Two students encourage others to join 'Democracy and Citizenship Club' Kaveh Kazemi/Getty Images

Американдықтар қалайша ресейлік дезинформацияға берілді?

АТЛАНТА – АҚШ президенті Дональд Трамптың сайланғанына бір жылдан асқанымен,  оның сайлауда жеңіске жету жолы әлі де қызу талқыланып жатыр және назар мұндағы Ресейдің рөліне ақырындап ауысып келеді. Ресейдің 2016 жылғы сайлау науқанына аралысуына қатысты тергеудегі әрбір жаңа дәлел АҚШ-тың демократиялық үдерісінің осалдығын ерекше байқатып жатыр.

Өткен аптада Конгресске Facebook, Google және басқа да әлеуметтік медиа алыптарды олардан онлайн жарнама сатып алатындардың атын жариялауға мәжбүрлейтін заңнама қарастыруға ұсынылды, осылайша Ресейдің сайлау кезінде пайдаланған айлакерлік жолы жабылды. Алайда, техникалық түзетулер мен корпоративтік азаматтардың жақсырақ жұмыс жасаймыз деп берілген  қоғамдық уәделері тек кеңінен таралған мәселені ғана шешеді.

Бұдан да қиыны демократияның жұмыс істеуі үшін маңызды болып табылатын институттарды, атап айтқанда, азаматтық білім беру мен жергілікті журналистиканы күшейту болады. Осы салаларда жұмыс жасалмаса, Америка демократиялық үдерісіне қауіп төніп, ол ел дауыс берген сайын жаңарып отырады.

Ресей президенті Владимир Путиннің барлаушы қызметкерлері әлеуметтік медиада шабуылдар жасап, дұрыс жолды таңдады. Facebook барлық мобильді әлеуметтік медиа трафигінің 80% -ын қамтиды, ал Google онлайн ақпарат іздеуге байланысты барлық жарнамалардың 90% -ын қамтиды. Осы екі платформаны он мыңдаған жалған пайдаланушылардың автоматтандырылған хабарламаларымен толтыру арқылы Ресей экономикалық, нәсілдік және саяси мәселелер бойынша араздықты жасауға мүмкіндік алды.

Олар бұл істерін арзан жолмен жасады. Бір талдауға сәйкес, Facebook-те қарапайым жарнама сатып алу арқылы ресейлік агенттер жүздеген миллион рет Ресейдің жалған хабарын «бөлісуге» мүмкіндік беретін Facebook-тің клиентті нақтылап таңдау құралдары сияқты онлайн жарнама деректеріне қол жеткізді. Осы жасырын шабуылда бір уақытта 400 мыңға жуық боттар - автоматтандырылған сценарийлерді іске асыратын бағдарламалық жасақтама - миллиондаған жалған саяси хабарламалар жіберді, бұл өз кезегінде сайлау науқанның соңғы айындағы барлық Twitter трафигінің 20% -ын құрады.

Технология әлеміндегі озық маркалардың Американың ең маңызды сайлауында шетелдік араласуды тоқтатуға дайын еместігі жаман болды. Бірақ әлеуметтік медиа алыптарының жаңалық ретінде жарияланған бұрмаланған және жалған ақпарат көлемі үшін жауапкершіліктен үнемі бас тартуы тіптен өкінішті, олар тіпті ондағы Ресей рөлі айқынырақ бола бастаса да, мойындамай отыр.

The World’s Opinion Page

Help support Project Syndicate’s mission

subscribe now

Алгоритмдерді жақсарту, ашықтық және ақиқатқа адалдық туралы техникалық әңгімені алып тастасақ, Силикон алабындағы барлық «түзетулері» бір қарапайым фактіні жасырып тұрғанын түсінеміз: оның технологиялары шындықты жалғаннан айыруға, дәлдікті тексеруге немесе қателерді түзеуге арналмаған. Керісінше, олар кликтерді, бөлісу және «лайктарды» барынша арттыруға ғана арналған.

Әлеуметтік медиа алыптары дәстүрлі БАҚ-тарды дүние жүзіндегі ақпараттық платформалар ретіндегі рөлден ығыстырып тастағысы келеді, бірақ олар журналистиканың негізгі құндылықтарын, процестерін және мақсаттарын елеусіз қалдырады. Жарнама ашықтығы туралы заң жобасының авторлары міне осы жауапсыздық мәселесін шешуге ұмтылады.

