19

Het veiligstellen van Europa in het tijdperk van Trump

BRUSSEL – Net zoals de opiniepeilingen voorafgaand aan het Brexit-referendum in Groot-Brittannië zaten de peilingen in de aanloop naar de presidentsverkiezingen van vorige week in de Verenigde Staten er flink naast. En net zoals in het geval van de Brexit is het ondenkbare gebeurd: Donald Trump is nu verkozen als de nieuwe Amerikaanse president, wat duidt op een overwinning van het bekrompen nationalisme op het internationalisme. In de strijd tussen open en gesloten samenlevingen zijn laatstgenoemde duidelijk aan de winnende hand, en de liberale democratie is in rap tempo een verzetsbeweging geworden.

Met Trump in het Witte Huis zullen de Verenigde Staten geobsedeerd raken met zichzelf. We kunnen gerust stellen dat het Transatlantic Trade and Investment Partnership (TTIP-verdrag) tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie nu de prullenbak in kan. Maar het presidentschap van Trump zal Europa op meer manieren raken. De integriteit van de EU zelf staat nu op het spel.

Chicago Pollution

Climate Change in the Trumpocene Age

Bo Lidegaard argues that the US president-elect’s ability to derail global progress toward a green economy is more limited than many believe.

Trump heeft het overduidelijk gemaakt dat de Europese veiligheid niet tot zijn prioriteiten op buitenlands politiek terrein behoort. Hij ziet de strategische noodzaak van de NAVO niet in, en heeft louter belangstelling getoond voor de transatlantische verhoudingen wanneer hij zinspeelde op onbetaalde rekeningen. Het presidentschap van Trump zal tot een epische geopolitieke verschuiving leiden: voor het eerst sinds 1941 zal Europa niet meer onder de defensieparaplu van de VS kunnen schuilen, maar er alleen voor staan.

Europa maakt het leven maar al te graag gemakkelijk voor zichzelf. De afgelopen eeuw werden de transatlantische relaties gekenmerkt door een perverse, onuitgesproken dynamiek, die inhield dat hoe actiever de Verenigde Staten waren, des te meer Europa in slaap sukkelde. Als de Amerikanen tussenbeide kwamen in het buitenland – zoals ze in Irak hebben gedaan – heeft Europa gereageerd met verheven vermaningen over “imperiale zelfoverschatting.” En als de Amerikanen juist niet tussenbeide kwamen, of te laat of ondoeltreffend – zoals in Syrië  en Libië – hebben de Europeanen meer leiderschap van de Amerikanen geëist.

Dat tijdperk is nu voorbij. Trump weet dat de EU het geld, de technologie en de know-how heeft om een mondiale macht te worden die zich kan meten met de VS, en het is niet zijn probleem dat Europa de politieke wil ontbeert om het volledige potentieel daarvan te benutten. Wij Europeanen zijn er te lang vanuit gegaan dat het goedkoper en veiliger is om de VS onze problemen te laten oplossen, zelfs in onze eigen achtertuin. Met de verkiezing van Trump (en tegen de achtergrond van de wisselende traditie van Amerika op buitenlands-politiek gebied) moeten we dit geloof nu van ons afschudden.

De EU moet de verkiezing van Trump zien als een oproep om haar lot in eigen hand te nemen. Aanhoudende conflicten, zoals de bloedige burgeroorlog in Syrië, en de annexatie van de Krim door Rusland en de interventie van Rusland in het oosten van Oekraïne, raken de veiligheid, de economieën en de samenlevingen van de lidstaten van de EU rechtstreeks. Toch hebben eerder de Russen en de Amerikanen dan de Europeanen zelf het lot van Oekraïne tot nu toe bepaald, evenals dat van andere Europese grensstreken. De EU heeft, als gevolg daarvan, de ultieme controle over de eigen veiligheid, handelsrelaties en migrantenstromen opgegeven.

In 2014 lekte een onthullend gesprek uit tussen de Amerikaanse onderminister van Buitenlandse Zaken voor Europese en Euraziatische aangelegenheden, Victoria Nuland, en de voormalige Amerikaanse ambassadeur in Oekraïne, Geoffrey Pyatt. Tijdens hun bespreking van de Amerikaanse reactie in Oekraïne – nadat de vroegere Oekraïense president Viktor Janoekovitsj naar Rusland was gevlucht – zei Nuland “Fuck the EU.” Dit is een houding die door Europa zelf is veroorzaakt. Hoewel het al erg genoeg is om te horen dat dergelijke sentimenten worden geuit door een functionaris van de regering-Obama, kun je alleen maar raden wat we onder Trump zullen gaan beleven. Die zal het misschien niet eens nodig vinden een functionaris voor “Europa en Euraziatische aangelegenheden” aan te stellen.

Dit is de reden dat de Europese Unie niet langer mag wachten met de opbouw van een eigen Europese Defensie Gemeenschap, en met het ontwikkelen van een eigen veiligheidsstrategie.  Dit moet beginnen met het stroomlijnen en uitbreiden van de bilaterale en regionale relaties, niet in de laatste plaats tussen de Baltische en Scandinavische landen, tussen België en Nederland, en tussen Duitsland en Frankrijk. Al deze afzonderlijke relaties moeten verenigd worden onder één enkel Europees commando, met gemeenschappelijke financiering en een gedeeld systeem voor het aanbesteden van defensiemateriaal.

Fake news or real views Learn More

De EU moet haar eigen veiligheid onafhankelijk van anderen kunnen garanderen. Al wat minder is zal niet volstaan om haar grondgebied veilig te stellen. Dit is een moeilijke maar cruciale beslissing, die de EU al te lang voor zich uit heeft geschoven. Nu Trump is verkozen kunnen we niet langer wachten.

Vertaling: Menno Grootveld