46

Amerika moet een besluit nemen over de staatsschuld

BOGOTÁ – Moet de Amerikaanse regering proberen zo lang mogelijk te blijven profiteren van de huidige ultra-lage leenkosten door staatsobligaties met een langere looptijd uit te gaan geven? Dat is een lastige vraag, maar nu de totale schuldenlast toch al hoog is (om maar te zwijgen van de niet-gefinancierde pensioenverplichtingen en gezondheidszorgkosten, die waarschijnlijk allebei nog zullen stijgen), is de tijd misschien gekomen.

Tot nu toe hebben het Amerikaanse ministerie van Financiën en de Federal Reserve Board (het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken, kortweg de Fed) in eendrachtige samenwerking geprobeerd de langlopende staatsschuld laag te houden, om de rente voor de particuliere sector te beperken. Op dit moment bedraagt de gemiddelde looptijd van de Amerikaanse staatsschuld (inclusief de balans van de Fed) nog geen drie jaar, veel minder dan die van de meeste Europese landen, zelfs als je rekening houdt met de kwantitatieve versoepelingsprogramma's van hun eigen centrale banken.

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

De voorkeur voor kortetermijnleningen als middel om de economie aan te jagen heeft tot nu toe zin gehad. Gezien het feit dat de rente op Amerikaanse staatsobligaties met een looptijd van dertig jaar grofweg 200 basispunten hoger ligt dan die op obligaties met een looptijd van één jaar, heeft het kortetermijnlenen de overheid ook geld bespaard.

Maar de overheid mag niet als een bank of een hedgefonds opereren, door zich te laven aan kortetermijnobligaties ter financiering van langetermijnprojecten. Dat is te riskant. Nu de netto Amerikaanse schuld al 82% van het nationaal inkomen bedraagt, kunnen de potentiële begrotingslasten van een snelle rentestijging enorm zijn.

Niemand beweert dat zo'n stijging waarschijnlijk of aanstaande is, maar de kansen daarop zijn niet zo triviaal als sommigen graag zouden willen doen geloven. Om te beginnen kan de rente plotseling stijgen in geval van een oorlog of een andere catastrofale gebeurtenis. Minder dramatisch, maar waarschijnlijker is dat de Fed op een dag een manier zal vinden om de inflatieverwachtingen omhoog te stuwen, die – zoals in de meeste geavanceerde economieën – de laatste tijd alleen maar omlaag zijn gegaan. Als de inflatieverwachtingen inderdaad gaan stijgen, zal dat de rente een impuls geven.

Een stijging van de leenkosten kan ook voortvloeien uit zelf-toegebrachte schade. Stel bijvoorbeeld dat de Amerikaanse kiezers een onvoorspelbare en incompetente zakenman als president aanwijzen, een man die een faillissement beschouwt als een normaal bedrijfsongeval. Omgekeerd is het niet moeilijk je een reeks zeer populistische leiders voor te stellen, die het idiote idee omarmen dat het niveau van de staatsschuld fundamenteel irrelevant is en nooit een obstakel mag vormen voor de maximalisatie van de overheidsuitgaven.

Helaas: als de VS ooit geconfronteerd zullen worden met een abrupte normalisatie van de rente, kan dat tot aanzienlijke aanpassingen van de belastingen en bestedingen nopen. En de totale kosten daarvan, inclusief die van de werkloosheid, zouden vrijwel zeker in onevenredige mate op de armen neerkomen – een feit dat de populisten die menen dat schuld een “free lunch” is gemakshalve negeren.

Bedenk dat het verlengen van de looptijd van staatsobligaties niet hoeft te betekenen dat je minder kunt lenen. De meeste economen zijn het erover eens dat grotere tekorten zinvol zijn als ze worden gebruikt voor noodzakelijke verbeteringen in de infrastructuur en het onderwijs, om maar te zwijgen van de verhoging van de binnenlandse veiligheid, ook op het gebied van het internet. Er is een aanzienlijke lijst van nog niet aangepakte, waardevolle projecten, en de reële (aan de inflatie aangepaste) rente is laag (hoewel, op de juiste manier gemeten, de reële rente aanzienlijk hoger zou kunnen zijn dan uit de officiële gegevens blijkt, vooral omdat de overheid door haar onvermogen om op adequate wijze rekening te houden met de voordelen van nieuwe goederen ertoe wordt aangezet de inflatie te overdrijven). Je kunt alleen maar hopen dat de volgende president een task-force voor de infrastructuur in het leven zal roepen, met aanzienlijke onafhankelijkheid en met de technocratische expertise om te helpen projectvoorstellen te cureren, zoals de pre-Brexit-regering van Groot-Brittannië dat heeft gedaan.

Door de controle over de mondiale reservemunt hebben de VS ruimte om te lenen; niettemin moeten die leningen verstandig worden gestructureerd. Een paar jaar geleden was het voor de Fed nog steeds verstandig haar best te doen de leenkosten op de langere termijn omlaag te brengen. Nu de economie zich aan het normaliseren is, lijken de argumenten voor creatief beleid als kwantitatieve versoepeling, waardoor de staatsschulden feitelijk kortlopend worden doordat de langetermijnobligaties uit de markt worden gehaald, veel zwakker dan voorheen.

Dat is de reden dat de tijd voor het Amerikaanse ministerie van Financiën is aangebroken om leningen met een langere looptijd te overwegen dan het de afgelopen jaren heeft gedaan. Vandaag de dag zijn de obligaties met de langste looptijd die de Amerikaanse overheid uitgeeft obligaties met een aflossingstermijn van dertig jaar. Maar Spanje is erin geslaagd tegen een zeer lage rente obligaties met een looptijd van vijftig jaar uit te geven, terwijl Ierland, België en zelfs Mexico met honderdjarige obligaties op de markt zijn gekomen. Zeker, er is geen enkele garantie dat de rente in de toekomst niet nóg meer gaat dalen, maar het punt is het creëren van een minder riskante stroom van toekomstige rentelasten.

Veel linkse analisten wijzen naar Japan, waar de nettoschuld ongeveer 140% van het bbpbedraagt, als bewijs dat een veel hogere schuld een goed idee is, ondanks het bloedeloze groeitempo van het land. De implicatie is dat je je weinig zorgen over de schuld hoeft te maken, en al helemaal niet over de aflossingstermijn ervan. Maar feitelijk zijn de Japanse beleidsmakers en economen behoorlijk bezorgd, en bevelen ze niet aan dat andere landen de schuldpositie van hun land imiteren.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Europa verkeert uiteraard in een heel andere situatie, met een veel hogere werkloosheid, waardoor het een veel sterker argument heeft voor het blijven nastreven van stimuleringsmaatregelen, ondanks het risico van hogere aflossingslasten in de toekomst. Maar nu de Amerikaanse economie een solide herstel laat zien, zou de beste aanpak in de VS wel eens een snellere beweging naar een normalisatie van het obligatiebeleid kunnen zijn, en er niet van uit te gaan dat buitenlandse crediteuren geduldig zullen willen afwachten in welke richting het Amerikaanse beleid zich zal ontwikkelen.

Vertaling: Menno Grootveld