76

Brexit en de toekomst van Europa

NEW YORK – Groot-Brittannië had naar mijn mening de best mogelijke deal met de Europese Unie, door deel uit te maken van de gemeenschappelijke markt zonder tot de Eurozone te behoren, mét een aantal uitzonderingen op bepaalde EU-regels. En toch was dat niet genoeg om het electoraat van Groot-Brittannië ervan te weerhouden voor een vertrek uit de EU te stemmen. Waarom?

Het antwoord kon worden gevonden in de opiniepeilingen in de maanden die voorafgingen aan het “Brexit”-referendum. De Europese migratiecrisis en het Brexit-debat voedden elkaar. De “Leave”-campagne maakte misbruik van de verslechterende vluchtelingensituatie – gesymboliseerd door beangstigende beelden van duizenden asielzoekers die samenhokten in Calais, wanhopig om hoe dan ook Groot-Brittannië binnen te komen – om angst te zaaien over “ongecontroleerde” immigratie uit andere lidstaten van de Europese Unie. En de Europese autoriteiten hebben belangrijke besluiten over het vluchtelingenbeleid uitgesteld om negatieve gevolgen voor het Britse referendum te voorkomen, waardoor chaotische taferelen als die in Calais konden blijven voortbestaan.

Het besluit van de Duitse bondskanselier Angela Merkel om de grenzen van haar land open te stellen voor vluchtelingen was een inspirerend gebaar, maar er was niet goed over nagedacht omdat het de 'pull factor' negeerde. Een plotselinge toestroom van asielzoekers verstoorde het dagelijks leven van mensen in de hele Europese Unie.

Het ontbreken van toereikende controles heeft bovendien tot paniek geleid die iedereen trof: de plaatselijke bevolking, de autoriteiten belast met de openbare veiligheid, en de vluchtelingen zelf. Het heeft ook de weg geplaveid voor de snelle opkomst van xenofobe anti-Europese partijen, zoals de UK Independence Party (UKIP), die leiding gaf aan de “Leave”-campagne – omdat nationale overheden en Europese instellingen niet in staat leken de crisis in goede banen te leiden.