1

Russische privatiserings-executieverkoop?

PARIJS – Afgeknepen door lage olieprijzen en Westerse sancties brokkelt de financiële positie van Rusland snel af, wat de regering dwingt om steeds drastischer maatregelen te nemen om het groeiende begrotingstekort in de hand te houden. De uitgaven van de overheid zijn in reële termen al met 8% gedaald dit jaar in vergelijking tot 2015; aanzienlijk, maar lang niet genoeg om de begroting in evenwicht te houden. Als de olieprijs rond de huidige 30 tot 35 dollar per vat blijft (de begroting van dit jaar houdt 50 dollar aan) dan zal het Russische tekort ongeveer 6% van het bbp bedragen. Met een ‘reservefonds’ voor donkere dagen van slechts 4,5% van het bbp en nauwelijks toegang tot de internationale financiële markten, heeft Rusland ernstig behoefte aan een financieel plan B.

Het goede nieuws is dat de Russische overheid dit eindelijk lijkt in te zien. In januari kondigden de autoriteiten verdere bezuinigingen aan van ongeveer 1% van het bbp. Belangrijker is dat de regering een verdere 1,5% procent van het bbp – één biljoen roebel (ofwel 12 miljard euro) - bijeen wil brengen door het privatiseren van staatsbedrijven, inclusief ‘kroonjuwelen’ zoals Rosneft (de grootste olieproducent van Rusland), het diamantmonopolie Alrosa, en de grootste luchtvaartmaatschappij Aeroflot.

President Vladimir Poetin heeft voorzeker een paar belangrijke restricties aan deze potentiele verkopen verbonden: de overheid zal geen meerderheidsbelangen uit handen geven; de deals mogen niet worden gefinancierd door leningen van staatsbanken; en de koper mag niet buiten Rusland geregistreerd staan. Desondanks zou dit privatiseringsplan een belangrijke stap kunnen zijn richting het terugdringen van het buitensporige staatseigendom in Rusland, waar de overheid de belangrijkste facetten van de economie beheerst op gebied van energie, mijnbouw, opwekking van elektriciteit, productie, financiële services, en transport.

Er is in Rusland al eerder gesproken over een nieuwe privatiseringsronde. Gedurende zijn presidentschap pleitte Dimitri Medvedev al voor het terugdraaien van de expansie van staatsbedrijven midden jaren 2000, en om alle ‘niet strategische’ bedrijven te privatiseren. Opvolger (en voorganger) van Medvedev Poetin herhaalde deze beloften in 2012. Op dag één van zijn tweede presidentschap tekende Poetin een decreet over ‘het staatseconomische beleid op de lange termijn’ dat stipuleerde op privatisering van alle staatseigendommen – behalve van natuurlijke monopolies, hulpbronnen, en defensie eigendommen – voor 2016.