het ebola-virus in West-Afrika in staat de verspreiding een halt toe te roepen, dankzij zijn efficiënte polio-volgsysteem.

De werkelijkheid is echter dat landen deze GPEI-verworvenheden uitsluitend in hun gezondheidszorgsystemen zullen kunnen opnemen als zij financieel, logistiek en politiek worden gesteund. Er zal een grote inspanning nodig zijn om allerlei materialen te krijgen waar zij nodig zijn, en om het toezicht en de laboratoriumactiviteiten te coördineren. Het bewerkstelligen hiervan zou niet alleen de veiligheid en de veerkracht van de mondiale gezondheidszorg met het oog op een eventuele volgende uitbraak versterken; het zou ons ook helpen het Duurzame Ontwikkelingsdoel van de VN van universele gezondheidszorgdekking te bereiken.

In bredere zin mogen de lessen van het GPEI en andere uitroeingspogingen niet vergeten worden. In 1980 waren de pokken de eerste menselijke ziekte die met succes werd uitgeroeid, en er zijn eerdere, onsuccesvolle campagnes gevoerd tegen mijnworm, framboesia, gele koorts en malaria. Maar veel lessen die in de jaren tachtig al bekend waren, zijn te lang in de wind geslagen – zoals het belang van het aanpakken van verafgelegen infectiebronnen, en het overal in stand houden van een hoog inentingsniveau, zodat de gezondheidszorgsystemen niet overbelast raken.

Een ingewikkeld samenspel van politieke druk, motieven en aspiraties bepaalt welke lessen we uit de geschiedenis trekken, en welke nieuwe mondiale gezondheidszorgdoelstellingen we onszelf opleggen. Wereld Polio Dag is derhalve een goede gelegenheid om politici ertoe aan te zetten hun beloften om de polio uit te roeien te hernieuwen, en de lessen van het GPEI toe te passen om de gezondheidszorg overal te verbeteren.

In de strijd tegen polio vertrouwt de wereld grotendeels op de generositeit van de Verenigde Staten, Rotary International, de Bill & Melinda Gates Foundation, en Europese landen als Duitsland, Noorwegen en Groot-Brittannië (met extra politieke steun van andere landen als Monaco). Andere Europese landen en de Europese Commissie zelf moeten meer doen om bij te dragen aan de pogingen om polio uit te roeien.

Hoewel de lidstaten van de G7 hun belofte om polio uit te roeien op een eerder dit jaar in Japan gehouden topconferentie hebben bevestigd, maakte een daaropvolgende topconferentie van de G20 in het Chinese Hangzhou, waar tweederde van de wereldbevolking vertegenwoordigd was, er geen melding van; en ook de G77 van 134 ontwikkelingslanden deed dat niet op zijn jongste bijeenkomst.

Fake news or real views Learn More

Dat is niet goed genoeg. Na jaren van inspanningen is nu duidelijk geworden dat louter een sterke, consistente, wereldwijde inspanning om tot volledige uitroeing te komen een einde kan maken aan het polio-probleem.

Vertaling: Menno Grootveld