12

Een agenda om de euro te redden

NEW YORK – Het is drie jaar geleden dat de eurocrisis uitbrak en alleen een onverbeterlijke optimist zal zeggen dat het ergste echt voorbij is. Sommigen, die opmerken dat de double-dip recessie voorbij is, concluderen dat het medicijn van bezuinigingen gewerkt heeft. Maar probeer dat maar eens te vertellen aan degenen in landen die nog in een depressie zitten, met een bbp per hoofd van de bevolking dat nog steeds beneden het niveau van voor 2008 ligt, werkloosheidscijfers boven de 20% en een jeugdwerkloosheid van boven de 50%. Met de huidige snelheid van het ‘herstel’ kan er geen terugkeer naar de normaliteit verwacht worden tot ergens ver in de komende tien jaar.

Een studie onlangs door economen van de Federal Reserve had als conclusie dat Amerika’s langdurige hoge werkloosheid jarenlang serieuze nadelige effecten op de bbp-groei zal hebben. Als dat geldt voor de Verenigde Staten, waar de werkloosheid 40% lager is dan in Europa, zijn de vooruitzichten voor groei in Europa inderdaad erg grauw.

Wat er bovenal nodig is, is een fundamentele hervorming van de structuur van de eurozone. Er is inmiddels een vrij duidelijk begrip van wat daar voor nodig is:

  • Een echte bankenunie, met gemeenschappelijke supervisie, gemeenschappelijke depositogarantie en gezamenlijke besluitvorming; zonder dit zal er geld blijven stromen van de zwakste landen naar de sterkste.
  • Enige vorm van wederkerigheid qua schulden, zoals eurobonds: met een schuld/bbp ratio in Europa die lager is dan in de VS, zou de eurozone kunnen lenen tegen negatieve rentetarieven, zoals de VS doet. De lagere rentetarieven zouden geld vrijmaken om de economie te stimuleren, waardoor de vicieuze cirkel van de door de crisis getroffen landen doorbroken wordt, waar soberheid de schuldenlast vergroot doordat het bbp krimpt, wat schulden minder houdbaar maakt.
  • Industrieel beleid om de landen die achter lopen in staat te stellen weer in de pas te komen; dit impliceert het reviseren van de huidige structuren, die zulk beleid verbieden als zijnde onacceptabele interventies in de vrije markt.
  • Een centrale bank die zich niet alleen op inflatie concentreert, maar ook op groei, werkgelegenheid en financiële stabiliteit
  • Het vervangen van niet op groei gericht beleid van bezuinigingen met een op groei gericht beleid dat zich concentreert op investeringen in mensen, technologie en infrastructuur.

Veel van het ontwerp van de euro reflecteert de neoliberale doctrines die de boventoon voerden toen de eenheidsmunt bedacht werd. Er werd gedacht dat het laaghouden van de inflatie nodig was en bijna afdoende voor groei en stabiliteit; dat het onafhankelijk maken van centrale banken de enige manier was om vertrouwen in het monetaire systeem te verzekeren; dat lage schuld en tekorten economische convergentie tussen lidstaten zouden verzekeren; en dat een markt, waar geld en personen vrij kunnen bewegen, efficiency en stabiliteit zou verzekeren.