44

Het Westen staat aan de rand van de afgrond

BERLIJN – Dit jaar en volgend jaar zullen de kiezers in de toonaangevende westerse democratieën besluiten nemen die het Westen – en de wereld zoals we die kennen – fundamenteel zouden kunnen veranderen. Feitelijk zijn een paar van die besluiten al genomen, met als voornaamste voorbeeld het besluit van Groot-Brittannië in juni om de Europese Unie te verlaten.

Bovendien zouden Donald Trump in de Verenigde Staten en Marine Le Pen in Frankrijk heel goed de aanstaande presidentsverkiezingen in hun land kunnen winnen. Een jaar geleden zou het absurd zijn gevonden een overwinning van een van hen beiden te voorspellen; vandaag de dag moeten we toegeven dat zulke scenario's maar al te goed mogelijk zijn.

De tectonische platen van de westerse wereld zijn op drift geraakt, en veel mensen beseffen nog niet zo goed de mogelijke gevolgen daarvan. Na het Brexit referendum in Groot-Brittannië weten we beter.

Het besluit van Groot-Brittannië was een de facto-keuze tegen een Europese vredesorde gebaseerd op integratie, samenwerking, en een gemeenschappelijke markt en jurisdictie. Het kwam tot stand op het moment dat die orde onder toenemende interne en externe druk was komen te staan. Intern heeft het nationalisme in vrijwel alle landen van de EU aan kracht gewonnen; extern doet Rusland alsof het opnieuw een grote macht is geworden door aan te sturen op een “Euraziatische Unie” – een eufemisme voor hernieuwde overheersing van Oost-Europa door Rusland – als alternatief voor de EU.