Дегенмен, Ресейдің американдық сайлаушыларды жалған жаңалықтармен алдауға қол жеткізудегі табысы мына екінші мәселесіз болмас еді: нашар білімді электорат манипуляцияға оңай ұшырайды. Мектептерде азаматтық білім берудің эрозиясы, жергілікті газеттердің жабылуы - осылайша халықтың негізгі мәселелер мен саяси процесті түсінуінің төмендеуі - дезинформация үшін құнарлы ортаны қалыптастыруға септігін тигізеді.

Дәлелдерді қарастырайық: 2005 жылы американдық заңгерлер қауымдастығының сауалнамасының нәтижесі бойынша американдықтардың 50% -ы мемлекеттіе биліктің үш тармағын дұрыс атай алмады. Анненберг атындағы мемлекеттік саясатты зертеу орталығы осы сұрақты 2015 жылы қайта қойғанда, жауап бере алмаған респонденттердің үлесі үштен екіге дейін өсті, ал 32% -ы болса бірде-бір тармағын атай алмады. Бұл кері үрдіс, шамасы, жасқа тәуелді; 2016 жылы жоғары білімі бар американдықтар арасында өткізілген зерттеуге сәйкес, 65 жастан асқан адамдар жасы 34-тен төмендерге қарағанда өз үкіметінің қалай жұмыс істейтіні туралы көбірек біледі екен.

Демократиялық сауатсыздық пен мектептерде азаматтық білім беру, үкіметтік басқару және тарих туралы оқытуға деген назардың азаюы арасында айқын байланыс бар. 2006 жылы, мысалы, әртүрлі пәндер бойынша оқушылардың үлгерімін бақылайтын ұлттық зерттеу бойынша, Американың мектеп бітіруші сынып оқушыларының төрттен бірі ғана азаматтық негіздері туралы біледі екен. Он жылдан кейін осы пайыздық көрсеткіш 25 пайыздан төмендеді.

Өткен жылдары жалпы білім беру сапасы мен негізгі азаматтық білім курстарына қол жеткізу мүмкіндігінің төмендегені де таңқаларлық емес. 2011 жылы 50 штаттағы жоғары сыныптардағы американдық тарих курстарын қатаң сынақтан өткізген талдау орталығы 28 штатқа төмен баға қойды. 1000-ға жуық гуманитарлық колледждің арасында өткізілген 2016 жылғы сауалнама нәтижесінде, олардың тек 18 пайызында ғана диплом алу үшін АҚШ тарихын немесе мемлекеттік басқару туралы курстарды оқу талап етілетінін анықтады.

ЖОО-лар мен университеттердегі курстар жалғыз өздері сенгіш сайлаушыларды жалған жаңалықтардан немесе араздықты қоздырушы дезинформациядан сақтай алмайды. Бірақ ресейлік агенттердің іске асырған жалған жаңалықтардың вирустық таралуы бір нәрсені анық түсіндірді: негізгі азаматтық білімі жоқ сайлаушылар, партиялық шиеленістерді қоздыруға бағытталған арандатуларға көп ұшырауы мүмкін.

Жаңалық өнеркәсібіндегі өзгерістер осы қауіпті арттырады. Ғаламтор алыптары дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдарынан жарнама түсімін тартып алған сайын, әлеуметтік медиа көптеген адамдардың негізгі жаңалықтар көзіне айналды. Дәстүрлі жаңалықтар құралдары, әсіресе жергілікті газеттер ақырындап жоғалып, сайлаушылардың ақпаратты ұғына отырып саяси шешімдерді қабылдау үшін маңызды ақпаратқа қол жеткізуін қысқартып жатыр.

Сандарға қарасақ, шошынамыз. 2004 жылдан бастап шағын нарықтағы барлық газеттердің 10 пайызы жабылған немесе біріктірілген. Аман қалғандардың үштен бірінен астамының иелері ауысып, саланы бірнеше адамның қолына түсірді. Нәтижесінде, жұмыстан босату, шығындарды азайту және ұлттық пен жергілікті мәселелер бойынша баяндамалар саны азайды.

