0

De politiek achter de uitroeiing van Polio

CAMBRIDGE – Nog maar enkele jaren geleden leek de mondiale campagne om polio uit te roeien tot stilstand gekomen. Na tientallen jaren van uitroeiingsinspanningen bleef het virus koppig endemisch in Pakistan, Afghanistan, en Nigeria. Toen werd in 2013 en 2014 ontdekt dat het was teruggekeerd naar zeven eerder poliovrije landen in Afrika en het Midden-Oosten, wat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) ertoe bewoog om de heropleving van de ziekte te verklaren tot een ‘noodsituatie qua volksgezondheid van internationale zorg.’

Ondanks deze recidive is de wereld vandaag dichter bij het uitroeien van polio dan ooit. In 2015 waren er slechts 74 nieuwe gevallen van de ziekte, 80% minder dan het jaar daarvoor en het laagste jaartotaal ooit. En alle gevallen waren geconcentreerd in slechts twee landen: 54 in Pakistan en 20 in Afghanistan. Bovendien is het meer dan anderhalf jaar geleden dat het virus voor het laatst in Afrika werd vastgesteld.

 1972 Hoover Dam

Trump and the End of the West?

As the US president-elect fills his administration, the direction of American policy is coming into focus. Project Syndicate contributors interpret what’s on the horizon.

De redenen achter deze opmerkelijke wending zijn leerzaam, en illustreren de uitdagingen waar gezondheidswerkers mee te maken hebben en de beste manieren om deze te overkomen.

De barrières om polio uit te roeien zijn niet langer zuiver medisch; de ziekte komt niet meer voor waar vaccinatieprogramma’s ongehinderd doorgang kunnen vinden. De afgelopen vijf jaar zijn er vrijwel exclusief poliogevallen voorgekomen in vijf door conflict getroffen landen: Nigeria, Pakistan, Afghanistan, Somalië, en Syrië. Omdat vaccinatieprogramma’s worden geleid door nationale overheden en de WHO, die als gespecialiseerd agentschap van de Verenigde Naties nauw samenwerkt met erkende regimes, kan het in gebieden waar militanten een oorlog tegen de staat voeren lastig zijn om te vaccineren.

De daling in het aantal poliogevallen is grotendeels voortgekomen uit de verbeterde toegang tot dit soort gebieden. In Nigeria en Pakistan konden vaccinatieprogramma’s doorgang vinden nadat het leger staatscontrole over door conflict getroffen gebieden wist te verzekeren.

De meeste gevallen van polio kwamen voor in noord- en oost-Nigeria, waar de terroristische beweging Boko Haram immunisatiewerkers had gedood en ontvoerd, waarmee ze de vaccinatieprogramma’s verstoorden en meer dan een miljoen kinderen onbeschermd lieten. Nadat een regionale troepenmacht de groep richting nauwelijks bevolkte berggebieden en wouden verdreef kregen immunisatiewerkers toegang tot voorheen door rebellen gecontroleerde regio’s.

In Pakistan concentreert polio zich in de Federaal Bestuurde Stamgebieden in het noordwesten van het land, waar de Taliban het meeste macht hebben. In 2012 verboden militante leiders in de regio inentingsprogramma’s vanwege de reden dat ze gebruikt zouden worden om informatie te verkrijgen voor drone-aanvallen door Verenigde Staten. Als gevolg hiervan werden 1 tot 3,5 miljoen Pakistaanse kinderen niet gevaccineerd.

Dit veranderde in de zomer van 2014, toen het Pakistaanse leger grote gedeelten van de regio onder staatscontrole wist te brengen. In een enkel jaar daalde het aantal poliogevallen van 306 naar 54.

Het gebruik van troepen om controle over door conflict verscheurde gebieden te krijgen is niet de enige manier om de toegang voor poliowerkers te vergroten, en in sommige gevallen waarschijnlijk niet de meest effectieve. In Afghanistan, Somalië, en Syrië was de overheid ofwel niet in staat ofwel onwillig om de autoriteit over door rebellen gecontroleerd gebied te verwerven. In plaats daarvan pasten immunisatiewerkers zich aan de politieke realiteit aan en werkten samen met militanten om toegang te krijgen tot de gebieden die onder hun controle stonden.

De Afghaanse Taliban hebben al sinds de jaren ‘90 met poliovaccinatieprogramma’s samengewerkt. In de meeste gevallen hebben lokale leiders immunisatiewerkers verwelkomd, en ze zien vaccinatieprogramma’s als een vorm van patronage die hun autoriteit vergroot. De weinige poliogevallen die zijn vastgesteld zijn ofwel transmissies van over de grens met Pakistan geweest of zijn voorgekomen in gebieden waar het intense conflict tussen de Taliban en de Afghaanse overheid tijdelijk de poliocampagnes verstoord heeft.

De terroristen van al-Shabaab in Somalië daarentegen hebben van het begin af aan poliowerkers verboden te opereren in gebieden onder hun controle, omdat ze vaccinatiecampagnes zien als onderdeel van een buitenlandse campagne om een centraal gezag op te leggen. Er werden tussen 2010 en 2013, toen er een polio-uitbraak plaatsvond, een miljoen kinderen niet ingeënt. Sindsdien hebben immunisatiecampagnes hun toegang tot door rebellen gecontroleerde gebieden vergroot door het inzetten van lokaal gerekruteerd personeel dat binnen de eigen clan werkt, en door toegang te onderhandelen tot lokale militante leiders.

In Syrië, na het begin van de opstand in 2011, weerhield de regering de WHO ervan om te opereren in gebieden buiten haar controle. Meer dan 3 miljoen kinderen werden niet ingeënt tegen polio, wat in 2013 tot een uitbraak leidde in door rebellen gecontroleerde regio’s. In antwoord hierop voerde een ad hoc coalitie van gematigde oppositiegroepen, de Turkse autoriteiten, en lokale NGO’s een serie vaccinatiecampagnes uit en bedwong de uitbraak. De coalitie verkreeg door onderhandelingen toegang tot lokale rebellenleiders, en stelde ze in staat vrijwillige vaccineerders uit te kiezen. Militante groepen – zelfs de zogenoemde Islamitische Staat – stonden immunisatiecampagnes toe in gebieden onder hun controle te opereren.

Fake news or real views Learn More

Er ligt hier een duidelijke les. Succesvolle immunisatiecampagnes moeten zich verzekeren van de steun van de de facto politieke leiders – of dit nou een internationaal erkende staat is of een verketterde militante organisatie. Hoe aan bedenking onderhevig het samenwerken met groepen zoals Islamitische Staat ook moge zijn, het blijft belangrijk om in gedachten te houden dat het hoofddoel van inspanningen zoals de campagne om polio uit te roeien blijft om de gezondheid van mensen waar ook ter wereld te verbeteren.

Vertaling Melle Trap