Nicolas Datiche/Getty Images

Трамп пен Дутертенің есірткіге қарсы соғыс тангосы

НЬЮ-ЙОРК – АҚШ президенті Дональд Трамп осы демалыс күндері Филиппинге барып, өзінің Азияға сапарының соңғы аялдамасында Президент Родриго Дутертеге кіріп шықпақ. Өткен жылы өткен Дутертенің инаугурациясынан кейін, полиция мен өлім батальондары 8000-нан астам есірткі қолданушыларды жазалады. Дутерте болса, бұл соттан тыс өлтіруді бастаудағы және қадағалаудағы өзінің басты рөлін мақтана айтып отырды.

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

Трамп өзінің Дутертемен тығыз байланысы туралы талай мақтанған, ал екеуі кездескен кезінде жылдам жақындай түседі деп күтілуде. Олар адам құқықтары туралы айтарлықтай әңгіме құрмайтыны да анық. Сәрсенбіде Дутерте журналистерге Трамптың бұл тақырыпты қозғай бастаса, өзінің бұл әңгімені бірден тоқтататынын айтып өтті.

Енді басты мәселе Трамптың Дутертенің саясатын және жаппай өлтіру тәжірибесін қалай жақтайтынына қатысты. Трамп Дутертенің бағдарламасын мадақтаса да немесе ол жайында мүлдем ештеңе айтпаса да, оның жай сол елге келуінің өзі, Америка Құрама Штаттарында және басқа жерлерде саяси мақсаттарда жемқорлық пен қылмыстық зорлық-зомбылықтың орында істер екенінің белгісіндей болады.

Дутерте мен Трампта ортақ көп нәрсе бар. Екеуі де бұрынғы президент Барак Обама мен Рим Папасы Френсис сияқты саяси оппоненттері мен халықаралық тұлғаларға тіл тигізуді мақтаныш санайды. Екеуі де халыққа арналған мәлімдемелерінде дөрекі сөздерді қолданады. Олардың екеуі де әйелжандылығымен мақтанады және екеуі де Ресей президенті Владимир Путинге жылы сезімдерін білдіріп отырады. Және екеуі де деректерге қарамастан, кең таралған халықтық қолдауымыз бар деп айтып отырады (бірақ Дутертеге шын мәнінде де нақты танымал қолдау көрсетілуде).

Әрине, Трамп АҚШ-та кісі өлтіру науқанын бастамаған. Ол мұндай бастаманы қолдайтынын ешқашан да байқатпаған және АҚШ үкіметінің кез-келген лауазымды адамының құзырын жасалатын бақылауды ескерсек, ол ондай істі қаласа да жасай алмас еді. Дегенмен, бұл Трампты өзінің әділет басқармасына құрметсіз қараудан немесе саяси қарсыластарына қарсы құрал ретінде сот процесін пайдаланудан тоқтатпады. Дутертенің заңды ресмилікке деген жеккөрінісіне Трамп таңдана да қуана қарайды. Бірақ егер Трамп Дутертенің жаппай өлтіру науқанын тікелей немесе елемеу арқылы қолдайтынын білдірсе, бұл оның полицияның сыбайлас жемқорлығын да қолдайтынын білдірмек.

Филиппиндегі шенеуніктердің Дутертенің саясатын жүзеге асыруға соншалықты құлшына кірісуінің себебі олардың полицияның президенттің «есірткіге қарсы соғысын» жүзеге асырғаны үшін алған ақша сомасынан басқа да қаржылық ынталандыруына байланысты. Шейла Коронель, танымал тергеуші журналист және Колумбия журналистика мектебінің академиялық деканы заңсыз сыйақылардың тізімі қорқытып алудан көрген пайда, құрбандардан тартып алынған мүлік, ұрланған күдіктілер үшін төленетін төлемақылар, тіпті жерлеу бюроларынан алынған комиссиялалық алымдарды да қамтиды.

