3

Duitsland staat op

WASHINGTON, DC – Sinds het begin van zijn ambtstermijn heeft president van de VS Barack Obama wat andere landen betreft steeds een simpel mantra herhaald: ‘Met macht komt verantwoordelijkheid’. Frankrijk heeft herhaaldelijk gedemonstreerd dat het deze verantwoordelijkheid begrijpt en accepteert; Duitsland zou dit voorbeeld nu weleens kunnen gaan volgen.

Een aantal weken geleden reflecteerde de Duitse president Joachim Gauck in de openingstoespraak van de 50e jaarlijkse Veiligheidsconferentie in München op de evolutie van de Bondsrepubliek door deze vijf decennia heen; een periode die de opkomst van een ‘goed Duitsland’ zag, ‘het beste dat we ooit gekend hebben’. En omdat Duitsland meer dan de meeste landen profiteert van de huidige open, op waarden gebaseerde internationale orde, heeft het, volgens Gauck, een grotere verantwoordelijkheid om deze orde te verdedigen en uit te breiden.

De speech van Gauck weerspiegelde de manier van denken in een belangrijk nieuw rapport getiteld New power, New Responsibility, gepubliceerd door de Stiftung Wissenschaft und Politik en het Duitse Marshall Fund of the United States. Het rapport (het product van verscheidene maanden debat binnen de Duitse gemeenschap van buitenlands beleid en veiligheid) identificeert de huidige Duitse waarden en belangen als een engagement aan ‘menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, de rechtsstaat en aan een internationale orde die is gebaseerd op universele normen’. Zoals Gauck verklaarde moet het ‘overkoepelende strategische doel’ de ‘handhaving en voortdurende aanpassing’ van deze orde zijn.

Om dit doel te bereiken moet Duitsland een ‘vormgevende macht’ worden,  een staat met het vermogen om problemen op te lossen en conflicten te beëindigen die de gehele internationale gemeenschap of delen daarvan treffen. De traditionele determinanten van de macht van staten in verhouding tot andere staten (geografie, demografie, economische macht en militaire kracht, samen met de beschikbaarheid van grondstoffen en technologische kennis) blijven belangrijk, maar ze zijn vaak onvoldoende om echte invloed in de internationale politiek uit te drukken. Een vormgevende macht bouwt relaties op en investeert in instituties die hem in staat stellen om goed samen te werken met anderen en om ‘coalities en netwerken van gelijkgezinde staten’ te creëren en mobiliseren.