Kremlin critic Alexei Navalny arrested Kirill Kudryavtsev/Getty Images

Трамптың Ресейге байланысты өткір мәселесі

ВАШИНГТОН – АҚШ президенті Дональд Трамп өз жұмысын атқаруға кіріспей тұрып, Туиттерде өз елінің Ресеймен қарым-қатынасы туралы көзқарасын айтып өткен еді. «Ресеймен жақсы қарым-қатынаста болу жаман нәрсе емес, керісінше жақсы ой», - деді ол бір туитінде. «Мен Президент болған кезде», - деп ол басқа бірінде жариялады, Ресей мен АҚШ «әлемнің көптеген үлкен және өзекті мәселелерін шешу үшін бірге жұмыс істейтін болады!».

The Year Ahead 2018

The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

Order now

Әрине, Ресеймен қарым-қатынасты жақсартуға қатысты Трамптың ойында еш қателік жоқ. (Соңғы бірнеше АҚШ президенттері осы бірдей мақсатқа ұмтылған). Бірақ ол осы мақсатқа қол жеткізуде Ресейдің демократияның белсенді жақтатушыларын сатудың қажеті жоқ екенін мойындау керек.

Ресей президенті Владимир Путин Ресейдегі танымал диссиденттік козғалысты жойды десек болады. 2012 жылы Путиннің президенттік билікке оралғанынан кейін көп кешікпей, Дума шетелдік агенттерге қатысты заңын қабылдады, оның негізгі мақсаты шетелден қаржыландыруды алатын және «саяси белсенділік» деп аталатын кез келген нәрсеге қатысатын ұйымдардың үнін өшіру болды.

Содан бері Ресей үкіметі бір жақты тәртіпте 88 ұйымды «шетелдік агенттер» деп жариялады - бұл термин «шпион» сияқты естілетін болды. Тізімге сайлауды бақылаумен айналысатын беделді топ, адам құқықтарын қорғаушылар, пікірталаскерлер, және тіпті кейбір ғылыми зерттеулер ұйымдары да енгізілген. Оларға қойылған талаптар әртүрлі, бірақ үкіметтің олар мен басқа да адамдарға арналған хабарламасы анық: Кремльді сынасаң, сен де үнсіз қаласыз.

Ресей үкіметі соңғы бес жылда диссиденттік козғалысты басуға бірнеше қадамдар жасады, оның ішінде демократиялық белсенділерге қолдау көрсеткен бірнеше «халықаралық ұйымдарды» «жағымсыз» деп атап, онда ресейлік азаматтардың қатысуын қылмыстық іс деп санады. Сондай-ақ, үкімет азаматтардың онлайн қимылдарын бақылау және олардың еркін сөйлеу құқығын шектеу үшін, сонымен бірге LGBTQ + тобындағы тұлғаларға қатысты кемсітуді күшейту және діни топтарды қудалау үшін қауіпсіздік органдарының өкілеттігін кеңейтті. Кремль сыншылары тұтқындалды, тіпті өлтірілді.

Мұндай іс-әрекеттер, әрине, Трампты алаңдатпады. Наурызда Ресейдің 100-ден астам қалаларында сыбайлас жемқорлыққа қарсы мыңдаған наразылық білдірушілер қамауға алынғаннан кейін де Трамп басқармасы тек бір суық мәлімдеме ғана жасады. Келесі айда орын алған Мәскеуге сапары барысында, Мемлекеттік хатшы Рекс Тиллерсон де АҚШ конгресі айтып жатса да, АҚШ Мемлекеттік департаментінің дәстүрге айналған азаматтық қоғам белсенділерімен кездесуінен бас тартып, бұл көзқарасты айқындады.

Трамп пен Тиллерсон, тіпті жаңа дәлелдері күнделікті пайда болып жатқан Америкадағы демократиялық сайлауларға араласуын қоспағанда, Путинмен ыңғайсыз талқылауларды болдырмау үшін Кремльдің қарсыластарын қудалауын елемеуді жөн көргендей. Олар осы көзқарас нәтиже берді деп сенеді - әсіресе шілде айында АҚШ пен Ресей дәнекерші болып келіссөз жүргізген сириялық атысты тоқтату туралы әлсіз келісімді ескерсек.

Бірақ Ресей бұл шешімге Трамп әкімшілігі оның алдында жүгіргендігінен емес, өз мүдделеріне байланысты келді. Шын мәнісінде, Трамп әкімшілігінің «орыс аюға» тиіспеуге тырысуы американдық мүдделерге қайшы келеді.

Трамптың Ресейге болысушылығынан қысқа мерзімді «жеңісі» қандай болмаса да, ол Американың барлық адамдарға бірдей өмір, еркіндік және теңдік, сондай-ақ өзін-өзі басқаруды қорғау деген ұзақ мерзімді мүдделерімен салыстырғанда, ол бәрібір елеулі болмайды. Бұл АҚШ-тың басқа принциптермен жұмыс істейтін үкіметтермен араласпауы керек дегенді білдірмейді. Бірақ біз саяси келіспеушіліктерді басудан басталатын, біз келіспейтін нәрселер туралы анық айтуымыз керек.

Американың негізгі қағидаттарын сақтау - бұл дұрыс нәрсе ғана емес, бұл ақылды стратегия. Путиннің билігі тұрақты болып көрінуі мүмкін, бірақ ол тек насихаттау мен қорқынышқа негізделген. АҚШ Ресейге қарсы тұрудан аулақ болу үшін өз құндылықтарын сатқан кезде, ол Путиннің билігін нығайтады. Путиннің АҚШ-қа оңай әсер ете аламын деп көрінуі оның қарсыластарының аузына қақпақ болуын жалғастыруға мүмкіндік береді.

