People walk through the alleyways at the Darajani Market GULSHAN KHAN/AFP/Getty Images

Kansrijk jaar voor Afrika

GENEVE – We staan nog maar aan het begin van 2018, maar het schijnt al alsof het jaar gedefinieerd zal worden door spanningen en wanorde. Van anti-immigratiebeleid in de Verenigde Staten tot oplaaiende geopolitieke brandhaarden in het Midden-Oosten en Oost-Azië; verstoring, onrust, en onzekerheid zijn aan de orde van de dag.

Maar er tenminste nog een meting die rede voor voorzichtig optimisme biedt: de economische groei. Het Internationaal Monetair Fonds schat dat de mondiale groei dit jaar 3,7% zal bereiken, van 3,6% in 2017. Zoals Christine Lagarde, directeur van het Fonds, het in december in een toespraak stelde: ‘de zon schijnt door de wolken heen en helpt de meeste economieën de grootste groei sinds de financiële crisis te genereren.’

Het was toepasselijk dat Lagarde dit in Addis Abeba observeerde, omdat het in Afrika is waar de stralen der welvaart momenteel het helderste schijnen. Ik voorspel dan ook dat 2018 een doorbraakjaar voor veel – doch lang niet alle – Afrikaanse economieën zal worden, dankzij vooruitgang op acht cruciale vlakken.

Om te beginnen stevent Afrika af op een bescheiden doch gefragmenteerd groeiherstel. Na drie jaar van zwakke economische prestaties wordt verwacht dat de algehele groei dit jaar tot 3,5% zal versnellen, van 2,9% in 2017. Deze geprojecteerde winst zal tot stand komen in het licht van betere internationale omstandigheden, een hogere olieproductie, en minder droogte in het oosten en zuiden.

Zeker, deze groei zal ongelijk verdeeld zijn. Terwijl bijna een derde van de Afrikaanse economieën met ongeveer 5% zal groeien, is voor een dozijn andere vertraging aannemelijk. De scherpe stijgingen van de staatsschulden, die in bijna de helft van de Subsaharaanse landen 50% van het bbp bereikt heeft, zijn in het bijzonder verontrustend. Maar over het algemeen is Afrika goed gepositioneerd om een positief jaar te beleven.

Ten tweede liberaliseert het Afrikaanse politieke landschap. Een aantal van de langst zittende presidenten van Afrika – waaronder Robert Mugabe in Zimbabwe, José Eduardo dos Santos in Angola, en Yahya Kammeh in Gambia – vertrokken in 2017. In Zuid-Afrika gaf het aftreden van Jacob Zuma Cyril Ramaphosa de gelegenheid om president te worden. In januari waren de Liberianen toen voormalig stervoetballer George Weah werd beëdigd als president getuige van de eerste vreedzame machtsoverdracht sinds 1944.

What do you think?

Help us improve On Point by taking this short survey.

Take survey

Al deze progressie zal echter pas echt getest worden wanneer dit jaar kiezers in achttien landen naar de stembus gaan. Verder kan bij het Afrikaanse verhaal van divergentie nog de voortdurende politieke fragiliteit in een groot aantal staten opgeteld worden, waaronder in de Centraal Afrikaanse Republiek, Burundi, Nigeria, Zuid-Soedan, en Somalië.

Een derde bron van optimisme is de Afrikaanse landbouwsector, waar het potentieel van kleine boeren, waarvan de meerderheid vrouw is, eindelijk gerealiseerd wordt. De Afrikaanse landbouwproductie wordt voorspeld in 2030 de 1 biljoen dollar te bereiken. Deze volwassenwording had niet op een beter moment kunnen komen: ongeveer twee derde van de Afrikanen is om rond te komen afhankelijk van de landbouw. De aanwezigheid van grote lappen ongecultiveerd land, een jonge beroepsbevolking, en de opkomst van tech-gerichte ‘agropeneurs’ – agriculturele entrepeneurs – verhogen de productie en transformeren hele economieën.

