3

Rookvrij China

BEIJING – Over een paar weken zal Beijing een rookverbod afkondigen in alle openbare binnenruimten, zoals restaurants en kantoren. Daarnaast zullen tabaksreclames in de buitenruimte, in het openbaar vervoer en in de meeste media verboden worden. Als het initiatief, waarover vorig jaar in de gemeenteraad overeenstemming werd bereikt, succesvol is, kan China in het hele land een soortgelijk verbod invoeren.

Een aanzienlijke afname van het roken zou ongetwijfeld enorme gezondheidsvoordelen voor China opleveren. Maar is het ook haalbaar?

Erdogan

Whither Turkey?

Sinan Ülgen engages the views of Carl Bildt, Dani Rodrik, Marietje Schaake, and others on the future of one of the world’s most strategically important countries in the aftermath of July’s failed coup.

Met naar schatting 300 miljoen rokers vertegenwoordigt China een derde van het wereldtotaal. Het land neemt gemiddeld zo'n 2700 tabaksgerelateerde doden per dag voor zijn rekening. De kosten van de behandeling van met roken samenhangende ziekten zijn aanzienlijk, om maar te zwijgen van het ermee gepaard gaande productiviteitsverlies.

Maar China heeft er tot nu toe veel moeite mee gehad het roken terug te dringen of rookverboden daadwerkelijk af te dwingen. Ondanks de ratificatie van de Framework Convention to Tobacco Control (Raamwerkconventie voor tabakscontrole) van de Wereldgezondheidsorganisatie in 2005, is China er niet in geslaagd zijn belofte om het roken in openbare gebouwen te verbieden in 2011 waar te maken. De tabaksproductie is bovendien met 32% gestegen.

Sindsdien zijn verboden van kracht geworden in 14 Chinese steden, waaronder Shanghai, Hangzhou en Guangzhou. Maar die hebben weinig bijgedragen aan het terugdringen van het roken, niet alleen als gevolg van een zwak afdwingingsbeleid, maar ook als gevolg van de overtuiging van 75% van de Chinese volwassenen dat roken geen ernstige schade veroorzaakt. (Slechts zo'n 16% van de Chinese rokers laat weten van plan te zijn om te stoppen.) Tegen deze achtergrond lijkt het plan van de gemeentelijke autoriteiten van Beijing om rokers een boete op te leggen van 200 yuan ($32) wegens het opsteken van een sigaret in openbare gebouwen op z'n best weinig veelbelovend.

De voor de hand liggende vraag is waarom de regering van China, die over het algemeen niet te beroerd is om op andere terreinen paternalistisch beleid op te leggen, niet eenvoudigweg de productie en het gebruik van sigaretten verbiedt. Want ook andere landen en plekken, van Scandinavië tot New York City, hebben het roken in openbare gebouwen heel duur en illegaal gemaakt.

De reden dat China niet voor dit pad heeft gekozen is gelegen in de werkgelegenheid en in de inkomsten die deze sector oplevert. Het staatsbedrijf China National Tobacco Corporation verkoopt bijna alle sigaretten die in het land worden gerookt; het is zelfs 's werelds grootste sigarettenfabrikant, met een productie van 2,5 biljoen sigaretten per jaar, die op hun beurt een omzet van 816 miljard yuan (7-10% van het bbp) genereren. De tabaksopbrengsten financieren nagenoeg de helft van sommige provinciebegrotingen. Ook in een autoritair land als China zou het verlies van zoveel inkomsten, om maar te zwijgen van de toorn van driehonderd miljoen verslaafden, een verbod tot een grote uitdaging maken.

Maar er is een alternatief dat kan helpen boze burgers tot bedaren te brengen en het omzetverlies van een regelrecht rookverbod te verzachten: elektronische sigaretten. Omdat e-sigaretten louter een nicotine-oplossing verhitten om een inhaleerbare damp te produceren, waarbij geen kankerverwekkende teer vrijkomt zoals in sigarettenrook, zijn het de ideale nicotine-leveranciers geworden voor rokers die hun tabaksconsumptie willen terugdringen of stopzetten, of daartoe gedwongen worden.

Afgezien van het feit dat ze veel minder schadelijk zijn dan sigaretten, zijn e-sigaretten een oorspronkelijk Chinees product, dat in 2003 in China is bedacht. Maar ondanks de aanzienlijke vooruitgang van China's e-sigarettensector – in 2013 huisvestte de provincie Shenzhen 900 producenten van e-sigaretten, 200% méér dan in 2012, en nam zij ruim 95% van de mondiale e-sigarttenproductie voor haar rekening – wordt de Chinese markt nog steeds gedomineerd door traditionele sigaretten.

Yanzhong Huang van de Council on Foreign Relations (Raad voor Buitenlandse Betrekkingen) heeft er onlangs op gewezen dat “als slechts 1% van de Chinese rokers zou overstappen op e-sigaretten, dat een markt zou betekenen van ongeveer 3,5 miljoen e-sigarettenconsumenten.” De China National Tobacco Corporation kan 's werelds grootste e-sigarettenproducent worden.

Eén reden dat China er niet in is geslaagd te profiteren van het enorme potentieel van de e-sigarettensector is een gebrek aan adequaat toezicht. Lage barrières voor toetreding tot de markt maken intensieve concurrentie mogelijk waardoor de winstmarges van de producenten worden ondermijnd, en als gevolg van de gebrekkige productienormen wemelt het van de slechte producten. Als e-sigaretten traditionele sigaretten gaan vervangen en de verloren gaande tabaksomzet moeten gaan compenseren, moet de overheid de sector zorgvuldiger gaan reguleren om de veiligheid en de kwaliteit te kunnen garanderen.

Maar zulke inspanningen zullen weinig betekenis hebben als de mensen hun gedrag niet veranderen. Op dit punt zou het rookverbod in openbare gebouwen of tijdens officiële gelegenheden dat in 2013 van kracht werd voor de Chinese Communistische Partij en voor overheidsfunctionarissen behulpzaam kunnen zijn. Huang legt uit dat als meer functionarissen zich tot e-sigaretten bekeren, gewone mensen dat voorbeeld zouden kunnen gaan volgen.

Het lijkt erop dat de commissarissen van de China National Tobacco Corporation al voldoen aan een door de overheid opgelegd rookverbod. Of zij nu e-sigaretten roken is onbekend.

Support Project Syndicate’s mission

Project Syndicate needs your help to provide readers everywhere equal access to the ideas and debates shaping their lives.

Learn more

Een rookvrij China – dat profiteert van de stijgende productiviteit en de enorme bezuinigingen op de gezondheidszorg – kan een luchtkasteel lijken. Maar een algemeen rookverbod, met een betrouwbare e-sigarettensector die een alternatief biedt (zowel voor de rokers als voor de begrotingen), kan een intrigerende manier zijn om die droom werkelijkheid te laten worden.

Vertaling: Menno Grootveld