4

Het Midden-Oosten schreeuwt om water

FEZ – Het World Water Development Report van de Verenigde Naties bevestigt wat velen al wisten: honderdduizenden mensen in het Midden-Oosten en Noord-Afrika (MONA) – vooral in Algerije, Jordanië, Libië, Marokko, Palestina, Sudan, Syrië, en Jemen – hebben in 2016 de grootste waterschaarste in tientallen jaren te verduren gekregen. Dit is wel het laatste wat de regio kan gebruiken in zijn pogingen tot economische groei en diversificatie.

Er zijn verschillende factoren die aan de huidige situatie hebben bijgedragen, waaronder klimaatverandering, woestijnvorming, watervervuiling, en verkeerd gebruik van natuurlijke hulpbronnen. Ontoereikend(e) informatie, onderwijs, en communicatie maken veel van deze uitdagingen nog groter, omdat ze een gebrek aan kennis over milieuvriendelijke oplossingen in stand houden - om van engagement nog maar niet te spreken. Tel hier inadequate maatregelen tegen rampgevaar en falend management door overheden bij op – waarvan vele gepreoccupeerd zijn met andere conflicten en crises – en de situatie wordt zeer penibel.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Algerije bijvoorbeeld heeft te maken met de ernstigste droogte in vijftig jaar. Omdat een groot deel van de landbouw zwaar van regenval afhankelijk is als gevolg van een onderontwikkelde infrastructuur valt de graanoogst dit jaar 40% kleiner uit. Ondanks zijn grote rijkdom aan olie en gas heeft Algerije verzuimd om voldoende betaalbare watervoorzieningen voor zijn bevolking te garanderen, om voldoende kansen op werkgelegenheid nog maar buiten beschouwing te laten. Als resultaat hiervan wordt het land nu door volksprotesten opgeschud.

Libië heeft zelfs met een nog grotere instabiliteit te maken, en is lamgeslagen door jaren van interne conflicten. De hier uit voortkomende stroomuitval en gebrek aan brandstof heeft ‘s lands waterdistributie ondergraven. Afgelopen zomer moest de VN zo’n 5 miljoen liter water uit buurlanden halen om in de behoeften van het land te voorzien.

In Jordanië komen watertekorten verwoestend vaak voor, vooral in grotere steden zoals Amman. Er wordt geschat dat Jordanië over waterreserves voor twee miljoen mensen beschikt. Toch bedraagt zijn bevolking meer dan zes miljoen, de anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen die momenteel in het land verblijven niet meegeteld.

In tijden van schaarste zullen deze vluchtelingen waarschijnlijk de eersten zijn die met de gevolgen ervan te maken krijgen. De watertoevoer in veel vluchtelingenkampen, zowel in Libanon als Jordanië, is naar een minimum teruggebracht; een beslissing die miljoenen mensen, die al onder verzengende hitte zuchten, treft. In Rukban, een vluchtelingenkamp op de door Jordanië met Syrië en Irak gedeelde grens, krijgen de meer dan 85.500 bewoners ieder nauwelijks vijf liter water per dag om te koken, drinken, en te wassen.

In Jemen is de situatie net zo somber. Het land is uitgeput door sektarisch geweld en burgeroorlog en heeft geen functionerende overheid meer die de watervoorzieningen beheert. De hoofdstad Sanaa zou in tien jaar tijd uit kunnen drogen. En omdat de helft van de Jemenitische bevolking geen toegang tot schoon water heeft mislukken de oogsten en verspreiden ziektes zich. De VN schat dat er jaarlijks 14.000 kinderen onder de vijf sterven aan ondervoeding en diarree. Ondertussen boren boeren zonder enige regulering dieper dan ooit om aan water te komen – sommige bronnen zijn 500 meter diep.

Een effectieve interventie door de overheid is in Jemen wellicht nog ver weg, maar is in andere MONA-landen wel haalbaar en daarom imperatief. Om te beginnen moeten nationale regeringen er aan werken landbouwmethoden te moderniseren, inclusief door het opleiden van boeren en het introduceren van efficiëntere irrigatiemethoden. Het verminderen van de afhankelijkheid van boeren aan regenval is hierbij essentieel.

Sommige landen – met name Marokko en Jordanië – hebben al een aantal belangrijke stappen in deze richting ondernomen. Vooral de Marokkaanse regering heeft zich substantiële inspanningen getroost om zijn watervoorziening te ontwikkelen, inclusief door het bouwen van dammen.

Maar er nog een lange weg te gaan. De efficiëntie van de waterdistributie in Marokko blijft laag; voor irrigatie slechts 60%. Voor een land dat in vijfendertig jaar twintig droogtes te verduren heeft gekregen is dat een serieus probleem. Het goede nieuws is dat de Afrikaanse Ontwikkelingsbank recent een lening van meer dan 88 miljoen euro heeft goedgekeurd om een project te financieren gericht op het verbeteren van de waterdistributie.

Dit leidt tot een cruciaal inzicht: geen enkel land kan het alleen. Regionale en internationale samenwerking is zeer nodig. MONA-landen moeten elkaar steunen in het implementeren van programma’s die zijn gemodelleerd op wat elders blijkt te werken.

Bovendien moeten er extra investeringen – gefinancierd uit binnen- en buitenlandse bronnen – worden gealloceerd naar het repareren van verouderde water-infrastructuur, en naar nieuwe projecten zoals goed ontworpen dammen en waterreservoirs. En er moeten meer inspanningen ondernomen worden om bestaande watervoorzieningen veilig te stellen.

Hier heeft het publiek een belangrijke rol te vervullen. Maar er moet onder burgers eerst bewustwording gekweekt worden, niet alleen hoe water verstandiger te gebruiken, maar ook hoe zich te beschermen tegen klimaatgerelateerd rampgevaar.

Voor de private sector en Ngo’s biedt het op een hoger plan brengen van het waterbeheer in de MONA-regio een grote kans te investeren in het aanbieden van waterservices en de hieraan gerelateerde technologie. Er wordt geschat dat de regionale markt voor verbeterde lokale sanitatie en watergerelateerde diensten meer dan 200 miljard dollar waard is. Projecten die zich er op richten om aan deze vraag te voldoen zijn een slimme investering.

Maar het is aan regeringen om de eerste stappen te nemen. Wanneer ze geen actie ondernemen om waterreserves te beschermen en de toevoer te standaardiseren zullen de meest weerloze populaties blijven lijden, een situatie die makkelijk onrust kan veroorzaken – of erger. Als er niets gedaan wordt aan de waterproblemen van de MONA-regio, kunnen deze in de toekomst oorlogen tot gevolge hebben.

Fake news or real views Learn More

Op de volgende Conferentie van Deelnemers aan het Raamverdrag van de Verenigde Naties inzake Klimaatverandering, die in november in Marokko gehouden wordt, zou water bovenaan de agenda moeten staan. Gegeven het feit dat meer dan 80% van de nationale bijdragen aan het gevecht tegen klimaatverandering in het mondiale Zuiden zich op waterkwesties richt kan gecoördineerde acties door regeringen en internationale actoren niet langer worden uitgesteld.

Vertaling Melle Trap