Skip to main content
fischer157_FotografiaBasicaGettyImages_USChinaflagsseparatedottedline FotografiaBasica/Getty Images

Het einde van de wereld zoals we die kennen

BERLIJN – Na drie decennia van vooruitgang op de weg naar één gemeenschappelijke wereldmarkt, geregeerd door de regels van de Wereldhandelsorganisatie, heeft de internationale orde een fundamentele verandering ondergaan. De Verenigde Staten en China zijn verwikkeld in een tarievenoorlog die in eerste instantie leek te gaan over het bilaterale handelsevenwicht, maar veel meer om het lijf blijkt te hebben. Tot voor kort konden we hoop putten uit het feit dat de twee landen, ondanks de frequente uitwisseling van bedreigingen, aan het onderhandelen waren, maar niet langer.

Vorige maand heeft Google, onder druk van de regering van de Amerikaanse president Donald Trump, zijn samenwerking met Huawei beëindigd, waardoor de Chinese smartphone-producent werd beroofd van zijn licentie om Google's Android-software en gerelateerde diensten te mogen gebruiken. De stap betekent een existentiële bedreiging voor Huawei. Maar, meer dan dat, hij markeert een nieuw hoogtepunt in het Chinees-Amerikaanse conflict en het einde van de door de VS geleide mondialisering. De boodschap van de VS is helder: de export van technologie en software is niet langer louter een zakelijke aangelegenheid; het gaat ook om macht. Van nu af aan zullen de VS macht boven de markt stellen.

Nu het conflict de vorm heeft aangenomen van een hegemonistische strijd moet China misschien alles uit de kast trekken om zijn nationale kampioenen te beschermen. Dit betekent dat het land zich zo snel mogelijk moet terugtrekken uit alle aanbodketens die afhankelijk zijn van in de VS geproduceerde hightech-componenten, met name halfgeleiders. China zou alle noodzakelijke componenten in eigen huis moeten produceren, of moeten betrekken van veilige partners uit de eigen invloedssfeer.

Op de middellange termijn zou deze aanpassing de wereld effectief verdelen in twee concurrerende economische sferen. Vroeg of laat zullen alle kleinere machten die afhankelijk zijn van mondiale markten een kant moeten kiezen, tenzij ze op de een of andere manier sterk genoeg zijn om zowel de Amerikaanse als de Chinese druk te kunnen weerstaan. Nu China en de VS allebei duidelijkheid eisen, zullen zelfs economische reuzen als de Europese Unie, India en Japan worden geconfronteerd met een weerbarstig economisch dilemma.

Ervan uitgaand dat een open, verenigde mondiale markt inderdaad tot het verleden zal gaan behoren, zal de vraag zijn hoe China zijn kaarten gaat spelen. Zou het land, als grootste crediteur van de VS, een valutaoorlog beschouwen als de aas die het achter de hand heeft? Als dat zo is, zou de toch al gevaarlijke strijd om de mondiale technologische dominantie uitgroeien tot een breder en ook in onmiddellijke zin gevaarlijker conflict.

Het gevaar is niet alleen dat economische rivaliteit, protectionisme en handelsbeperkingen de mondiale voorspoed zouden gaan bedreigen; het is ook dat deze ontwikkelingen tevens het risico zouden doen toenemen van een serieuze politieke confrontatie. Technologische soevereiniteit zou de plaats innemen van de handel, en de nationaliteit van bedrijven – zelfs grote multinationals – zou net zo belangrijk worden als hun bedrijfsmodel.

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Get unlimited access to OnPoint, the Big Picture, and the entire PS archive of more than 14,000 commentaries, plus our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

Toch zou het een vergissing zijn te concluderen dat dit hele conflict louter te wijten is aan Trump en zijn neo-nationalistische agenda. Twee dagen nadat Google zijn besluit bekend had gemaakt, publiceerde de New York Times een commentaar van Thomas L. Friedman, auteur van De aarde is plat, waarin veel van de aanvallen van Trump op China's oneerlijke handelspraktijken werden herhaald. Als dit is waar de vroegere hogepriester van de mondialisering nu staat, heeft China niet alleen een probleem met Trumps Amerika maar ook met het liberale Amerika.

De jongste stap van de regering-Trump is bedoeld om het signaal af te geven dat de VS hun dominante mondiale positie niet zonder slag of stoot uit handen zullen geven. Maar door een breuk te forceren in de bestaande handelsrelatie met China zullen de VS enorme kosten over zich afroepen.

Ongetwijfeld staan Europa eveneens roerige tijden te wachten. Een breuk in de mondiale economie zou een fundamenteel probleem betekenen voor het Europese – en met name het Duitse – exportmodel. Hoewel de Europese Unie afhankelijk zal blijven van de Amerikaanse veiligheidsgarantie en de handel met de VS, zijn de exporteurs van het blok steeds afhankelijker geworden van de Chinese markt. Een scenario waarin zij gedwongen zullen worden te kiezen tussen de twee grootmachten zou dus op een dubbel verlies uitdraaien. In een regelrechte technologische oorlog zou de waarde van de EU als bondgenoot van de VS weliswaar toenemen, en het risico van Amerikaanse importtarieven voor Europese producten zou erdoor afnemen. Maar de Europese exporteurs die afhankelijker zijn geworden van China zouden de klos zijn.

Uit de ervaringen van het verleden is gebleken dat Europa gewoonlijk een crisis nodig heeft om naar de volgende fase van haar ontwikkeling te kunnen komen. Als de huidige situatie een zilveren randje kent, is het dat Europa nu misschien geen andere keuze heeft dan het ontwikkelen van een geopolitieke strategie voor de eenentwintigste eeuw. De EU is tijdens de recente Europese verkiezingen een populistische golf bespaard gebleven. Nu moet zij aan het werk om haar welvaart en soevereiniteit veilig te stellen in een tijdperk van een Chinees-Amerikaanse breuk.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/JrtDCFL/nl;

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions