14

Bespeelt de Fed de politiek?

CAMBRIDGE – In het recente debat met tegenstander Hillary Clinton onderstreepte de Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump nog eens zijn bewering dat de voorzitter van de Federal Reserve van de VS Janet Yellen politiek gemotiveerd is. Volgens Trump dient de Fed een overdosis aan monetaire stimuli toe om de stemmer zo te hypnotiseren dat deze gelooft dat het economisch herstel in gang is gezet.

Dit is geen totaal krankzinnig idee, maar ik zie het gewoon niet. Als Yellen zo vastbesloten is om de rentetarieven in de diepvries te laten, waarom heeft ze dan afgelopen maanden geprobeerd om de langetermijntarieven de hoogte in te praten, door te benadrukken dat de Fed de tarieven waarschijnlijk sneller op gaat voeren dan de markt momenteel denkt?

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

We weten dat centrale bankiers een geschiedenis kennen van hulp aan zittende verkiezingskandidaten, door de inflatie te laten toenemen en de werkgelegenheid groeiende te houden. Tijdens de herverkiezingscampagne van president van de VS Richard Nixon in 1972, sprak deze voorzitter van de Fed Arthur Burns streng toe over de noodzaak de economie op te pompen om hem te helpen zijn democratische uitdager George McGovern te verslaan. Nixon won overtuigend, maar het beleid van Burns was begin van de wereldwijde inflatie van de jaren zeventig en had het ineenstorten van het post-WO2 systeem van vaste wisselkoersen tot gevolg. De langetermijneffecten waren catastrofaal.

Zal Yellen een herhaling van die slechte ouwe tijd van de jaren zeventig inzetten, toen de inflatie in de VS boven de 10% lag? Ik betwijfel het. Alhoewel het niet moeilijk voor te stellen is dat Yellen Trump privé net zo laag acht als hij haar, zien de meeste waarnemers geen tekenen dat er inflatie op de loer ligt.

Absoluut, sommige mensen blijven volhouden dat wanneer de Fed niet zeer binnenkort de rentetarieven verhoogt en de geldtoevoer inperkt de economie van de VS dezelfde kant op zal gaan als die van Zimbabwe (waar de inflatie eind 2008 ruim boven de 25.000% lag). Maar het argument dat de expansie van de handelsbalansen van de Fed zich zal vertalen in een hoge inflatie is de laatste zes jaar totaal bezijden de waarheid gebleken. De inflatie in de VS is consequent beneden de doelstelling gebleven en zelfs nu nog weerspiegelen de rendementen op obligaties een diepe scepsis over de vraag of de Fed over de wil of capaciteit beschikt om de officiële doelstelling van 2% prijsgroei op consistente basis te onderhouden.

Het is zelfs zo dat de banken die wel hebben geprobeerd om de rentetarieven prematuur op te schroeven, waaronder de Europese Centrale Bank en de Zweedse Nationale Bank, zich gedwongen hebben gezien dit terug te draaien, en de Fed wilde vermijden een zelfde lot te ondergaan. Maar de Amerikaanse economie doet het steeds beter, en het moment om de tarieven verder te verhogen is waarschijnlijk aanstaande.

Maar om hieruit te concluderen dat het 1+1=2 is dat dit het begin van onmiddellijke verdere stijgingen is is absurd. In werkelijkheid bestaat er nog steeds een wereldwijde dalende lijn in de rentetarieven, waarbij de ECB en Bank van Japan nog steeds zeer in de verruimingsmodus zitten, net zoals veel kleinere centrale banken. De Fed laat, simpelweg door hier niet meer aan mee te doen, al enige verstrakking toe, evenals door de waarde van de dollar op te laten lopen.

Laten we eerlijk zijn, centrale banken zijn niet immuun voor manipulatie, en het afweren van politieke druk is een nooit aflatende strijd. Tijdens de financiële crisis werd er een beroep gedaan op de monetaire autoriteiten om tijdelijke noodbevoegdheden op zich te nemen, inclusief massale aankopen van staats- en particuliere obligaties. Voor de meesten, inclusief de Fed, is hieruit nog steeds geen ongeschonden exit in zicht, en dit heeft het probleem hoe los te opereren van de politiek nog lastiger gemaakt, verkiezingen of geen verkiezingen.

Sommigen geloven dat de enige verlossing de terugkeer naar de gouden standaard van de late negentiende eeuw is, toen overheden de prijs van hun valuta verbonden aan die van goud, wat weinig ruimte voor politieke inmenging liet. Helaas blijken deze goudfanaten verrassend – of wellicht doelbewust – onwetend van de chronische financiële crises en diepe recessies van dat tijdperk. Uiteindelijk stortte de gouden standaard ineen, nadat regeringen gedwongen waren er afstand van te doen tijdens de Eerste Wereldoorlog en daarna nooit geheel in staat bleken om het publieke vertrouwen terug te winnen.

Meer vooruitstrevende denkers wijzen in de richting van private cryptovaluta zoals de Bitcoin als de toekomst van geld, en betogen dat deze de politiek geheel uit de optelsom wegneemt. Maar ook dit is erg naïef.

Regeringen zijn nu in al staat om de circulatie van cryptogeld in de legale economie te blokkeren door de toegang tot banken te beperken, belastingen op te leggen, en door de mogelijkheden van de retail om deze te accepteren te belemmeren. (Ook kan de Bitcoin, zoals ik in mijn nieuwe boek The Curse of Cash uitleg, nauwelijks gezien worden als een langetermijnsubstituut voor papiergeld van de grotere denominaties.)

Zeker, blockchain-technologie is opwindend en zal waarschijnlijk veel toepassingen vinden in het bankwezen, de verdere financiële wereld, en rest van de economie. Maar er bestaat geen enkele garantie tegen politieke invloed op inflatie. In de lange geschiedenis van geld, van het slaan van munten tot de opkomst van papiergeld, kan de private sector wel innoveren, maar eigent de publieke sector zich uiteindelijk toe. Als puntje bij paaltje komt zal de regering altijd in staat zijn om de regels bepalen.

Fake news or real views Learn More

Ironisch genoeg is de beste manier om centrale banken te vrijwaren van politieke druk om hun middelenpakket uit te breiden met het vermogen een effectief negatief rentetarief-beleid toe te staan, alhoewel dit tijd zal kosten (zoals ik eveneens in mijn boek bespreek). In de tussentijd zullen de Fed en andere centrale banken moeten blijven balanceren op het slappe koord dat ze bijzonder kwetsbaar laat voor druk van buiten. Gelukkig heeft de Fed momenteel een voorzitter die bereid en in staat is om hier tegen in te gaan.

Vertaling Melle Trap