President of Liberia Ellen Johnson Sirleaf John Moore/Getty Images

Afrikaanse vrouwen naar de top

TORONTO – Afrika heeft een lange geschiedenis van vrouwelijk leiderschap. Toch kan leiderschap een lastige uitdaging zijn voor de jonge vrouwen van het continent, als gevolg van de aanhoudende obstakels voor succes. Als Afrikaanse landen – en de vrouwen van Afrika – hun potentieel willen waarmaken, zal dit moeten veranderen.

Vrouwen zijn als leiders opgetreden in de frontlinies van de Afrikaanse onafhankelijkheidsstrijd. Koningin Anna Nzinga, de monarch van de Ndongo- en Matamba-koninkrijken in wat nu Angola is, heeft decennialang gevochten om haar volkeren te beschermen tegen de Portugezen en hun groeiende slavenhandel. In 1900 gaf Yaa Asantewaa, de koningin-moeder van het Ashanti-rijk (onderdeel van het moderne Ghana), leiding aan een opstand tegen het Britse kolonialisme. Bijna drie decennia later organiseerden vrouwen in zuidoost-Nigeria een rebellie, die bekendstaat als de Aba Women’s Riots, tegen het Britse koloniale beleid.

Recentelijker heeft president Ellen Johnson Sirleaf – een winnares van de Nobelprijs voor de Vrede – haar land naar verzoening en wederopbouw geleid na een tien jaar durende burgeroorlog, terwijl ze intussen een verwoestende Ebola-epidemie onder controle wist te brengen. De voormalige  minister van Volksgezondheid van Rwanda, Agnes Binagwaho, heeft haar carrière gewijd aan het bereiken van gelijke toegang tot de gezondheidszorg in haar land en daarbuiten. Als jonge tiener stemde Kakenya Ntaiya ermee in besneden te worden (een traditionele  rite de passage van de Maasai), in ruil voor de mogelijkheid een opleiding te kunnen volgen. Na een PhD te hebben behaald in de onderwijskunde stichtte zij Kakenya’s Dream, dat zich richt op het opleiden van meisjes, het stopzetten van schadelijke traditionele praktijken en het verheffen van landelijke gemeenschappen in Kenia.

Maar de obstakels voor het leiderschap van vrouwen in Afrika blijven vandaag de dag systemisch en wijdverbreid, en ze beginnen al vroeg – thuis, waar van meisjes wordt verwacht dat ze meer verantwoordelijkheid nemen en taken volbrengen als het verzorgen van kinderen, koken en de was doen. Deze en andere factoren ondermijnen de onderwijsprestaties van Afrikaanse meisjes: 47% voltooit nooit haar school of gaat daar zelfs nooit naar toe.

De wegen die meisjes moeten bewandelen worden er niet makkelijker op als ze opgroeien. Van beperkte landrechten tot de aanhoudende verwachting dat zij het grootste deel van het onbetaalde werk in de huishouding moeten verrichten, worden vrouwen in Afrika geconfronteerd met grote economische, juridische en culturele barrières voor hun vooruitgang. Volgens het Gender Gap Report van het World Economic Forum heeft het ten zuiden van de Sahara gelegen deel van Afrika de ongelijkheid qua economische ontwikkeling met slechts 68% gedicht, terwijl het er nog steeds veel waarschijnlijker is dat vrouwen werkloos zijn, of te weinig werk of slecht betaald werk in de informele sector hebben.

Maar hoewel de obstakels voor het leiderschap van vrouwen enorm zijn, zijn ze niet onoverkomelijk. Of het nu gaat om de politiek, de gezondheidszorg, het recht of de techniek, Afrikaanse vrouwen laten de wereld zien hoe ze het leiderschapspotentieel van hun mede-vrouwen kunnen ontketenen.

What do you think?

Help us improve On Point by taking this short survey.

Take survey

In Oeganda weerhoudt Favourite Regina vluchtelingenmeisjes ervan op jonge leeftijd te trouwen en zwanger te worden, als onderdeel van een initiatief onder leiding van CIYOTA, een door jongeren geleide, op vrijwilligers draaiende organisatie in het Kyangwali-vluchtelingenkamp. In Nigeria heeft Blooming Soyinka zes economisch achtergestelde en lichamelijk beperkte nijverheidslieden in dienst bij Africa Blooms, zodat voor deze werknemers en hun gezinnen de omstandigheden worden geschapen waarin ze tot bloei kunnen komen en hun kinderen een opleiding kunnen geven. In Kenia ontwikkelt Fanice Nyatigo MammaTips, een app die tijdig informatie zal verstrekken over zwangerschap, borstvoeding, inentingen en andere belangrijke gezondheidszaken voor jonge moeders. Dit zijn jonge mensen – allemaal Mastercard Foundation Scholars – die we in de gaten moeten houden, omdat ze nog maar net zijn begonnen de reikwijdte van hun potentieel als leiders te demonstreren.

Afrika heeft zulke opmerkelijke vrouwelijke leiders nodig. En hoewel er nog maar weinig onderzoek is gedaan naar de vraag hoe we het vrouwelijk leiderschap in Afrika kunnen bevorderen, blijkt uit de eerste resultaten dat er verschillende routes zijn die jonge Afrikaanse vrouwen kunnen nemen – en die we kunnen steunen – om hun gerechtigde plaats in te nemen tussen de leiders van het continent.

Om te beginnen blijkt uit de ervaring dat – hoewel onderwijs een belangrijke rol speelt – dit niet genoeg is. Doelbewuste investeringen in leiderschapsprogramma's voor jonge vrouwen zijn eveneens cruciaal. Jonge vrouwen hebben behoefte aan mogelijkheden om leiderschap in de praktijk te brengen, of dat nu op school, op de werkplek of in de gemeenschap is. En ze hebben ondersteunende plekken nodig waar ze deze vaardigheden kunnen vervolmaken, netwerken kunnen bouwen en steun kunnen verkrijgen.

Bovendien is erkenning van het talent en het potentieel van jonge vrouwen nodig om hun vertrouwen en hun eigendunk te voeden, en hun profiel buiten hun onmiddellijke gemeenschap te laten uitstijgen. Mentoren en rolmodellen – vooral vrouwelijke – zijn ook buitengewoon waardevol.

Dit is niet alleen een taak voor Afrikaanse regeringen of plaatselijke NGO's. In alle mondiale beleidsdiscussies over onderwijs, het milieu, de wetenschap en de gezondheidszorg moet expliciet de vraag worden gesteld hoe we kunnen zorgdragen voor de ontwikkeling van vrouwelijke leiders.

De ambitieuze jonge vrouwen van Afrika worden vaak gemotiveerd door het verlangen om iets terug te geven aan hun gemeenschappen. We moeten ze het vermogen geven om dat te doen.

Als we jonge vrouwen de juiste steun bieden, zullen ze hun gemeenschappen, hun continent en de wereld veranderen. Ze zullen ethisch leiderschap bieden, geïnspireerd door gedeelde waarden, een passie voor gemeenschap, en een toewijding aan een rooskleuriger toekomst. Voor degenen onder ons die geloven in hun potentieel, is het een privilege hen op deze reis te mogen begeleiden.

Vertaling: Menno Grootveld

http://prosyn.org/E1vJP7i/nl;