Skip to main content

stiglitz261_Drew AngererGetty Images_trump jerome powell Drew Angerer/Getty Images

Trumps economische onvermogen

NEW YORK – In de nieuwe wereld die door de Amerikaanse president Donald Trump is vormgegeven, waarin de ene schok op de andere volgt, is er nooit genoeg tijd om de gevolgen van de gebeurtenissen waarmee we worden gebombardeerd ten volle door te denken. Eind juli herzag de Federal Reserve Board (de Fed, het federale stelsel van Amerikaanse centrale banken) haar beleid om de rente te laten terugkeren naar een normaler peil, na een decennium van ultralage rentepercentages in het kielzog van de Grote Recessie. Vervolgens kregen de Verenigde Staten te maken met nog eens twee massale schietpartijen binnen 24 uur, waardoor het totale aantal doden als gevolg van dit soort tragedies voor het hele jaar op 255 uitkwam – ruim één per dag. En een handelsoorlog met China, waarover Trump had getweet dat die “goed en makkelijk te winnen” zou zijn, ging een nieuwe, gevaarlijker fase in, waardoor de markten opgeschud werden en de dreiging van een nieuwe koude oorlog reëel werd.

Op één manier bezien had de stap van de Fed weinig om het lijf: een verandering van 25 basispunten zal niet veel gevolgen hebben. Het idee dat de Fed de economie tot in de details zou kunnen beheersen door zorgvuldig getimede veranderingen van de rentestand zou intussen allang in diskrediet geraakt moeten zijn – ook al biedt nog zo veel het vertier voor “Fed-watchers” en werkgelegenheid voor financiële journalisten. Als het verlagen van de rente van 5,25% naar in wezen nul in 2008-2009 al weinig impact had op de economie, waarom zouden we dan denken dat het verlagen van de rente met 0,25% nu enig waarneembaar effect zal sorteren? De grote bedrijven hebben nog steeds enorme hoeveelheden cash: het is geen gebrek aan liquiditeit dat hen ervan weerhoudt om te investeren.

Lang geleden zag John Maynard Keynes al in dat een plotselinge verkrapping van het monetaire beleid, waardoor de verkrijgbaarheid van kredieten wordt beperkt, de economie zou kunnen vertragen, maar dat de gevolgen van het verruimen van het beleid als de economie zwak is minimaal kunnen zijn. Zelfs het inzetten van nieuwe instrumenten als kwantitatieve versoepeling zou wel eens weinig effect kunnen hebben, zoals Europa heeft ondervonden. In feite kunnen de negatieve rentepercentages die door diverse landen worden beproefd op perverse wijze de economie verzwakken als gevolg van een ongunstige uitwerking op de bankbalansen en dus op de leningen.

De lagere rentestanden leiden wel tot een lagere wisselkoers. Dit zou wel eens de voornaamste route kunnen zijn waarlangs het Fed-beleid vandaag de dag werkzaam is. Maar is dat niet precies hetzelfde als “competitieve devaluatie,” iets wat de regering-Trump juist China voor de voeten werpt? En wat voorspelbaar genoeg is gevolgd door andere landen die hun wisselkoers hebben verlaagd, hetgeen impliceert dat ieder voordeel voor de Amerikaanse economie via het wisselkoers-effect van kortstondige aard zal zijn. Ironischer is het feit dat de recente daling van de Chinese wisselkoers het gevolg was van een nieuwe ronde van Amerikaans protectionisme en van het feit dat China is opgehouden met het manipuleren van de wisselkoers van zijn munt – dwz.: is opgehouden met het ondersteunen ervan.

Maar op een andere manier spreekt de Fed-actie boekdelen. De Amerikaanse economie werd verondersteld “geweldig” te zijn. Het werkloosheidspercentage van 3,7% en de groei in het eerste kwartaal van 3,1% zouden de jaloezie van de ontwikkelde landen hebben moeten opwekken. Maar als je een beetje onder de oppervlakte krabt is er genoeg om je zorgen over te maken. De groei is in het tweede kwartaal gekelderd naar 2,1%. De gemiddelde arbeidstijd in de industrie is in juli gedaald naar het laagste niveau sinds 2011. De reële lonen staan maar iets boven hun niveau van tien jaar geleden, vóór de Grote Recessie. De reële investeringen als percentage van het bbp zijn veel lager dan het peil van eind jaren negentig, ondanks een belastingverlaging die zogenaamd bedoeld was om de bedrijfsinvesteringen aan te jagen, maar vooral werd gebruikt om aandelenterugkopen mee te financieren.

