10

Een compromis sluiten met Poetin

PARIJS – In de machtsstrijd met Rusland over Oekraïne zijn de zwakheid en verdeeldheid van het Europees beleid net zo bemoedigend geweest voor de Russische president Vladimir Poetin als Amerika's aarzelende aanpak van Syrië dat was. Als Europa op een verantwoordelijke manier wil optreden, zullen drie sleutelconcepten het beleid jegens Rusland moeten bepalen: stevigheid, helderheid en een bereidheid om een aanvaardbaar compromis te sluiten.

Zonder stevigheid is niets mogelijk. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat Europa en de VS fouten hebben gemaakt in de nasleep van de val van de Sovjet-Unie. Met name de VS kunnen worden beticht van arrogant gedrag en het onnodig vernederen van Rusland. Maar de ondergang van de Sovjet-Unie was het gevolg van een lange reeks misstappen, te beginnen met het onvermogen van het Rusland uit de tijd van vóór de Sovjet-Unie om met de moderniteit overweg te kunnen. De Russische leiders van nu moeten nog steeds de confrontatie met dit onvermogen aangaan.

Door een agressieve, revisionistische houding aan te nemen heeft Poetin een historische en strategische vergissing begaan. Poetins model zou Peter de Grote geweest moeten zijn, en het had zijn ambitie moeten zijn om de toekomst van Rusland aan die van Europa te verbinden. In plaats daarvan heeft Poetin zich voor inspiratie tot Nicolaas I gewend, de meest reactionaire van de negentiende-eeuwse Russische tsaren.

De mislukking van Poetins beleid wordt duidelijk als je Rusland met China te vergelijkt. De kloof tussen deze twee landen – als het gaat om het gedrag en de prestaties van ieder land – is nog nooit zo groot geweest. Op de G20-top in Brisbane eerder deze maand heeft China zijn troeven meesterlijk uitgespeeld, door de nadruk te leggen op zijn goede wil, vooral op het gebied van de klimaatverandering. Rusland leek intussen in zichzelf gekeerd – op een pathetische manier, gezien de economische gevolgen van zijn afgeslotenheid.