Ten vierde profiteren de Afrikanen van disruptieve technologieën. Met meer dan 995 miljoen mobiele abonnees wordt de groeiende Afrikaanse connectiviteit ingezet om innovatie aan te drijven. Sleutelsectoren als de landbouw, zorg, het onderwijs, banken, en verzekeringen zijn al omgevormd, wat het zakenlandschap van de regio veel weidser heeft gemaakt.

Ten vijfde nemen Afrikaanse leiders eindelijk hun verantwoordelijkheid om illegale financiële geldstromen uit corrupte praktijken in te perken, die Afrikaanse landen jaarlijks van zo een 50 miljard dollar beroven, waarvan een groot deel via de olie- en gassector. Terwijl wetgevers in de VS onderdelen van de Dodd-Frank Act voor financiële hervorming uit 2010 – die een clausule bevat die eist dat olie-, gas-, en mijnbedrijven de betalingen die ze aan regeringen doen openbaar maken – proberen terug te draaien, is de algemenere trend juist die richting een grotere transparantie en mate van aansprakelijkheid.

Zo legden de Panama Papers en de Paradise Papers bijvoorbeeld het ondoorzichtige systeem van belastingparadijzen en dochterondernemingen bloot, die miljarden dollars wegsluizen uit sommige van de armste landen ter wereld, inclusief vele in Afrika. En nu de G20 en OESO hun best doen om een einde te maken aan belastingontwijking zal Afrika wellicht al snel kunnen profiteren van mondiale inspanningen om een halt toe te roepen aan schimmig boekhouden.

Ten zesde bloeit de Afrikaanse energiesector op. Alhoewel 621 miljoen Afrikanen nog steeds verstoken zijn van een constante elektriciteitstoevoer bieden innovaties als hernieuwbare energie, mini-netwerken, en slimme meters meer mensen stroom dan ooit. In Zuid-Afrika is hernieuwbare energie in een stroomversnelling geraakt; de prijs van windenergie is nu al  concurrerend met die van kolen. Ook Ethiopië, Kenia, Marokko, en Rwanda trekken grote investeringen in hernieuwbare energie aan.

Een zevende vlak waarop Afrika tekenen van progressie vertoont is het onderwijs. Natuurlijk blijft het onderwijsaanbod in Afrika zeer deprimerend; meer dan 30 miljoen kinderen in Sub-Sahara-Afrika gaan niet naar school, en zij die wel gaan leren niet zoveel als ze zouden kunnen. Maar een groot deel van de Afrikaanse leiders en het publiek heeft deze tekortkomingen inmiddels ingezien; in sommige landen zoals Ghana is onderwijs zelfs een doorslaggevend onderwerp van de verkiezingen geworden.

Zoals de Education Commission benadrukt investeren sommige landen steeds meer in onderwijs. Dit biedt een kans om leerresultaten op een lijn te brengen met de toekomstige behoefte aan arbeid. Maar met meer dan een miljard jongeren in Afrika in 2050 is er urgent behoefte aan grotere investeringen in het onderwijs.

Ten slotte wordt er steeds meer aandacht besteed aan het ontwikkelen van een pan-Afrikaanse identiteit, en de Afrikaanse mode, films, en keuken betreden nieuwe markten. Terwijl deze culturele connecties expanderen zal de zachte macht van Afrika blijven groeien en tot ver buiten het continent gaan reiken.

In veel delen van de wereld maakt 2018 zich op om wederom een teleurstellend jaar te worden, terwijl ongelijkheid en armoede woede en populisme blijven voeden. Afrika zal voor deze ontwikkelingen niet geheel immuun zijn; maar desalniettemin hebben de bewoners van het werelddeel tenminste acht goede redenen – veel meer dan de meeste mensen elders – om optimistisch te zijn.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/G27AT2n/nl;

Handpicked to read next