21

Трамптың революциялық дилеммасы

ПРИНСТОН – Ресейдегі төңкерістің биылғы жүзжылдығы Ұлыбританияда Брексит революциясынан кейінгі орын алған Америка Құрама Штаттарындағы Трамп революциясымен сәйкес келеді. 1917 жылы большевиктер сияқты, Трамп және Брексит артындағы саяси қозғалыстар өздерін халықаралық көтерілістің авангарды деп санайды; Біріккен Корольдіктің Тәуелсіздік партиясының көшбасшысы Найджел Фарадж мұны «ұлы жаһандық революция» деп айтып өткен.

Бірақ бүгінгі революционерлер тарихтан алған сабақтарды ұмытпауы керек. Орыс революциясы көптеген адам өмірін қиып, әл-ауқатына зақым келтірді, бірнеше қазіргі заманғы тарихшылар ол сындарлы бір нәтиже берді деп де санамайды. Ал Ленин революциялық қозғалыстар танымал болмаса да, сайып келгенде, қажетті болатын әкімшілік мемлекет немесе бюрократияға бағытталатынын түсінген саяси пионер болды.

Большевизм сияқты жаңа революциялық қозғалыстар, олар қатыгез және тежеуші деп санайтын халықаралық тәртіпке қарсы шығады. Ленин үшін, бұл тәртіп Ресейді, ол қаламаса да, Германияға қарсы I дүниежүзілік соғысқа алып келген Батыс өкілеттігі болды. Трамп үшін болса, ол бұлыңғыр «жаһандану» терминімен бекітілген: «бізді іс жүзінде әлемде әрбір ұлт пайдаланып жатыр. Бұлайша енді жалғаспайды».

Ал бұл қозғалыстың негізгі жаулары әдетте шетелдік емес, отандық болады. Жақында орын алған консервативтік саяси іс-шараларға байланысты конференцияда айтылған сөзінде, Трамптың бас стратегі, Стивен Бэннон американдық егемендік үшін төңкеріс басталды деп жариялады. Бұл төңкерістің басты ерекшеліктері ол экономикалық ұлтшылдық пен «әкімшілік мемлекетті ыдырату».