stiglitz289_SAUL LOEBAFP via Getty Images_bidenrescueplan Saul Loeb/AFP via Getty Images

Het inflatie-dwaalspoor

NEW YORK – Lichte stijgingen van het inflatiecijfer in de Verenigde Staten en Europa hebben de ongerustheid op de financiële markten aangewakkerd. Heeft de regering van de Amerikaanse president Joe Biden het risico gelopen de economie te oververhitten met haar reddingspakket van 1,9 biljoen dollar en haar plannen voor extra uitgaven om te investeren in infrastructuur, het scheppen van werkgelegenheid en het ondersteunen van Amerikaanse gezinnen?

Dergelijke zorgen zijn voorbarig, gezien de grote onzekerheid waarmee we nog steeds zijn omgeven. We hebben nog nooit een door een pandemie veroorzaakte inzinking meegemaakt, met een onevenredig steile recessie in de dienstensector, een ongekende toename van de ongelijkheid en stijgende spaarquotes. Niemand weet zelfs of en wanneer COVID-19 in de geavanceerde economieën zal worden bedwongen, laat staan wereldwijd. Terwijl we de risicoʼs afwegen, moeten we ook plannen maken voor alle onvoorziene omstandigheden. Naar mijn mening heeft de regering-Biden terecht besloten dat de risicoʼs van te weinig doen veel groter zijn dan de risicoʼs van te veel doen.

Bovendien is een groot deel van de huidige inflatiedruk het gevolg van knelpunten aan de aanbodzijde op korte termijn, die onvermijdelijk zijn wanneer een tijdelijk stilgelegde economie weer op gang wordt gebracht. We hebben geen tekort aan mondiale capaciteit om autoʼs of halfgeleiders te bouwen; maar wanneer alle nieuwe autoʼs halfgeleiders gebruiken en de vraag naar autoʼs in onzekerheid is gehuld (zoals tijdens de pandemie), zal de productie van halfgeleiders worden beperkt. Meer in het algemeen is het coördineren van alle productie-inputs in een complexe geïntegreerde wereldeconomie een enorm moeilijke taak, die wij gewoonlijk als vanzelfsprekend beschouwen omdat de dingen zo goed werken en de meeste aanpassingen ʻin de margeʼ gebeuren.

Nu het normale proces is onderbroken, zullen zich haperingen voordoen, en deze zullen zich vertalen in prijsstijgingen voor het ene of het andere product. Maar er is geen reden om aan te nemen dat deze bewegingen de inflatieverwachtingen zullen aanwakkeren en aldus een inflatoire dynamiek zullen genereren, vooral gezien de algemene overcapaciteit in de wereld. Het is de moeite waard eraan te herinneren hoe onlangs sommigen van degenen die nu waarschuwen voor inflatie als gevolg van een te grote vraag, spraken over ʻseculiere stagnatieʼ als gevolg van een ontoereikende geaggregeerde vraag (zelfs bij een rentevoet van nul).

In een land met diepe, reeds lang bestaande ongelijkheden, die door de pandemie zijn blootgelegd en nog zijn verergerd, is een krappe arbeidsmarkt precies wat de dokter heeft voorgeschreven. Wanneer de vraag naar arbeid groot is, stijgen de lonen aan de onderkant en komen gemarginaliseerde groepen op de arbeidsmarkt. Natuurlijk is de exacte krapte van de huidige Amerikaanse arbeidsmarkt een punt van discussie, gezien de berichten over tekorten aan arbeidskrachten, ondanks het feit dat de werkgelegenheid nog steeds duidelijk onder het niveau van vóór de crisis ligt.

Conservatieven wijten de situatie aan te genereuze werkloosheidsuitkeringen. Maar uit econometrische studies waarin het arbeidsaanbod in de verschillende VS-staten wordt vergeleken, blijkt dat dit soort ontmoedigende effecten op de arbeidsmarkt beperkt zijn. En hoe dan ook, de verruimde werkloosheidsuitkeringen lopen in de herfst af, ook al zullen de wereldwijde economische gevolgen van het virus blijven aanhouden.