Бұқаралық ақпарат құралдарының азаматтық жауапкершілігіне келетін болсақ, бұл сала да зардап шекті. Күнделікті шығатын үш және апта сайын шығатын 42 газеттерге ие болған бір инвестициялық фирманың менеджерлеріне арналған нұсқаулықта:«Біздің клиент- жарнама беруші. Оқырмандар - біздің клиенттеріміздің клиенттері, сондықтан біз ықшам ғана жаңалықтар бөлімімен жұмыс істейміз».

Ресейдің 2016 жылғы АҚШ президенттік сайлауына араласуы тарихи оқиға болды, бірақ ол американдықтар алдында тұрған үлкен қиындықтардың белгісі де болды. Өз демократиялық жүйесін толық түсінбейтін халықтың болуы азаматтық білім  беру педагогтарын ғана емес, ұлттық қауіпсіздік сарапшыларын да алаңдатуы керек. АҚШ-қа бұл сабақты ұғыну үшін Путиннің қажеті жоқ еді. Томас Джефферсон: «Егер халық еркін және надан болғысы келсе, онда бұл оның ешқашан болмаған және ешқашан болмайтынды қалағаны», - деп ескерткен.

http://prosyn.org/XAgN9jB/kk;

Handpicked to read next

  1. Television sets showing a news report on Xi Jinping's speech Anthony Wallace/Getty Images

    Empowering China’s New Miracle Workers

    China’s success in the next five years will depend largely on how well the government manages the tensions underlying its complex agenda. In particular, China’s leaders will need to balance a muscular Communist Party, setting standards and protecting the public interest, with an empowered market, driving the economy into the future.

  2. United States Supreme Court Hisham Ibrahim/Getty Images

    The Sovereignty that Really Matters

    The preference of some countries to isolate themselves within their borders is anachronistic and self-defeating, but it would be a serious mistake for others, fearing contagion, to respond by imposing strict isolation. Even in states that have succumbed to reductionist discourses, much of the population has not.

  3.  The price of Euro and US dollars Daniel Leal Olivas/Getty Images

    Resurrecting Creditor Adjustment

    When the Bretton Woods Agreement was hashed out in 1944, it was agreed that countries with current-account deficits should be able to limit temporarily purchases of goods from countries running surpluses. In the ensuing 73 years, the so-called "scarce-currency clause" has been largely forgotten; but it may be time to bring it back.

  4. Leaders of the Russian Revolution in Red Square Keystone France/Getty Images

    Trump’s Republican Collaborators

    Republican leaders have a choice: they can either continue to collaborate with President Donald Trump, thereby courting disaster, or they can renounce him, finally putting their country’s democracy ahead of loyalty to their party tribe. They are hardly the first politicians to face such a decision.

  5. Angela Merkel, Theresa May and Emmanuel Macron John Thys/Getty Images

    How Money Could Unblock the Brexit Talks

    With talks on the UK's withdrawal from the EU stalled, negotiators should shift to the temporary “transition” Prime Minister Theresa May officially requested last month. Above all, the negotiators should focus immediately on the British budget contributions that will be required to make an orderly transition possible.

  6. Ksenia Sobchak Mladlen Antonov/Getty Images

    Is Vladimir Putin Losing His Grip?

    In recent decades, as President Vladimir Putin has entrenched his authority, Russia has seemed to be moving backward socially and economically. But while the Kremlin knows that it must reverse this trajectory, genuine reform would be incompatible with the kleptocratic character of Putin’s regime.

  7. Right-wing parties hold conference Thomas Lohnes/Getty Images

    Rage Against the Elites

    • With the advantage of hindsight, four recent books bring to bear diverse perspectives on the West’s current populist moment. 
    • Taken together, they help us to understand what that moment is and how it arrived, while reminding us that history is contingent, not inevitable


    Global Bookmark

    Distinguished thinkers review the world’s most important new books on politics, economics, and international affairs.

  8. Treasury Secretary Steven Mnuchin Bill Clark/Getty Images

    Don’t Bank on Bankruptcy for Banks

    As a part of their efforts to roll back the 2010 Dodd-Frank Act, congressional Republicans have approved a measure that would have courts, rather than regulators, oversee megabank bankruptcies. It is now up to the Trump administration to decide if it wants to set the stage for a repeat of the Lehman Brothers collapse in 2008.