African economic growth Steve Jordan/Stringer

Is Afrika nog steeds in opkomst?

WASHINGTON, DC – Tussen 2000 en 2014 is Afrika sterk gegroeid, waardoor het verhaal van een “rijzend Afrika” van brandstof werd voorzien. Maar sinds 2015 is de groei in het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika afgezwakt, terwijl de armzalige perspectieven voor de grondstoffenprijzen twijfel hebben gezaaid aan Afrika's economische belofte, zodat velen vraagtekens zijn gaan plaatsen bij het verhaal van een “rijzend Afrika” – en sommigen dat zelfs dood zijn gaan verklaren.

Die scepsis is tot op zekere hoogte begrijpelijk. De keldering van de olieprijs vóór 2014 heeft diverse Afrikaanse economieën bijzonder hard getroffen en een rol gespeeld in het omlaag drukken van de gemiddelde groei van 5-6% in 2004-2014 naar slechts 2,5% in 2015-2017 – een tempo dat nauwelijks gelijke tred weet te houden met dat van de bevolkingsgroei.

Bovendien hebben de drie grootste economieën van het continent – Angola, Nigeria en Zuid-Afrika – grote dalingen van hun prestaties ervaren. Vorig jaar zijn de economieën van Angola en Zuid-Afrika gestagneerd, terwijl de Nigeriaanse economie feitelijk voor het eerst sinds 1991 is gekrompen. De jongste voorspellingen duiden erop dat deze economieën de komende jaren op een flauw herstel mogen rekenen.

Maar de sceptici ten aanzien van Afrika hebben een paar belangrijke factoren over het hoofd gezien. Om te beginnen stijgt de gemiddelde groei in het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van het continent, als je de drie grootste economieën even buiten beschouwing laat, dit jaar van 2,5% naar bijna 4%. Dat is sneller dan de 3,5% waarmee de wereldeconomie momenteel groeit. Feitelijk bevinden vijf van de tien snelstgroeiende economieën in de wereld zich in Afrika. En de komende vijf jaar zal ongeveer de helft van alle Afrikaanse economieën ten zuiden van de Sahara groeien in een gemiddeld tempo dat gelijk is aan of hoger ligt dan het tempo dat de boventoon voerde ten tijde van de hoogtijdagen van “rijzend Afrika.”

Bovendien waren de hoge grondstoffenprijzen slechts één van de factoren die van invloed waren op de sterke economische prestaties van de regio tussen 2000 en 2014. Veel Afrikaanse landen hebben grote verbeteringen doorgevoerd in hun macro-economisch beheer, governance en ondernemingsklimaat, en het ondernemerschap is in opkomst. Zelfs als de grondstoffenprijzen laag blijven, zullen deze ontwikkelingen veel Afrikaanse economieën steun blijven geven.

De scepsis van vandaag kan de weerspiegeling zijn van de herinneringen aan een duisterder periode, en van de angst dat de vooruitgang van Afrika niet voldoende is geconsolideerd. Van de jaren zeventig tot midden jaren negentig van de 20e eeuw waren in veel Afrikaanse landen dictators aan de macht, en waren de instellingen die noodzakelijk zijn voor het ondersteunen van sterke economische groei op z'n zachtst gezegd fragiel. Omdat burgeroorlogen in veel landen voortdurend het sociale weefsel aan flarden hebben gescheurd, heeft Afrika tientallen jaren van slappe economische groei ervaren. In het jaar 2000 was het continent daardoor gereduceerd tot wat The EconomistHopeless Africa” (“Hopeloos Afrika”) noemde.

The World’s Opinion Page

Help support Project Syndicate’s mission

subscribe now

Maar die dagen zijn voorbij. Beleidsmakers over het hele continent hebben de hervormingen uit de jaren negentig gesteund die de weg hebben vrij gemaakt voor de daaropvolgende periode van hoge groei. Hoewel er nog steeds veel werk aan de winkel is, is het economische en ondernemingsklimaat in veel Afrikaanse landen aanzienlijk verbeterd, en zijn de instellingen en bestuursorganen sterker geworden.

Dankzij de nieuwe informatie- en communicatietechnologie zijn de Afrikanen, met name jonge Afrikanen, beter geïnformeerd, meer betrokken bij civiele en politieke discussies, en steeds beter in staat om hun leiders ter verantwoording te roepen. De ICT heeft op het hele continent ook een golf innovaties en ondernemerschap losgemaakt.

Het is niet waarschijnlijk dat deze positieve ontwikkelingen nog ongedaan gemaakt kunnen worden. Zij zullen de economische omstandigheden in Afrika blijven verbeteren, zelfs als de grondstoffenprijzen niet opveren. De economische groei in de regio bedroeg tussen 2000 en 2004 immers al 5,6%, nog vóórdat de grondstoffenprijzen aan hun snelle opmars begonnen.

Maar dat wil niet zeggen dat Afrika de komende jaren grote uitdagingen bespaard zal blijven. Wereldwijd gezien zal het economisch klimaat minder gunstig worden voor de Afrikaanse economieën. In de grote geavanceerde economieën zal de rente snel stijgen, en de politieke reactie tegen de mondialisering kan regeringen ertoe dwingen terug te komen op hun toezeggingen uit het verleden inzake ontwikkelingshulp.

