14

Waarheden over de handel voor Trumpianen en Brexiteers

LONDEN – Hier volgt een ‘reality check’ voor Britse en Amerikaanse beleidsmakers, en voor de vele deskundigen die zich regelmatig uitlaten over de wereldhandel zonder de feiten te kennen; data over de totale exporten en importen van Duitsland in 2016 laten zien dat zijn grootste handelspartner nu China is. Frankrijk en de Verenigde Staten zijn naar de tweede en derde plek verdrongen.

Dit nieuws zou geen verrassing mogen heten. Ik heb er al vaak over gemijmerd dat Duitse bedrijven (en beleidsmakers) tegen 2020 een monetaire unie met China boven één met Frankrijk zouden kunnen prefereren, gegeven dat de Duits-Chinese handel waarschijnlijk zou blijven groeien.

En zo is geschied, vooral aangedreven door Chinese export naar Duitsland. Maar de Duitse export naar China is ook gegroeid. Ondanks een recente vertraging zou Duitsland binnenkort meer naar China kunnen exporteren dan naar zijn cruciale buur en partner Frankrijk, en het exporteert al meer naar China dan naar Italië. Voor Duitse exporteurs zijn Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk (VK) de enige Europese markten die groter zijn dan de Chinese markt.

Doorgewinterde waarnemers van de internationale handel neigen op twee algemene regels af te gaan. Ten eerste neemt het niveau van handel tussen twee landen vaak af wanneer de geografische afstand groeit. En ten tweede zal een land waarschijnlijk meer handel drijven met grote landen met een grote binnenlandse vraag dan met kleinere landen met kleine vraag.

De laatste Duitse handelsdata bevestigen beide regels, en vooral de tweede. Een groot maar geografisch verafgelegen land verschilt niet alleen in omvang maar ook in type met een kleiner land. Dit wordt te vaak vergeten in discussies over handelsovereenkomsten, vooral in zulke beladen politieke sferen als momenteel in het VK en de VS overheersen.

In het Verenigd Koninkrijk heeft het Lagerhuis al een wetsvoorstel aangenomen om een proces in gang te zetten om zich terug te trekken uit de Europese Unie; maar het Hogerhuis eist nu dat dit voorstel wordt aangepast om de EU-burgers die in het land wonen te beschermen. In mijn eigen korte bijdrage aan het marathondebat in het Hogerhuis afgelopen maand betoogde ik dat zelfs wanneer Brexit niet de grootse huidige economische uitdaging van het VK is het andere problemen waarschijnlijk zal vergroten, inclusief een aanhoudend lage productiegroei, slecht onderwijs en praktische scholing, en geografische ongelijkheden.

Bovendien waarschuwde ik dat het Verenigd Koninkrijk een veel meer gerichte en ambitieuze handelsaanpak moet kiezen, meer als China of India, wil het na Brexit welvaren. Helaas wordt de post-Brexit handelsstrategie van het VK bepaald door interne politiek, zoals dat het ‘patriottisch’ zou zijn om te concentreren op nieuwe handelsovereenkomsten met Australië, Canada, Nieuw-Zeeland, en anderen in het Gemenebest, ondertussen harde economische realiteiten negerend.

Nieuw-Zeeland is misschien een mooi land, maar het heeft geen bijzonder grote economie, en ligt zeer ver weg van het Verenigd Koninkrijk. Feitelijk is de Griekse economie, ondanks zijn enorme problemen, nog steeds groter dan die van Nieuw-Zeeland.

Veel beleidsmakers in het Verenigd Koninkrijk – en alle leden van de ‘Leave’-campagne – negeren de waarschijnlijke kosten van een vertrek uit de gezamenlijke Europese markt. Maar juist deze factor vraagt om serieuze aandacht, gegeven de omvang van de gezamenlijke markt en zijn dichte geografische nabijheid. Het is van groot belang dat het VK nauwe handelsbetrekkingen met veel EU-lidstaten blijft onderhouden na Brexit. Tot dat doel zou het VK zijn export van services moeten opvoeren, een sector waar het aantoonbaar nog steeds een echte netto voorsprong heeft.

Tegelijkertijd zou het Verenigd Koninkrijk urgent zijn relatie met China – ofwel wat voormalig Brits premier David Cameron de ‘gouden relatie’ noemde – naar een nieuw niveau moeten proberen te tillen. Als er één land is waarmee het VK zeker een nieuwe handelsovereenkomst zou moeten willen sluiten is het wel China. Tijdens mijn korte periode in de Britse regering hielp ik toenmalig minister van Financiën George Osborne om Cameron ervan te overtuigen dat we zouden moeten nastreven om China binnen tien jaar tot ons twee na grootse afzetmarkt te maken. Is dit voor de nieuwe regering nog steeds een prioriteit?

Buiten China moet het Verenigd Koninkrijk zich ook veel meer richten op zijn handelsbetrekkingen met India, Indonesië, en Nigeria, die allemaal een aanzienlijke invloed in de wereldeconomie en de mondiale handelspatronen zullen hebben de komende tientallen jaren.

In de Verenigde Staten moeten president Donald Trump en zijn adviseurs naar de realiteit terugkeren, vooral qua handel. Ze kunnen beginnen met het bestuderen van de handelspatronen van Duitsland, vooral vis-à-vis China. Zeker, China heeft een groot bilateraal handelsoverschot in de VS; maar het is ook een groeiende exportmarkt voor Amerikaanse bedrijven. En als de trends van de afgelopen 10-15 jaar zich doorzetten zou China spoedig de plaats van Canada en Mexico als de belangrijkste exportmarkt van Amerika kunnen innemen.

Terwijl de Chinese gezinsinkomens blijven stijgen zal de vraag naar de meest concurrerende goederen en diensten uit de VS alleen maar blijven groeien. Trump zou in plaats van nonsens uit te kramen dat China zijn valuta zou manipuleren de krachten van de markt moeten aanmoedigen om de bilaterale handel in evenwicht te brengen.

Het zelfde kan gezegd worden over het algehele buitenlandse tekort van de Verenigde Staten. Tenzij de VS zijn spaarquota kan opdrijven relatief tot zijn interne behoeften aan investeringen zal de instroom van buitenlands kapitaal nodig blijven. En dit op zijn beurt vereist dat er een onbalans tussen handel en rekening-courant in stand gehouden wordt.

Ten slotte neemt Trump door op een heronderhandeling van de North American Free Trade Agreement aan te sturen een zelfde risico als de ‘Brexiteers’. Ondanks de recente opkomst van China zijn Canada en Mexico nog steeds directe buren en cruciale handelspartners. Door potentieel de importpatronen met alle drie de landen te verstoren is het waarschijnlijker dat het beleid van Trump de importprijzen zal opdrijven en ondertussen de exportgroei van de VS op het spel zal zetten.

Vertaling Melle Trap