Back to Health: Making Up for Lost Time
Back-to-Health_event_Promotion-1_16x9

Back to Health: Making Up for Lost Time

The COVID-19 crisis has laid bare systemic inequities that will have to be addressed if we are ever going to build more sustainable, resilient, and inclusive societies. Join us on June 23, 2021, for our latest live virtual event, Back to Health: Making Up for Lost Time, where leading experts will examine the immediate legacy of the pandemic and explore solutions for bringing all communities and societies back to health.

REGISTER NOW

In plaats van ons zorgen te maken over de inflatie, moeten we ons zorgen maken over wat er met de totale vraag zal gebeuren wanneer de middelen uit de reddingspakketten opdrogen. Veel mensen aan de onderkant van de inkomens- en vermogensverdeling hebben grote schulden opgebouwd – waaronder in sommige gevallen meer dan een jaar huurachterstand, als gevolg van tijdelijke bescherming tegen uitzetting.

De lagere bestedingen van huishoudens met schulden zullen waarschijnlijk niet worden gecompenseerd door de huishoudens aan de top, van wie de meesten tijdens de pandemie spaartegoeden hebben opgebouwd. Aangezien de bestedingen aan duurzame consumptiegoederen de afgelopen zestien maanden robuust zijn gebleven, lijkt het waarschijnlijk dat de welgestelden hun extra spaargeld zullen behandelen als iedere andere meevaller: als iets dat moet worden belegd of langzaam moet worden uitgegeven over een periode van vele jaren. Tenzij er nieuwe overheidsuitgaven komen, zou de economie opnieuw te lijden kunnen krijgen van een ontoereikende geaggregeerde vraag.

Bovendien: zelfs als de inflatiedruk echt zorgwekkend zou worden, beschikken wij over instrumenten om de vraag te temperen (en het gebruik ervan zou de langetermijnvooruitzichten van de economie zelfs versterken). Om te beginnen is er het rentebeleid van de Federal Reserve (de Fed, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken). Het afgelopen decennium van bijna-nul rentetarieven is economisch niet gezond geweest. De schaarstewaarde van kapitaal is niet nul. Lage rentetarieven verstoren de kapitaalmarkten, doordat zij een zoektocht naar rendement op gang brengen die tot buitensporig lage risicopremies leidt. Een terugkeer naar normalere rentetarieven zou een goede zaak zijn (hoewel de rijken, die het meest hebben geprofiteerd van dit tijdperk van een superlage rente, daar wellicht anders over denken).

Zeker, sommige commentatoren kijken naar de risico-evaluatie van de Fed en vrezen dat zij niet zal ingrijpen wanneer dat nodig is. Maar ik denk dat de uitspraken van de Fed juist zijn geweest, en ik vertrouw erop dat haar standpunt zal veranderen als en wanneer het bewijsmateriaal dat vereist. Het instinct om de inflatie te bestrijden zit verankerd in het DNA van centrale bankiers. Als zij inflatie niet zien als het belangrijkste probleem waar de economie momenteel mee te kampen heeft, dan zou u dat ook niet moeten doen.

Het tweede instrument bestaat uit belastingverhogingen. Om de economie op de langere termijn gezond te houden, zijn veel meer overheidsinvesteringen nodig, die betaald moeten worden. De verhouding tussen de Amerikaanse belastingen en het bbp is veel te laag, vooral gezien de enorme ongelijkheid in Amerika. Er is dringend behoefte aan progressievere belastingen, om nog maar te zwijgen van meer milieubelastingen om de klimaatcrisis aan te pakken. Dat gezegd zijnde, is het volkomen begrijpelijk dat men aarzelt om nieuwe belastingen in te voeren zolang de economie in een precaire toestand verkeert.

We moeten het huidige ʻinflatiedebatʼ nemen voor wat het is: een afleidingsmanoeuvre van degenen die de inspanningen van de regering-Biden om een aantal van Amerikaʼs meest fundamentele problemen aan te pakken, willen dwarsbomen. Succes zal meer overheidsuitgaven vergen. De VS heeft het geluk eindelijk economisch leiderschap te hebben dat niet zwicht voor angstzaaierij.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/AMwKXQ1nl