0

Het aanpakken van het volgende wereldgezondheidsprobleem

ZÜRICH – Dankzij de ongekende internationale samenwerking boekt de wereld indrukwekkende vooruitgang in de strijd tegen malaria. Volgens het zojuist uitgekomen World Malaria Report over 2016 van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) is het sterftecijfer als gevolg van malaria onder kinderen van nog geen vijf jaar oud sinds 2000 met 69% gedaald.

En deze vooruitgang beperkt zich niet tot malaria. Veel landen hebben het aantal nieuwe HIV-infecties over een vergelijkbare periode met 50% of meer teruggebracht, en de besmettingscijfers voor andere slopende tropische ziekten, zoals lepra en dracunculiasis, zijn de afgelopen jaren aanzienlijk gedaald.

Maar hoewel de sterftecijfers als gevolg van besmettelijke ziekten dalen, nemen de ontwikkelingslanden de zittende levensstijl, het tabaksgebruik en het slechte dieet over van de ontwikkelde landen, zodat het aantal gevallen waarin sprake is van niet-overdraagbare ziekten (NCD's) zoals diabetes, hart- en vaatziekten en kanker in een alarmerend tempo toeneemt.

NCD's zijn nu jaarlijks verantwoordelijk voor de dood van 38 miljoen mensen, waarbij bijna 75% van deze sterfgevallen zich voordoet in lage- en middeninkomenslanden. En het perspectief voor de ontwikkelingslanden is somber; in 2030 zullen NCD's in Afrika naar verwachting méér sterfgevallen veroorzaken dan alle overdraagbare, moederschaps- en voedingsgerelateerde ziekten bij elkaar.

Behalve dat ze levensbedreigend zijn kunnen NCD's economieën destabiliseren, vooral in landen met een gebrekkige gezondheidszorginfrastructuur. De uitdaging voor regeringen en mondiale gezondheidszorgdiensten is het blijven boeken van vooruitgang in de strijd tegen infectieziekten, terwijl ze tegelijkertijd de toenemende dreiging van NCD's moeten aanpakken.

Gelukkig kunnen we de lessen van de succesvolle strijd tegen infectieziekten toepassen op de nieuwe strijd tegen NCD's. In samenwerking met nonprofit-organisaties, intergouvernementele instellingen en privébedrijven kunnen de wereldleiders een diepgaande invloed hebben op de openbare gezondheidszorg – zelfs nu de budgetten voor buitenlandse hulp onder druk staan.

Om te beginnen hebben we behoefte aan innovatie. Zonder de grote sprong voorwaarts in de anti-retrovirale therapieën midden jaren negentig zouden we niet de instrumenten hebben die we nu hebben om HIV in bedwang te houden. En zonder de op artemisinine gebaseerde combi-behandelingen die in dat decennium eveneens opkwamen, zou het sterftecijfer als gevolg van malaria hardnekkig hoog zijn gebleven. Beleid dat de toegang tot de gezondheidszorg verbetert moet ook de innovatie steunen – en mag die nooit ondermijnen.

Afgezien van innovatie hebben we sterke bondgenootschappen nodig om de NCD's in toom te houden en ervoor te zorgen dat patiënten toegang krijgen tot de behandeling die zij nodig hebben. Een effectief HIV-beheer heeft die ziekte op de meeste plaatsen veranderd van een doodvonnis in een chronische aandoening; maar we hebben nu uiteraard duurzame oplossingen nodig om zorg op de lange termijn te kunnen bieden.

De particuliere sector kiest steeds meer voor deze benadering. Novo Nordisks Changing Diabetes Care en Eli Lilly’s NCD Partnership zijn twee voorbeelden van hoe bedrijven samenwerken met overheden en gezondheidszorgorganisaties in landen met weinig hulpbronnen om schaalbare, duurzame en plaatselijk gestuurde programma's te ontwikkelen ter bestrijding van diabetes. En Novartis Access, dat ons bedrijf in 2015 heeft gelanceerd, is een sociaal georiënteerd programma dat samenwerkt met overheden, NGO's en andere klanten uit de publieke sector in lage-inkomenslanden. We hebben twee doelen met dit programma: het uitbreiden van de toegang tot betaalbare medicijnen om NCD's als hartziekten, type-2 diabetes, ademhalingsziekten en borstkanker te behandelen; en het samenwerken met plaatselijke en internationale organisaties om de gezondheidszorgsystemen te versterken. Tot nu toe hebben we gezien dat ontwikkelingslanden hun paradigma voor de aankoop van medicijnen moeten veranderen, en hun nationale lijsten van essentiële medicijnen moeten updaten.

De derde les die uit de strijd tegen infectieziekten kan worden getrokken is van cruciaal belang. Zoals Chatham House en andere onafhankelijke waarnemers hebben gezegd, zijn er te weinig regeringen – met name in de ontwikkelingslanden – die de aanbevolen 5% van het jaarlijkse bbp aan verbetering van de gezondheidszorg besteden. Zelfs als de nationale begrotingen krap zijn, zijn investeringen in de gezondheidszorg zeer de moeite waard; immers: een onsje bescherming levert een pond genezing op. Lage-inkomenslanden die zwaar worden getroffen door NCD's hebben veel te winnen bij investeringen die hun inwoners gezonder en productiever maken. Zoals we hebben geleerd van het aan banden leggen van het HIV-virus zorgen investeringen in de gezondheidszorg voor een “virtueuze” cirkel: als mensen en gemeenschappen een betere gezondheid beginnen te ervaren, zullen ze verder willen investeren in het tot een prioriteit maken van de gezondheidszorg.

Voor het in goede banen leiden van de opkomst van NCD's zal langetermijndenken nodig zijn, en regeringsleiders zullen investeringen moeten doen die misschien pas wat opleveren nadat ze allang zijn afgetreden. Dit is een serieus probleem, vooral in vertegenwoordigende democratieën; maar beleidsmakers van over de hele wereld kunnen samenwerken om hun investeringen en die van de particuliere sector een steun in de rug te geven. Zelfs als de meeste landen het aanbevolen bestedingsniveau van 5% van het bbp bereiken, zal de wereld nog steeds behoefte hebben aan innovatieve financieringsmechanismen en -beleid om publiek-private samenwerking mogelijk te maken.

Leiders van over de hele wereld moeten prioriteit geven aan de mondiale strijd tegen NCD's. Voor dit doel moeten regeringen en mondiale gezondheidszorginstellingen de lessen toepassen die zijn getrokken uit de succesvolle strijd tegen infectieziekten. Door innovatie, dynamische partnerschappen ter versterking van de gezondheidszorgsystemen en politieke wil kan de wereld de voordelen behouden die zijn behaald in de strijd tegen de infectieziekten en tegelijkertijd effectief de NCD's bestrijden.

Vertaling: Menno Grootveld