Amerika zou zich in een bloeiperiode moeten bevinden, dankzij de drie enorme stimuleringsmaatregelen van de afgelopen drie jaar. De belastingverlaging van 2017, die vooral ten goede is gekomen aan miljardairs en het bedrijfsleven, heeft het tienjarig tekort met zo'n $1,5 tot $2 bln doen oplopen. Een stijging van bijna $300 mrd van de uitgaven in twee jaar tijd heeft een sluiting van de overheid in 2018 afgewend. En eind juli heeft een nieuw akkoord om weer een sluiting te voorkomen daar nog eens $320 mrd aan toegevoegd. Als er al jaarlijkse begrotingstekorten van biljoenen dollars voor nodig zijn om de Amerikaanse economie in goede tijden draaiende te houden, wat zal er dan voor nodig zijn als de zaken er niet zo rooskleurig voor staan?

Subscribe now
ps subscription image no tote bag no discount

Subscribe now

Subscribe today and get a free copy of our new magazine, Sustainability Comes of Age, along with unlimited access to OnPoint, the Big Picture, the entire PS archive of more than 14,000 commentaries, and our annual magazine, for less than $2 a week.

SUBSCRIBE

De Amerikaanse economie heeft voor de meeste Amerikanen niet gewerkt. Hun inkomens stagneren al tientallen jaren – of erger. Deze negatieve trends worden weerspiegeld in de dalende levensverwachting. De belastingverlaging van Trump heeft de zaken er nog erger op gemaakt door het probleem van de afbrokkelende infrastructuur te verzwaren, het vermogen van de progressieve staten te verzwakken om het onderwijs te ondersteunen, miljoenen mensen van hun ziektekostenverzekering te beroven, en, indien volledig ten uitvoer gelegd, voor een belastingverhoging te zorgen voor Amerikanen met een middeninkomen, waardoor hun problemen worden verergerd.

Herverdeling van de onder- naar de bovenkant van de inkomenspiramide – het voornaamste kenmerk niet alleen van het presidentschap van Trump, maar ook van alle voorgaande Republikeinse regeringen – vermindert de algemene vraag, omdat degenen aan de top van de piramide een kleiner deel van hun inkomen uitgeven dan degenen die daaronder komen. Dit verzwakt de economie op een manier die zelfs niet kan worden gecompenseerd door heel veel geld weg te geven aan bedrijven en miljardairs. En de enorme begrotingstekorten van Trump hebben geleid tot grote handelstekorten, veel groter dan die onder Obama, omdat de VS kapitaal moesten importeren om de kloof tussen de binnenlandse besparingen en de investeringen te financieren.

Trump heeft beloofd het handelstekort omlaag te brengen, maar zijn grote onwetendheid als het over de economie gaat heeft er juist toe geleid dat het is gestegen, zoals de meeste economen al hadden voorspeld. Ondanks Trumps slechte beheer van de economie en zijn pogingen om de koers van de dollar omlaag te praten, en de renteverlaging van de Fed, heeft zijn beleid ertoe geleid dat de dollarkoers sterk is gebleven, waardoor de export wordt ontmoedigd en de import wordt aangewakkerd. Economen hebben hem herhaaldelijk geprobeerd uit te leggen dat handelsakkoorden invloed kunnen uitoefenen op de vraag van welke landen de VS goederen en diensten betrekken en aan welke landen zij die verkopen, maar niet op de omvang van het totale tekort.

Op dit gebied, net zoals op veel andere gebieden – van de wisselkoersen tot de controle op wapens – gelooft Trump wat hij wil geloven, en laat hij degenen van ons die zich dat het minst kunnen veroorloven de prijs ervoor betalen.

Vertaling: Menno Grootveld

https://prosyn.org/dss3zym/nl;

Cookies and Privacy

We use cookies to improve your experience on our website. To find out more, read our updated Cookie policy, Privacy policy and Terms & Conditions