In het licht van al deze onzekerheden moeten Afrikaanse beleidsmakers introspectie betrachten, door zich te richten op beleid om nationale hulpbronnen te mobiliseren en de eigen economische agenda's te financieren. Die agenda's moeten een aantal belangrijke prioriteiten omvatten. Afrikaanse landen moeten hun economieën diversifiëren, om beter bestand te zijn tegen toekomstige schokken, terwijl het tempo van de industrialisering op het continent eveneens moet worden versneld. Overheden moeten een manier vinden om behoorlijke werkgelegenheid te creëren voor de 11 miljoen mensen die nu ieder jaar toetreden tot de beroepsbevolking. En ze zullen beleid ten uitvoer moeten leggen om de armoede terug te dringen en ervoor te zorgen dat de welvaart in alle lagen van de samenleving wordt gedeeld.

Dit zijn vooral belangrijke doelen voor Angola, Nigeria en Zuid-Afrika. Angola en Nigeria moeten veel minder afhankelijk worden van olie; en Zuid-Afrika moet verreikende hervormingen ten uitvoer leggen om de structurele problemen aan te pakken die het land sinds de tijd van de apartheid hebben geplaagd. Om deze projecten te laten slagen zijn competente politieke leiders nodig die zijn toegewijd aan de beginselen van goed bestuur. Mislukking kan leiden tot een lange periode van lage groei.

Maar zelfs als de drie grootste economieën van Afrika in de lappenmand belanden, zal dat niet noodzakelijkerwijs het einde betekenen van het verhaal van het “rijzende Afrika.” Dat hoeft immers niet “heel” Afrika te omvatten. Tussen de jaren zestig en negentig van de 20e eeuw had het verhaal van de “Aziatische Tijgers” louter betrekking op Hong Kong, Singapore, Zuid-Korea en Taiwan, terwijl andere ontwikkelingslanden als China er niet bij hoorden. Op dezelfde manier onderscheiden Afrikaanse economieën zich steeds meer van elkaar, zodat ze individueel moeten worden beoordeeld, op basis van de verdiensten van hun respectievelijke economische beleid.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/ZIdlXxW/nl;

Handpicked to read next

  1. Television sets showing a news report on Xi Jinping's speech Anthony Wallace/Getty Images

    Empowering China’s New Miracle Workers

    China’s success in the next five years will depend largely on how well the government manages the tensions underlying its complex agenda. In particular, China’s leaders will need to balance a muscular Communist Party, setting standards and protecting the public interest, with an empowered market, driving the economy into the future.

  2. United States Supreme Court Hisham Ibrahim/Getty Images

    The Sovereignty that Really Matters

    The preference of some countries to isolate themselves within their borders is anachronistic and self-defeating, but it would be a serious mistake for others, fearing contagion, to respond by imposing strict isolation. Even in states that have succumbed to reductionist discourses, much of the population has not.

  3.  The price of Euro and US dollars Daniel Leal Olivas/Getty Images

    Resurrecting Creditor Adjustment

    When the Bretton Woods Agreement was hashed out in 1944, it was agreed that countries with current-account deficits should be able to limit temporarily purchases of goods from countries running surpluses. In the ensuing 73 years, the so-called "scarce-currency clause" has been largely forgotten; but it may be time to bring it back.

  4. Leaders of the Russian Revolution in Red Square Keystone France/Getty Images

    Trump’s Republican Collaborators

    Republican leaders have a choice: they can either continue to collaborate with President Donald Trump, thereby courting disaster, or they can renounce him, finally putting their country’s democracy ahead of loyalty to their party tribe. They are hardly the first politicians to face such a decision.

  5. Angela Merkel, Theresa May and Emmanuel Macron John Thys/Getty Images

    How Money Could Unblock the Brexit Talks

    With talks on the UK's withdrawal from the EU stalled, negotiators should shift to the temporary “transition” Prime Minister Theresa May officially requested last month. Above all, the negotiators should focus immediately on the British budget contributions that will be required to make an orderly transition possible.

  6. Ksenia Sobchak Mladlen Antonov/Getty Images

    Is Vladimir Putin Losing His Grip?

    In recent decades, as President Vladimir Putin has entrenched his authority, Russia has seemed to be moving backward socially and economically. But while the Kremlin knows that it must reverse this trajectory, genuine reform would be incompatible with the kleptocratic character of Putin’s regime.

  7. Right-wing parties hold conference Thomas Lohnes/Getty Images

    Rage Against the Elites

    • With the advantage of hindsight, four recent books bring to bear diverse perspectives on the West’s current populist moment. 
    • Taken together, they help us to understand what that moment is and how it arrived, while reminding us that history is contingent, not inevitable


    Global Bookmark

    Distinguished thinkers review the world’s most important new books on politics, economics, and international affairs.

  8. Treasury Secretary Steven Mnuchin Bill Clark/Getty Images

    Don’t Bank on Bankruptcy for Banks

    As a part of their efforts to roll back the 2010 Dodd-Frank Act, congressional Republicans have approved a measure that would have courts, rather than regulators, oversee megabank bankruptcies. It is now up to the Trump administration to decide if it wants to set the stage for a repeat of the Lehman Brothers collapse in 2008.