4

Het Europese thuis van Rusland

MOSKOU – In de lente van dit jaar, nadat Rusland de Krim had geannexeerd en de oostelijke Oekraïne was binnengevallen, introduceerden de Verenigde Staten en de Europese Unie sancties tegen Russische individuen en bedrijven. Maar als sancties een effectief instrument moeten zijn om de ambities van Vladimir Poetin in toom te houden – wat in het Westen voortdurend onderwerp van gesprek is – moeten ze een combinatie vormen van een ferme opstelling tegenover de Russische president en een uitgestrekte hand naar het Russische volk.

Om de rol te doorgronden die sancties kunnen spelen in de omgang met het Kremlin hoef je alleen maar te denken aan het belang dat geld voor Poetin vertegenwoordigt. Vanaf het begin van deze eeuw tot nog maar kort geleden werd Rusland overspoeld door petrodollars; naarmate de geldstroom aanzwol namen de durf en agressiviteit van Poetin toe.

In 1999 droegen de inkomsten uit olie en gas $40,5 mrd bij aan het Russische bbp. Toen de prijzen stegen en de productie groeide, viel dit bedrag substantieel hoger uit. Tussen 2001 en 2004 was het gemiddeld $73,5 mrd per jaar. De toenemende rijkdom van Rusland gaf Poetin moed, een verandering die zich manifesteerde in zijn besluit uit 2003 om Michael Chodorkovski, de eigenaar van oliegigant Yukos, te arresteren en gevangen te zetten.

En deze ontwikkeling zette zich voort. Tussen 2005 en 2008 waren de jaarlijkse inkomsten uit koolwaterstoffen $223,6 mrd hoger dan in 1999; aan het einde van deze periode viel Rusland Georgië binnen. In 2011-2013 waren de jaarlijkse inkomsten van Rusland uit olie en gas $394 mrd hoger dan in 1999, wat de weg vrijmaakte voor de interventies van het Kremlin in Oekraïne. In al deze gevallen handelde Poetin in de overtuiging dat Ruslands olierijkdom betekende dat de regels – zelfs internationale wetten – niet voor hem golden.