Келесі жылы өтетін президенттік сайлау алдында Путин шетелдік көшбасшылардың оған берген еркіндігін пайдалануға тырысады. Қазір ол оппозициялық көшбасшы Алексей Навальныйдың ақшалай қаражатты ысырап етті деп үкім шығаруына қол жеткізді, ал бұл үкіметке оны президенттікке үміткер ретінде тіркелуін қабылдамауға сылтау береді.

Бірақ Кремльдің жылдар бойы көрсеткен қысымына тойтарыс көрсете білген Навальный оңай жеңілмейді, басқа оппозициялық белсенділер де солай жасайды. Өткен жексенбіде 200-ден астам Путиннің қарсыластары Мәскеу қалалық сайлауында жергілікті кеңестерде орын алды. Сыбайлас жемқорлыққа қарсы наразылықтар жыл бойы жалғасты. Ал жақында Навальный Путиннің Финляндия шекарасына жақын орналасқан құпия саяжайы туралы жаңа деректер жариялады.

Әрине, Путин президенттік төртінші мерзімін оңай жеңіп алады деп күтілуде. Бірақ ол Ресейді мәңгілік билей алмайды. Ал қазірші бүкіл Ресей халқы демократиялық сайлауға қатысуға лайық. Дегенмен, Путиннің ұзақ мерзімді қызметі кезінде болған ешбір сайлау Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы тарапынан еркін немесе әділ деп бағаланбаған. Сайлаудағы бақылаушылар мен демократиялық принциптерді қолдайтын белсенділерге мемлекеттік қолдауды кеңейту арқылы Трамп басқармасы ресейлік оппозицияны нығайта алады және Ресейдің болашағының басқа концепциясын ілгері жылжыта алады.

Қысқа мерзімді перспективада кішкене екіжүзділік тез жеңіске жетудің кішігірім құнындай көрінуі мүмкін. Бірақ Американың сыртқы саясаты мен Американың ұлттық риторикасы ұзақ мерзімді ойын. Ұзақ мерзімді перспективада АҚШ үшін адам құқықтары қорғалған және саяси диссиденттік құдаланбайтын демократиялық Ресеймен қарым-қатынаста болу әлдеқайда жақсырақ болар еді.

Ресейдің 2018 жылғы сайлауы Трампқа осындай нәтижеге қол жеткізуге маңызды мүмкіндік болып табылады және ол американдық құндылықтардың сатып алу келіссөздеріне келмейтінін дәлелдей да алады. АҚШ Путиннің деңгейіне түспейді және Ресейдің сайлау процесіне жасырын араласпайды. Бірақ ол демократия мен адам құқықтарын қорғауды қолдап және еркін қоғам құруға ұмтылатындармен бір жақта тұруы керек. Әлем АҚШ-тың әлі де жаны бар екенін білуі керек.

http://prosyn.org/SvXhhvY/kk;
  1. Patrick Kovarik/Getty Images

    The Summit of Climate Hopes

    Presidents, prime ministers, and policymakers gather in Paris today for the One Planet Summit. But with no senior US representative attending, is the 2015 Paris climate agreement still viable?

  2. Trump greets his supporters The Washington Post/Getty Images

    Populist Plutocracy and the Future of America

    • In the first year of his presidency, Donald Trump has consistently sold out the blue-collar, socially conservative whites who brought him to power, while pursuing policies to enrich his fellow plutocrats. 

    • Sooner or later, Trump's core supporters will wake up to this fact, so it is worth asking how far he might go to keep them on his side.
  3. Agents are bidding on at the auction of Leonardo da Vinci's 'Salvator Mundi' Eduardo Munoz Alvarez/Getty Images

    The Man Who Didn’t Save the World

    A Saudi prince has been revealed to be the buyer of Leonardo da Vinci's "Salvator Mundi," for which he spent $450.3 million. Had he given the money to the poor, as the subject of the painting instructed another rich man, he could have restored eyesight to nine million people, or enabled 13 million families to grow 50% more food.

  4.  An inside view of the 'AknRobotics' Anadolu Agency/Getty Images

    Two Myths About Automation

    While many people believe that technological progress and job destruction are accelerating dramatically, there is no evidence of either trend. In reality, total factor productivity, the best summary measure of the pace of technical change, has been stagnating since 2005 in the US and across the advanced-country world.

  5. A student shows a combo pictures of three dictators, Austrian born Hitler, Castro and Stalin with Viktor Orban Attila Kisbenedek/Getty Images

    The Hungarian Government’s Failed Campaign of Lies

    The Hungarian government has released the results of its "national consultation" on what it calls the "Soros Plan" to flood the country with Muslim migrants and refugees. But no such plan exists, only a taxpayer-funded propaganda campaign to help a corrupt administration deflect attention from its failure to fulfill Hungarians’ aspirations.

  6. Project Syndicate

    DEBATE: Should the Eurozone Impose Fiscal Union?

    French President Emmanuel Macron wants European leaders to appoint a eurozone finance minister as a way to ensure the single currency's long-term viability. But would it work, and, more fundamentally, is it necessary?

  7. The Year Ahead 2018

    The world’s leading thinkers and policymakers examine what’s come apart in the past year, and anticipate what will define the year ahead.

    Order now