Осы және басқа да себептер Филиппиндік сыбайлас жемқорлық циклын күшейтіп, тиімді полиция жұмысын қалпына келтіруге кедергі тудыруда. Азаматтардың полициядағы сыбайлас жемқорлық туралы хабардарлығы тиімді құқық қорғау шаралары үшін маңызды сенімнің қалпына келуінің басты бөлігі болып табылады. Бірақ Коронельдің айтуынша, «Филиппиндер полицияға барлық үкіметтік мекемелердің ішінде ең көп жемқорлық орын алған деп үнемі баға беріп отырады». Полицияның заңсыз әрекеттерін қолдайтын саясатты жүргізу арқылы Дутерте есірткінің заңсыз айналымын жоюға бағытталған іс-әрекеттері арқылы керісінше қылмыстық әрекеттерді ынталандырып отыр.

АҚШ-тың опиоидтік эпидемиясынан қаза тапқандардың өсіп жатқан саны Америкадағы есірткі мәселесінің Филиппинге қарағанда әлдеқайда елеулі екенін көрсетіп отыр. Трамп басқармасы әлі де елдегі дағдарысқа тиісті шешімді ұсынуы керек, олар ұлттық төтенше жағдайды жариялау және артында қандай да бір жаңа шығыстар болатын жаңа бұйрықты бермеу жеткіліксіз және полицияның дилерлер мен қолданушыларды өлтіруі дұрыс шешім емес екенін түсінеді.

Егер Трамп Дутертенің есірткі дағдарысын қалай тоқтатып жатқаны туралы ойланатын болса, мүмкін ол бұл тәсілге деген ынта-жігерін білдірмес. Мүмкін, ол Дуттеренің «қоя тұр» деген сөзін елемей, әрі қарай кететін шығар. Бірақ, Трамптың күшті көшбасшыларға деген сүйіспеншілігін ескерсек, Дутертеге өз азаматтарын ары қарай өлтіруге ашық жол берілер.

http://prosyn.org/DGOGQAo/kk;
  1. Patrick Kovarik/Getty Images

    The Summit of Climate Hopes

    Presidents, prime ministers, and policymakers gather in Paris today for the One Planet Summit. But with no senior US representative attending, is the 2015 Paris climate agreement still viable?

  2. Trump greets his supporters The Washington Post/Getty Images

    Populist Plutocracy and the Future of America

    • In the first year of his presidency, Donald Trump has consistently sold out the blue-collar, socially conservative whites who brought him to power, while pursuing policies to enrich his fellow plutocrats. 

    • Sooner or later, Trump's core supporters will wake up to this fact, so it is worth asking how far he might go to keep them on his side.
  3. Agents are bidding on at the auction of Leonardo da Vinci's 'Salvator Mundi' Eduardo Munoz Alvarez/Getty Images

    The Man Who Didn’t Save the World

    A Saudi prince has been revealed to be the buyer of Leonardo da Vinci's "Salvator Mundi," for which he spent $450.3 million. Had he given the money to the poor, as the subject of the painting instructed another rich man, he could have restored eyesight to nine million people, or enabled 13 million families to grow 50% more food.

  4.  An inside view of the 'AknRobotics' Anadolu Agency/Getty Images

    Two Myths About Automation

    While many people believe that technological progress and job destruction are accelerating dramatically, there is no evidence of either trend. In reality, total factor productivity, the best summary measure of the pace of technical change, has been stagnating since 2005 in the US and across the advanced-country world.

  5. A student shows a combo pictures of three dictators, Austrian born Hitler, Castro and Stalin with Viktor Orban Attila Kisbenedek/Getty Images

    The Hungarian Government’s Failed Campaign of Lies

    The Hungarian government has released the results of its "national consultation" on what it calls the "Soros Plan" to flood the country with Muslim migrants and refugees. But no such plan exists, only a taxpayer-funded propaganda campaign to help a corrupt administration deflect attention from its failure to fulfill Hungarians’ aspirations.

  6. Project Syndicate

    DEBATE: Should the Eurozone Impose Fiscal Union?

    French President Emmanuel Macron wants European leaders to appoint a eurozone finance minister as a way to ensure the single currency's long-term viability. But would it work, and, more fundamentally, is it necessary?

  7. The Year Ahead 2018

    The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

    Order now