57

De economie in ontkenning

PARIJS – In een uitbarsting van wanhoop, net voordat hij afscheid nam van het presidentschap van de Europese Centrale Bank, klaagde Jean-Claude Trichet dat “ik als beleidsmaker tijdens de crisis weinig heb gehad aan de beschikbare [economische en financiële] modellen. In feite zou ik nog een stap verder willen gaan: geconfronteerd met de crisis voelden we ons in de steek gelaten door de conventionele beleidsinstrumenten.”

Trichet deed een beroep op andere disciplines – de natuurkunde, de techniek, de psychologie en de biologie – om te helpen de verschijnselen te verklaren die hij had meegemaakt. Het was een opmerkelijk verzoek om hulp, en een ernstige aanklacht tegen de economie, om maar te zwijgen van al die ruim betaalde hoogleraren financiën op business schools van Harvard tot Hyderabad.

Tot nu toe is er betrekkelijk weinig hulp gekomen van de technici en natuurkundigen op wie Trichet zijn hoop had gevestigd, hoewel er wel enige respons is geweest. Robert May, een vooraanstaand deskundige op het gebied van klimaatverandering, heeft betoogd dat technieken uit zijn discipline kunnen helpen de ontwikkelingen op de financiële markten te verklaren. Epidemiologen hebben geopperd dat het onderzoek naar de manier waarop infectieziekten worden doorgegeven de ongebruikelijke patronen van financiële besmetting kunnen toelichten die we de afgelopen vijf jaar hebben gezien.

Dit is vruchtbaar terrein voor toekomstig onderzoek, maar hoe zit het met de kerndisciplines van de economie en de financiële wetenschappen zelf? Kan helemaal niets worden ondernomen om die bruikbaarder te maken voor het verklaren van de wereld zoals die is, in plaats van hoe die verondersteld wordt te zijn in hun gestileerde modellen?