23

Kan de eurozone maar beter snel ontploffen?

NEW YORK – Of de eurozone levensvatbaar is of niet blijft een open kwestie. Maar wat als het uiteenvallen van de zone louter kan worden uitgesteld, en niet vermeden? Als dat zo is, zou het voor zich uit schuiven van het onvermijdelijke het eindspel alleen maar erger maken – veel erger.

Duitsland begint steeds meer te beseffen dat als de aanpassingen die nodig zijn om de groei, concurrentiekracht en houdbaarheid van de schulden van de periferielanden van de eurozone te herstellen eerder het gevolg zullen zijn van bezuinigingen en interne devaluaties dan van schuldsanering en een uittreden uit de euro van één of meer landen (wat zou leiden tot de herinvoering van scherp gedevalueerde nationale munten), de kosten zeer waarschijnlijk in de biljoenen euro's zullen lopen. Er zal toereikende officiële financiering nodig zijn om buitenlandse en zelfs binnenlandse beleggers in de gelegenheid te stellen zich terug te trekken. Wanneer beleggers hun kwetsbaarheid voor de obligaties en aandelen van de staten, banken en bedrijven uit de periferie van de eurozone terugbrengen, zullen de onevenwichtigheden op de markten moeten worden gefinancierd. Het aanpassingsproces zal vele jaren duren en de kapitaalvlucht zal aanhouden totdat de geloofwaardigheid van het beleid volledig is hersteld, waardoor enorme hoeveelheden officiële financiering nodig zullen blijven.

Tot voor kort kwam die officiële financiering van de monetaire autoriteiten (de Europese Financiële Stabiliteits Faciliteit, binnenkort het Europees Stabiliteits Mechanisme) en het Internationale Monetaire Fonds. Maar steeds vaker is die officiële financiering afkomstig van de Europese Centrale Bank (ECB) – eerst via obligatie-aankopen en daarna via liquiditeitssteun voor de banken en de daaruit voortvloeiende opbouw van balansen binnen het zogenoemde “Target2”-betalingssysteem van de eurozone. Nu de versterking van de verdedigingswerken met behulp van belastinggeld in Duitsland en andere landen politiek steeds gevoeliger is komen te liggen, wil de ECB een nieuwe ronde van grootschalige financiering verstrekken aan Spanje en Italië (via nog meer obligatie-aankopen).

Duitsland en de kernstaten van de eurozone hebben dus in steeds grotere mate de officiële financiering van de noodlijdende lidstaten van de eurozone aan de ECB uitbesteed. Als Italië en Spanje illiquide maar solvabel zijn, en de grootschalige financiering de bezuinigingen en de economische hervormingen genoeg tijd biedt om de houdbaarheid van de schulden, de concurrentiekracht en de groei te herstellen, zal de huidige strategie werken en de eurozone overleven.