Cars destined for export stand at Bremerhaven port Alexander Koerner/Getty Images

Pax Trumpia

BERLIJN – President van de VS Donald Trump begint zijn minachting voor het internationale systeem nu serieus in hard beleid om te zetten. Zijn beslissing om 50 miljard dollar aan importheffingen in te stellen op veel Chinese goederen zou de wereldhandel ernstig kunnen verstoren. En alhoewel hij om twee voor twaalf de beslissing nam om EU-goederen van dit soort tarieven uit te zonderen komt Europa wellicht later nog in de vuurlinie te liggen.

De ‘Amerika Eerst’ aanpak van Trump zal zoals nu blijkt de op regels gebaseerde internationale orde niet ongemoeid laten. Het waren de Amerikanen die de naoorlogse orde schiepen, en deze decennialang hebben gehandhaafd. Maar dit is niet langer het geval. Trumps recente acties gaan dan ook niet alleen over handel, maar over het Amerikaanse loslaten van de gehele Pax Americana.

Er zijn weinig landen die meer met de naoorlogse orde verbonden zijn dan Duitsland, dat zijn economische wederopstanding van na 1945 net als Japan dankt aan het op regels gebaseerde handelssysteem. De Duitse economie leunt zwaar op de export, wat betekent dat het acuut kwetsbaar is voor handelsbarrières en straftarieven opgelegd door grote handelspartners.

Trumps protectionistische beleid daagt zo het gehele Duitse economische model uit zoals we het sinds de jaren vijftig kennen. Het feit dat Trump al herhaaldelijk zijn pijlen op Duitsland, een van zijn nauwste bondgenoten in Europa, heeft gericht is geen klein bier. Alhoewel optimisten zullen zeggen dat Trump meer blaft dan bijt – en dat zijn uitspraken over handel net als zijn dreigingen naar Noord-Korea simpelweg onderdeel zijn van een onderhandelingsstrategie – zullen pessimisten hierop met een redelijke vraag antwoorden: maar wat als Trump wel echt meent wat hij zegt?

Duitsland moet zich geen illusies maken wat een trans-Atlantische handelsoorlog zou betekenen. Ondanks dat het tot de EU en zijn interne markt behoort zou Duitsland tot de grootse verliezers behoren dankzij zijn afhankelijkheid van handel en de huidige staat van de trans-Atlantische machtsverhoudingen.

Het staat vast dat de EU-lidstaten die Duitsland eerder hebben beschuldigd van arrogantie deze ontwikkeling met enig leedvermaak zullen bekijken. Maar een verzwakking van de grootste economie van de EU zou onmiddellijke negatieve effecten voor het gehele blok hebben. En het nu is bepaald geen goed moment voor verdeeldheid. De terugtrekking uit de EU van het Verenigd Koninkrijk veroorzaakt al politieke dissonantie tussen de lidstaten, en anti-Europese populisten hebben zojuist een gezamenlijk parlementaire meerderheid veroverd in Italië.

What do you think?

Help us improve On Point by taking this short survey.

Take survey

Wat de zaken nog verergert is dat noch Duitsland noch de Europese Commissie, die zich bezig houdt met handelskwesties voor de EU-lidstaten, momenteel in een goede positie verkeert om tegen Trump op te staan. De domheid van Duitse beleidsmakers die er voor hebben gekozen om langdurige kritiek op het aanhoudend hoge surplus op de rekening-courant van het land te negeren is blootgelegd. Wanneer de vorige Duitse regering dit surplus – dat afgelopen jaar een recordhoogte bereikte – gereduceerd had door het aandrijven van binnenlandse investeringen zou Duitsland in een veel betere positie zijn geweest om op Trumps dreigingen te reageren.

Wanneer we nadenken over de mogelijkheid van een trans-Atlantische handelsoorlog moeten we het gezegde, dat meestal wordt toegeschreven aan Mahatma Gandhi, in ons achterhoofd houden dat ‘oog om oog er uiteindelijk alleen maar toe leidt dat de hele wereld blind zal worden.’ Een lik op stuk trans-Atlantische handelsoorlog zou aan alle kanten verliezers opveren, en zou een nieuwe periode van isolationisme en protectionisme kunnen inleiden. Wanneer dit proces ver genoeg doorzet zou het zelfs kunnen leiden tot een ineenstorting van de wereldeconomie en de desintegratie van het Westen. Het is om deze reden dat de EU geen andere keus heeft dan te onderhandelen, alhoewel met tegenzin.

Een voorspelbare consequentie van de handelsrevolutie van Trump is dat deze Europa verder richting naar China zal drijven, dat al naar de hand van Europa dingt door zijn Belt and Road Initiative van investeringen en infrastructuurprojecten door heel Eurazië. Terwijl de oosters georiënteerde alternatieven voor het trans-atlanticisme de komende jaren zullen vermeerderen zal de juiste balans tussen oost en west vinden een van de zwaarste uitdagingen voor Europa worden. Europeanen moeten zich nu niet alleen maar zorgen maken over Rusland, maar ook over een nieuwe Chinese supermacht.

Het vernietigen of verstoren van de trans-Atlantische handelsrelaties is noch in het belang van de VS noch van Europa. Chinese leiders vieren waarschijnlijk stiekem de belofte van de regering Trump om ‘Amerika weer groot te maken,’ omdat dit tot zover slechts de Amerikaanse belangen ondermijnt en juist belooft China weer groot te maken. Het is dan ook zo dat ondanks Trumps zojuist aangekondigde importheffingen voor China in antwoord op beweerde violaties van het intellectueel eigendom de gedachte vergeeflijk is dat het voornaamste doel van Trumps buitenlandse beleid is om de Chinezen te ondersteunen in hun wens tot mondiale invloed.

Na zijn installatie was een van de eerste zetten van Trump om de VS terug te trekken uit het Trans Pacifisch Partnerschap, een handelsovereenkomst die een bolwerk tegen China zou hebben gecreëerd in de Aziatisch Pacifische regio. Nu heeft China de kans om handelsregels te stellen in een gebied dat ongeveer 60% van de wereldeconmie bevat. Tegelijkertijd zullen de effecten van de importheffingen op staal en aluminium van Trump China vooral helpen, terwijl de Europese bondgenoten van Amerika geraakt zullen worden. En wanneer de Chinezen zullen proberen te kapitaliseren op deze onverwachte wind mee kan je ze dat nauwelijks kwalijk nemen.

In de komende maanden zal de fundamentele zwakheid van Europa steeds duidelijker worden. De welvaart van Europa hangt af van de bereidheid van Amerika om te voorzien in veiligheidsgaranties en rentmeesterschap van de liberale internationale orde. Nu de VS zijn post verruilt voor het najagen van een atavistisch nationalisme staan de Europeanen alleen. Je zou hopen dat de Europeanen snel actie kunnen ondernemen om hun eenheid te bewaren en het internationale systeem te redden dat ze de afgelopen generaties voorzien vrede en welvaart heeft gebracht.

Vertaling Melle Trap

http://prosyn.org/bXdbKk7/nl;

Handpicked to read next

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated cookie policy and privacy policy.