1

Meten is niet weten

ISTANBUL – Ik gebruikte onlangs Uber (een online service voor het bestellen van een auto met chauffeur) en had niet de gebruikelijke prettige ervaring. De chauffeur kende de buurt niet en, erger dan dat, luisterde niet naar de tom-tom en ging naar links in plaats van naar rechts. Toen Uber mij zoals gewoonlijk vroeg om de chauffeur te beoordelen twijfelde ik niet en gaf ik hem twee van de vijf sterren. Ik was niet wraakzuchtig; ik wilde andere passagiers behoeden tegen een onplezierige ervaring en hoopte dat feedback hem misschien beter zou maken of aan zou moedigen om een ander vak te zoeken.

Maar wat betekenen twee van de vijf sterren? Overduidelijk betekent het slechter dan gemiddeld, wat drie sterren zou zijn. Maar terwijl ik altijd een gemiddelde chauffeur zou verkiezen boven een chauffeur met twee sterren, mocht ik de keuze hebben tussen een twee-sterren chauffeur en een waarvan ik niets weet, dan zou ik waarschijnlijk die met twee sterren kiezen, omdat de angst voor iets slechters dan dat me er van zou weerhouden om een risico te nemen. Dit is een bekend fenomeen dat bekend staat als de ‘afkeer van verlies’; het risico op één ster weegt zwaarder dan de hoop op vijf sterren.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Afgelopen week was ik bezig met het beoordelen van voorstellen voor de ‘Knight News Challenge’. Om het iets makkelijker te maken hadden ze een drie-sterren systeem; ja was drie, twee misschien en één was nee. Het idee was om de waarschijnlijke winnaars te kiezen, de verliezers eruit te halen en om te concentreren op het identificeren van de ‘misschiens’. Dit is een logische manier om je aandacht te richten in een situatie waar een beslissing gemaakt moet worden.

Dit soort beoordelingsoefeningen zijn, net zo als de zaken die ze beoordelen, niet allemaal het zelfde. We leven in een wereld waar alles beoordeeld wordt, of je nou rechter bent, of een individu dat het leven in de moderne wereld probeert te begrijpen. Terwijl wij de Uber chauffeurs beoordelen, beoordelen zij ons natuurlijk ook.

Denk eens na over een businessplan of een verzoek om geld van een stichting. Het ene voorstel zou negen uit tien punten kunnen krijgen, terwijl een ander acht van de twintig krijgt. Het eerste is erg goed maar kan niet veel meer verbeteren, terwijl het tweede niet zo heel goed is, maar potentieel heeft om veel beter te worden. Ze kunnen niet echt goed vergeleken worden; het ene is een veilige keuze, maar zal waarschijnlijk niet zo’n grote impact hebben, terwijl het andere riskanter is maar uiteindelijk misschien meer de moeite waard. Als jij ergens een klant bent die een product koopt dat gewoon moet werken, dan ga je voor de negen. Maar als jij een investeerder bent die denkt ergens aan te kunnen verdienen, dan ga je voor de acht uit twintig.

Mensen helpen om helder over dit soort getallen na te denken is belangrijk. Mensen willen eenvoud, maar tegelijkertijd, in een wereld van gerichte marketing, customization en precisie, (waarin verkopers hun best doen om consumenten precies te geven wat ze willen) kunnen ze zichzelf helpen door helder na te denken en hun voorkeuren te specificeren.

Stel je voor dat je kanker hebt. De doctoren zeggen dat je waarschijnlijk nog twee jaar te leven hebt, of een verwachte verbetering van 50% om te ‘overleven’ (de medische terminologie om te zeggen dat je nog minstens vijf jaar zal leven) als je chemotherapie ondergaat. Met andere woorden je kan nog twee jaar hebben waarin je langzaam achteruit gaat en enige pijn zal lijden, of drie jaar van zware behandelingen, een ‘chemo brein’, haarverlies en verlies van waardigheid.

Als je denkt dat dit soort getallen niet vergelijkbaar zijn, heb je gelijk; dat is juist het probleem (en de cijfers zijn misschien ook nog eens gebaseerd op een beperkte dwarsdoorsnede van mensen die niet echt met jou vergelijkbaar zijn). Maar, terwijl de timing onzeker is, zijn de uitkomsten vrij duidelijk. Wat je natuurlijk echt wil is genezing, niet slechts een minimale verlenging van je levensverwachting, maar niets is zeker. Het klinkt als een makkelijke keuze, maar misschien wil je wel alleen maar overleven om je dochter te zien afstuderen, of om je zoon te zien trouwen. Het zou fijn zijn om dit soort cijfers beter te begrijpen.

Bij HICCup (Health Initiative Coordinating Counsil), een startup die ik begonnen ben, hebben we zelfs op het gebied van de bevolking last van een aantal van dezelfde  complexe factoren. Hoe meet je vooruitgang in gezondheid? Het is niet zo dat, zoals een benevelde analist suggereerde, ‘een vooruitgang (vermindering) van 20% bij hartaanvallen, plus een vooruitgang (vermindering) van 30% in het voorkomen van diabetes,  gelijk staat aan een verbetering van 50%’. Je moet deze verbeteringen middelen om uit te komen op een getal ergens tussen de 20% en 30%. Maar hoe vergelijk je diabetes met hartaanvallen, of het verlengen van je leven met de kwaliteit van leven?

Er is ook nog, op elk vakgebied, de vraag wat data nou echt betekenen. Een van mijn favoriete (treurige) verhalen gaat over de consumenten kredietratings in Rusland. Een bankier vertelde mij een keer dat zijn analisten in Rusland bij het maken van de beslissing wie er een lening krijgt een tekort aan data hadden en aan hadden genomen dat het hebben van een strafblad een makkelijke manier zou zijn om de rotte appels er tussen uit te halen.

Maar toen de bank deze cijfers doorvoerde, ontdekte ze dat, alhoewel de helft van de mensen die zich opgaven voor makkelijk krediet met hoge rentes een politiedossier had, dit geen effect leek te hebben op de mate van terugbetalen. Ik denk dat reden was dat de mensen zonder politiedossier de middelste 50% waren. Daar onder stond de 25% die wel een dossier had vanwege een of andere vorm van slecht gedrag. Bovenaan stond de 25% die een dossier hadden voor uitzonderlijk goed gedrag, zoals het weigeren van omkoping of het niet meedoen aan corruptie.

De moraal van dit verhaal is dat cijfers niet alles zeggen. Gaan we naar een situatie toe waar we kijken naar de prijs van iets omdat we die kunnen meten, terwijl we alle andere dingen die er toe doen buiten beschouwing laten? Dit fenomeen heeft er voor gezorgd dat de vliegindustrie grotendeels niet winstgevend meer is en de klanten steeds ontevredener zijn. Kwaliteit was ooit inbegrepen bij de prijs van je ticket. Nu word je daar, met bijbetalingen voor de keuze van je plek, maaltijden en dat soort zaken, apart voor aangeslagen.

Om kort te gaan, de keuzeparadox (zoals zo mooi beschreven in een boek met dezelfde titel door Barry Schwartz) houdt in dat teveel keuze ons in verwarring brengt en de mogelijkheid op spijt achteraf vergroot. Hoe kunnen we er zeker van zijn dat we precies krijgen wat we willen en dat iets anders niet beter zou zijn?

Fake news or real views Learn More

Of het zou ook nog kunnen dat het grootste geluk er in ligt dat je je om dit soort zaken geen zorgen hoeft te maken.

Vertaling: M. Trap